INKBLOT

Isra Wal Miraj

2011-11-09T19:30:00.002-08:00

Wednesday - June 29, 2011

Karong adlawa, Hunyo 29, adunay mga dapit sa atong nasud sa Pilipinas nga nagsaulog sa ilang adlaw sa pangilin kon holiday. Tungod sa dakong kasaulogan nga angay gayod kini hatagan og pagtagad nga mao ang “Isra Wal Miraj” (Ascension of Prophet Muhammad).

Kining maong kasaulogan naghatag og bili sa panaw ni Prophet Muhammad gikan sa Mecca ngadto sa Jerusalem. Niining maong panaw mao usab ang pagkayab niya ngadto sa Seventh heavens ug ang iyang pagbalik sa Mecca, nga iyang gihimo sulod lamang nianang maong gabhiona.

Alang sa uban nga wala masayod niini. Ang “Isra Wal Miraj” usa sa lima ka Muslim Holidays nga giila sa balaod ug sa Malacañang ubos sa Presidential Proclamation No. 1083, nga nailhan isip Code of Muslim Personal Laws of the Philippines.

Kining maong kasaulogan sa adlaw sa pangilin kon holiday gihimo niining maong mga lalawigan sa Basilan, Lanao del Norte, Lanao del Sur, Maguindanao, North Cotabato, Sultan Kudarat, Sulu, Tawi-Tawi, Zamboanga del Norte, Zamboanga del Sur ug sa dakbayan sa Cotabato, Iligan, Marawi, Pagadian ug Zamboanga.

Usa sa mga nilain nga kasaulogan sa “Isra Wal Miraj” mao ang Tree Growing Festival (TGF) sa dakbayan sa Koronadal. Kini mao ang unang kalihukan nga gidumala sa lokal nga pangagamhanan inubanan sa ilang lumulupyo.

Alang kanila, ang kahoy mihatag kanato og kinabuhi busa angayan lamang usab nga tagaan nila kini og dakong gugma diha sa paghatag kanila og pagtagad nga mao ang pagpananum og dul-an 100,000 ka luyong kon seedlings sa nagkadaiyang matang sa prutas og forest trees. Gibana-bana nga 300 ka ektarya ang matamnan niini nga naglangkob sa publiko ug pribadong kayutaan nga nagpalibot sa Roxas Mountain Range. Gilantaw nga duolan usab sa 30,000 ka mga katawhan nga gikan sa nagkalain-laing regional line agencies, academe, non-government organizations, business sector, ug ubang sektor sa komunidad ang mosalmot niining maong kasaulogan.

Dugang sa mga nagdumala niini, ilang gibayaw kining maong TGF tungod kay ang kahoy mohatag man og landong, bunga ug kahoy. Ingon man kalimpyo sa palibot ug mohatag kini og kalunhaw sa kalikopan nga momugna og nindot nga talan-awon ug makahatag dakong kaayohan sa panglawas.

Kining TGF usa ka proyekto sa dakbayan sa Koronadal isip pagtabang sa nagkagusbat natong kalikupan mugna sa pag-usab sa panahon kon climate change. Bisan unsa man nga kasaulogan kon kitang katawhan anaa ang panagdait ug pangaliyopo nga modagan pa sa dugay’ng katuigan ang atong kalikopan nga diin kitang managsoon, buhong diha sa kalipay ug pagmaya sa pagsaulog sa atong kinabuhi ning ibabaw sa kalibutan ug motamod sa kaligdong sa mga maayong pagtulon-an nga gihimo ni Prophet Muhammad.

Alang sa atong mga kaigsoonang Muslim maayong pagsaulog sa “Isra Wal Miraj” kaninyong tanan.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com ug bisitahi ang URL: http://meitats.blogspot.com.

i-Google na!

2011-11-09T19:30:00.001-08:00

Tuesday - June 28, 2011

Kining pulong Google alang sa uban dili na kini bag-o tungod kay mao man kini ang kanunay nga madungog ilabina diha sa mga internet café’s o kaha kadtong pinuy-anan ug buhatan nga adunay internet.

Busa, daghang kabataan karon ang akong madunggan nga molitok niining maong pulong “i-Google na” ilabina kung aduna silay mga bulohaton nga gihatag sa ilang magtutudlo sa tunghaan. Ngani, dili lang ang mga kabataan ang molitok niini lakip na ang uban nga mga hamtong natong mga kaigsoonan. Ilabina kun aduna silay gusto nga mahibaloan nga kahulogan o kaha angay nga masayran diin kapoyan na nga mopakli sa mga pahina sa diksyonarya o libro.

Mao nga alang sa uban, kini ang haum nga pulong kon terminolohiya sa bag-ong panahon ilabina kung hisgutanang panuki-duki tungod kay mao na man ang kanunay madungog bisan asa ug dali usab kini gamiton.

Apan wala ba kita makapangutana kon haum ba gayod kining atong gigamit nga pulong? Tingali, moingon ang uban nga mao kana ang angayan ilabina kay ania na kita karon sa bag-ong panahon diin ang mga kabataan lakip na gani ang tibuok katawhan gasalig na sa binag-ong pamaagi nga usa na niini mao ang paggamit sa world wide web kun internet.

Ang inkblot mituyo pagsulat aron makapaambit sa atong gamay nga nahibaloan aron usab magiyahan nato ang uban nga wala masayod pa niini.

Kining pulong nga Google aron kita masayod usa kini ka search engine kon usa kini nga kahimanan diin magamit sa pagpangita og magamit nga kasayoran diha sa web. Dili kini nagpasabot nga ang Google managsama sa Research kon sa iningles pa “Google doesn’t mean Research.”

Dugang kasayuran mahitungod niining Google, kining maong search engine mugna sa duha ka tawo nga kasaring isip magtutuon sa Stanford University sa Estados Unidos sa Doctor of Philosophy.

Nagkasabot kini sila si Sergey Mikhaylovich Brin, usa ka Russian-American computer scientist/industrialist ug si Lawrence "Larry" Page, usa ka American computer scientist/industrialist nga magmugna og usa ka research project nga mao kining Google niadtong Marso 1996.

Tungod sa ilang kakugi ug nakita nila ang kamahinungdanon niini daghan ang nakapahimulos niini busa hangtud karon ang Google usa sa nanguna nga search engine sa world wide web kun nailhan nga internet.

Busa, kita na ang mag-igo kon haum ba ang paggamit sa pulong “i-Google na” sa panahon nga kita adunay gusto mahibaloan.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com ug bisitahi ang URL: http://meitats.blogspot.com.

Writer’s Block

2011-11-09T19:27:00.000-08:00

Monday - June 27, 2011

Dili tiaw ang maghikay og usa ka artikulo katulo ka higayon sa usa ka pitlaw kon simana. Tungod kay nagkinahanglan man kini og dugang panuki-duki aron madugangan ang kanindot ug katinuod sa usa ka sinuwat.

Isip usa sa mga katungdanan sa usa ka magsusuwat nga mohikay sa iyang artikulo nga tinuod, haum sa magbabasa ug dali kini sabton. Dili mahimo ang moingon nga ‘pwede na kini’ o kaha ‘pila ra bitaw poy basahon sa usa ka adlaw – ilabay o iputos ra bitaw pud ang mantalaan.’

Kining maong kinaiya dili kini mahimo tungod kay ang magsusuwat adunay social responsibility kon katilingbanong kaakuhan diha sa iyang mga magbabasa. Busa, ang usa ka sinuwat uná kini mapatik, nag-agi kini sa makuti nga pag-andam inubanan sa usa ka paglantaw sa katinud-anay niini.

Apan dili kalikayan nga ang usa ka magsusuwat moabot sa usa ka punto nga mosinati sa usa ka writer’s block kon mawad-an ni usa ka panahum tungod sa kadaghang hinungdan niini. Tingali una, daghan ang anaa sa huna-huna sa magsusulat diin galibog siya kung unsa ang iyang isulat.

Ikaduha, aduna na siya’y nasulat apan wala siya moangay sa unod niini. Ug ang ikatulo, wala gayod ni bisan usa ka pulong nga iyang mapanday. Kining maong kasinatian mao kini ang writer’s block.

Galibog na siya kon unsaon pagsugod ug unsa man gayod ang iyahang hikayon nga hisgutanan. Wala siya masayod asa paingon ang iyang giandam nga mga pulong nga diin adto lamang kini mopatig-anod sa kalawom nga sudlanan sa basurahan.

Sama sa uban, miabot usab kini kanako karon. Dili kini nako ikaulaw tungod kay kini usa man gayod ka tinuod nga panghitabo. Wala tingali ni bisan usa ka magsusulat ang wala makasinati niini.

Busa, ako kining gisuwat iyawat nga makahatag kini og dugang kahibalo sa mga kabataan nga mosinati niini. Ilabina kung adunay usa ka artikulo nga ipahimo sa imong magtutudlo apan wala gayod ni isa nga mogitib sa imong handurawan.

Apan, kining tanan adunay kasulbaran. Mohimo og usa ka lakang ang usa ka magsusuwat sa pagbasa og nagkadaiyang libro, magasin ug mantalaan o kaha balik-lantaw sa mga maanindot nga kaagi o di kaha musuroy ngadto sa kaanindot sa talan-awon sa palibot aron mapalihok na usab ang iyang kalantip sa pangisip diha sa sa iyang nahikatulog nga alimpatakan kon sa iningles pa to let the creative juices flow through the aid of reading and exploring nature’s beauty and life’s experiences.

Niini, dili nato kini ikatingala tungod kay mosinati gayod ang matag usa kanato, apan usahay ato lang kining ibaliwala – busa mahimo na hinoon kining maandan hangtud dili na kita makahuna-huna pa.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com ug bisitahi ang URL: http://meitats.blogspot.com.

salig sa kaugalingon

2011-11-09T19:26:00.000-08:00

Wednesday 06.22.11

Isip dili pa dugay nga nagsugod ang pagtungha, dili kalikayan nga ang kabataan ingon man ang mga magtutudlo anaa pa kini sa panahon sa pagpasibo ug pagpahaum sa matag usa kon period of adjustments.

Aduna pa’y uban nga kabataan nga dili pa abli sa ilang kaugalingon mahitungod sa bag-ong pamaagi sa magtutudlo ingon man sa pagpakigsandurot sa iyang mga kauban sa saring kon klase.

Maglisud pa usahay ang magtutudlo kung unsaon nila pagpahaum ang ilang mga magtutuon nga diin mohangyo sila sa mga ginikanan sa pag-abag niini – panahon sa ilang mga tigum sa pundok sa magtutudlo ug mga ginikanan.

Tinuod, ang mga ginikanan dako kaayo ang katungdanan sa mga kabatan aron sila mogawas sa ilang mga kabhang ug mosalig sa ilang kaugalingon. Daghang pamaagi, apan tungod sa kadaghan – wala ni usa nga mapilian. Sa amoang kasinatian, ang kanunay nga pagbinayloay og mga hunahuna – usa ka pamaagi diin ang kabataan mohatag sa pagsalig sa kaugalingon.

Ang gibuhat sa among panimalay ilabina ngadto sa among mga foster children mao ang paglantaw og lilas o salida nga kaming tanan. Isip lingaw apan sa laing bahin makatabang kini diha sa paggiya ug pag-umol sa panghuna-huna sa mga kabataan. Niini, mogahin kami og adlaw diin kaming tanan motan-aw og lilas dili sa sinehan kung dili sa amo lamang pinuy-anan. Diin mohulam kami og lilas sa usa ka video house sa dakbayan.

Kining maong pamaagi, makahatag og dakong kahigayonan diin magkatapok kaming tanan ug magpa-ambit sa pagtulon-an nga makuha diha sa sugilanon. Dinhi, makahatag og kahigayonan sa kabataan diin ang ilang kahanas sa pagsuhid sa nahitabo sa lilas makahatag kini’g kalantip sa ilang alimpatakan ug kasingkasing. Ug gawas pa, mahatagan sila og bisan hamubo apan bus-ok nga panahon.

Niadtong miaging Sabado, nalantaw namo ang lilas nga giulohan og “Rio” usa ka animated comedy-adventure-love story tali sa duha ka nilain nga matang sa langgam nga macaos. Ang sugilanon galiyok diha kang Blu, usa ka laking macao nga anad kaayo ug mahadlok nga molupad ug nagtuo nga siya ang katapusan sa iyang matang. Ug kang Jewel, usa ka babaye’ng macao nga gawasnon ug maayong molupad nga hataas.

Ang dakong pagtulon-an sa Rio mao ang pagkat-on nga kinahanglan gayod diay nga abli kita sa mga positibong kausaban diha sa atong kasinatian ug inadlaw nga panikay-sikay sa atong kaugalingon.

Kining pulong nga kanunay abli sa positibong kausaban sa atong kasinatian – usa ka dakong kaabag alang kanato nga walay pagsalig sa kaugalingon. Tungod kay kining maong pagsalig wala man kini nato gilantaw kanunay diin ato lamang gikapsangan ang pag-ila sa atong tagsa-tagsa ka kaugalingon.

Ang Rio usa ka panimpalad gikan sa gamay nga dapit sa Minnessota hangtud sa kalasangan sa Rio de Janiero diin si Blu ug Jewel nakatagbo ug nakasinati og tinud-anay nga panaghigalaay, paghigugmaay, kaisog ug ang pag-abli sa kaugalingon sa dakong katingalahan ug dili matag-an nga panghitabo sa kinabuhi nga diin naluwas ni Blu si Jewel pinaagi sa iyang pagkat-on paglupad diin mihatag siya og salig sa iyang kaugalingon.

Ang 20th Century Fox ubos sa direksyon ni Carlos Saldanha, mipakita gayod kon unsa ang kaanindot sa kinabuhi kon kita andam sa kanunay sa pagsagubang sa unsang matang sa kasinatian nga motagbo sa atong tagsa-tagsa ka dalan. Busa, kon molantaw kita og mga lilas, atong paningkamotan nga adunay kakuhaan og kapasikaran sa atong tagsa-tagsa ka kaugalingon. Aron ato kining magamit diha sa atong kinabuhi.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com ug bisitahi ang URL: http://meitats.blogspot.com.

3 ka bililhong kabilin

2011-11-09T19:25:00.001-08:00

Tuesday 6.21.11

Ang bulan sa Hunyo, ilabina ang ikatulong Domingo – gigahin kini sa magpapatigayon kon commercialization nga kasaulogan isip adlaw sa mga amahan kon Father’s Day. Apan alang niadtong mga katawhan nga naghatag bili sa ilang mga tagsa-tagsa ka ginikanan matag adlaw – dili na kini bag-o alang kanila. Tungod kay dili na man sila magkinahanglan pa sa mando sa katilingban aron lamang nga mopadayag sa ilang pagtimbaya sa ilang mga ginikanan.

Kaming tulo ka managsoon, aduna kami tulo (3) ka bililhong kabilin diin amoang nakat-unan sa among amahan. Apan sa niadtong mga linghod pa lamang ang among pangisip – makapangutana kami sa kanunay ngano man gayod nga dako man kaayo ning mga butanga alang kang tatay kon sa iningles pa big deal gayod alang kaniya.

Apan sa dihang nahilayo na kami kanila tungod sa among pagtungha sa layong dapit, among natugkad nga haum ug wala gayod diay nasayop ang amoang amahan. Diin, hangtud karon, amo na usab kining gihinay-hinayan paghatag sa amoang mga kaliwatan. Susama kaninyo, kining maong bililhong kabilin – amgid lang kini sa inyoha nga alang sa uban, yano ra kaayo.

Ang una nga amoang nakat-onan mao ang mabinantayon sa takna kon time conscious. Kon aduna kami ikasabot o gitakda nga takna o oras – kinahanglan mauna pa kami nianang maong taknaa aron makuha namo ang ikaduha nga kabilin nga mao ang pagtahod.

Ang pagtahod, dili kini malampuson kon nakuha gumikan sa kahadlok. Tungod kay ang pagtahod – makab-ot ug maani kini sa dugay nga pagbaton ug pagtanum sa tiunay nga gawi. Dili kini nato mabasta-basta lamang pag-angkon tungod kay daghan man ang kapasikaran niini.

Ug ang ikatulo mao ang pagkamatinud’anon kon honest ilabina sa atong kaugalingon. Tungod kay kon ang tawo matinud’anon diha sa iyang kaugalingon, walay igong kapasikaran nga dili siya matinud-anon sa iyang isig kaingon.

Yano lang kaayo, dili ba? Apan ang sangputanan niini – dako kaayo alang sa atong kaugalingon ingon man sa atong isig kaingon. Tungod kay kining maong yanong bililhon nga kabilin – mao lamang ang mohatag kalinaw sa matag usa kanato.

Busa, alang kanatong mga bag-ong tubo nga ginikanan alang sa atong mga kabataan – ato usab kining isilsil diha kanila aron sa kanunay – ang kalinaw ug pagtahod sa matag usa anaa kanunay sa atong tagsa-tagsa ka kaugalingon ug pamilya.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com ug bisitahi ang URL: http://meitats.blogspot.com.

angayan saulogon

2011-11-09T19:23:00.000-08:00

Monday 06.20.11

Karong adlawa, daghan ang nalipay tungod sa duruha ka hinungdan: una, taas ang bakasyon gunad niadtong Sabado. Diin taas-taas pod ang atong panahon nga mahatag sa atong tagsa-tagsa ka pamilya. Daghan ang mamahimong kalihukan sa panimalay sama sa pagsalo sa pagpaambit sa nagkadaiyang kasinatian sa miaging adlaw ug ang panagkuyog diin asa magkasabot nga magsuroy-suroy.

Ikaduha nga hinungdan mao ang pagsaulog sa adlaw’ng natawhan ni Dr. Jose P. Rizal, nga giila sa mga Pilipinhon nga nasudnong bayani.

Sa akong namatngonan sa panimout, mao pa kini ang unang nasudnong kasaulogan diin ang gisaulog mao ang kamaya tungod kay adlaw man sa natawhan kon birthday.

Tingali, niadtong mga talidungan nako og mga panuigon, makaingon nga tinuod kini. Tungod kay ang kanunay nga gisaulog mao man ang adlaw sa kamatayon ug kaparotan o sa ininglis pa celebrating defeats. Sama pananglit sa death anniversary, fall of Bataan, ug kanang adunay pulong nga adlaw kon ininglis pa Day…kasaulogan gayod kana sa iyang pagtaliwan.

Kining maong kasaulogan nga atong nasinati sa dugay’ng panahon – mao lamang ang paghatag gimbug-aton sa dili angay nga handumon. Alang sa uban, lisud na kini pang us’bon tungod kay mao man kining naandan ug nahimo na’ng tradisyon. Apan, kun ang atong katuyoan dili ang pagsaulog sa sakit nga panghitabo – dili pa man tingali lisud kon atong inanayon pagbuhat. Dinhing dapita mamahimong kitang gawasnon sa panghunahunang ulip’non.

Tungod niini, kining atong gisaulog karon – dako kaayong liyok sa atong naandan. Ngani, daghan pa ang mibatikos niini. Nga gikasagmuyo alang sa ubang katawhan. Hinoon, dili man gayod nato madani ang tanan nga moangay sa tanang kalihukan. Aduna man gayo’y mga dumadapig ug ang sukwahi niini. Kini, matod pa sa uban, sanglitanan lamang sa lagsik nga pagkukabildo.

Busa, niining maong adlaw, dako natong pasalamat sa National Historical Commission of the Philippines nga maoy mihangyo aron mapaduso kining maong kalihukan. Tungod niini, gilagdaan ni President Benigno Simeon Aquino III ang Proclamation 154 isip usa ka libreng adlaw aron magsaulog sa ika-150 ka tuig ni Dr. Jose P. Rizal.

Sanglit nga ang Hunyo 19, adlaw man nga Domingo, busa, giatol niya kini og Lunes – Hunyo 20 aron paghatag og kahigayon sa tanang mga katawhang Pilipinhon nga makasaulog sa kaligdong, kabayani ug sa tanang nahatag ni Rizal sa atong nasud nga Pilipinas.

Ug tungod niini, aduna kita’y nasinati nga kalainan tali sa atong naandan nga panikay-sikay sa katilingban ug sa kalibutan nga atong gipuy-an.

Tungod kay ang atong pagpuyo dinhi niining kalibutan, hinuwaman lamang kini. Diin, tagsa-tagsa kanato adunay gitagana sa unahan. Busa, kon adunay kahigayonan nga magsaulog – atong saulogon kanunay ang atong kinabuhi samtang buhi pa kita kon sa ininglis pa celebrate life while we are still living.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com ug bisitahi ang URL: http://meitats.blogspot.com.

hupti ang mga pangandoy

2011-11-09T19:22:00.000-08:00

Wednesday 6.15.11

Ang kalibutan usa ka dakong hawanan diin kitang mga katawhan maoy mga bida aron kini mamahimong mabulokon ug mabungahon sa matag adlaw.

Tingali kon mihatag kita og panahon aron sa paglantaw bisan usa lamang ka lilas nga ang matag usa kanato naghimo niini, daghan nga mga pagbati ang atong masinati. Malingaw kita kon ang tanang kaayohan ug kahigayanon atong masinati sa kanunay.

Ug aron ato kining makita diha sa atong tinuod nga kinabuhi – atong sugdan paglantaw ang mga kaayohan nga atong nadawat matag adlaw. Gikan sa ginagmay hangtud sa mga dinagko nga wala nato mabatyagi nga daghan naman diay.

Pinaagi sa paglantaw sa maayong kasinatian – nindot palandungon ang atong kinabuhi nga puno sa bulok ug ka abunda sa grasya. Ang atong pagpakabuhi sa kalibutan diin piskay ang atong panglawas, makakaon sa matag adlaw sa masustansiyang pagkaon ug ang pagsinati sa katagbawan sa atong inadlaw nga panikay-sikay, usa kini ka grasya ug gasa sa kinabuhi.

Ipadaplin nato ang mga dili angayan huna-hunaon diin wala nato angayi tungod kay kini kanunay o panagsa lang og paduol kanato kay nagsigi man kita paghisgot ug paghandum niini.

Apan kon ang atong kanunay hisgutan mao ang kaabunda, kabuhong ug kaayohan sa tanan – kini ato gayod nga matagamtaman sa matag adlaw. Matud pa sa Playing for Change Foundation, ang huni ug awit maoy usa ka pamaagi diin atong masinati ang kalinaw sa atong kaugalingon. Tungod kay ato man kining mapadangat ang angay natong ipakuyanap sa kawanangan.

Nindot kaayo nga sination kung ang kalinaw sa kaugalingon atong makab-ot sa ginagmay nga pamaagi diin kita diyod ang makasinati ug makabati niini. Walay usa nga moingon kanato nga tiunay ang kalinaw nga atong natagamtaman tungod kay kita ra man ang nasayod sa kinauyokan nga pagbati sa atong kaugalingon.

Busa, kung kita adunay pangandoy nga gidamgo alang sa kaayohan sa atong kaugalingon ug tibuok banay, nan! Hupti kana aron imong makuha ug matagamtaman ang gimithing kalampusan. Dili nato isipon nga babag ang mga dili maayong kasinatian nga atong mahibalag sa dalan – kung dili, ato kining huna-hunaon nga usa kini ka tipik diin maoy mopatuman sa pagkab-ot nianang dakong damgo. Ang kamatuoran tataw kaayo nga adunay duha ka dagway… adunay dalan sa kinabuhi nga hamis ug aduna gayo’y mga dapit nga batoon ug gansang-gansang ang kadalanan. Sama ra kini sa kahayag ug kangitngit, ubos ug ibabaw, bugnaw ug init, ug uban pa’ng kahimtang nga adunay duruha ka dagway nga mao gayo’y timbang ug atbang aron motumaw ang kamatuoran.

Ug aron matuman sa hingpit ug makab-ot ang atong mga damgo – dili kita motalaw sa pagtadlas nianang maong dalan. Atong huna-hunaon nga ang gansang-gansang nga dalan adunay hamis nga gapaabot sa unahan. Ug kanang maong dalan mao kana ang atong mga damgo nga gisigihan nato kini pagsubay aron mamahimong malambuon – dili lamang sa atong kaugalingon kung dili lakip na niini ang atong tibuok banay, panimalay, kaigsoonan ug mga kauban sa buhatan.

Hupti ang mga positibo nga pangandoy sa kalambuan kay mao kana’y pug’haw nga bituon nga maghatag kanato og kalamdag sa dalan nga atong pagasubayon sa pagpanginabuhi ug pagpakabuhi…

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com ug bisitahi ang URL: http://meitats.blogspot.com.

dugang kakugi

2011-11-09T19:21:00.000-08:00

Tuesday 06.14.11

Alang niadtong mga kabataan nga diin ang ilang tagsa-tagsa ka tulonghaan misugod na sa ilang pormal nga klase niadtong miaging pitlaw kon simana ug alang usab niadto nga kagahapon pa nagsugod – ang atong pagtuon maoy usa ka hagit sa atong katakos sa pagpanglimbasog. Kining maong artikulo ako kining ihalad diha kaninyo lakip na usab sa atong mga ginikanan ug ingon man niadtong mga pipila nga mihatag sa ilang abag ngadto sa mga kabataan nga buot mopadayon pagtungha apan walay igong gahom ug pundo niini.

Dili tiaw ang mahimong usa ka magtutuon kon estudyante tungod kay daghang ang inyong mga katungdanan o responsibilidad sa imong ginikanan, magtutudlo, mga classmates, administrators ug labaw sa tanan – sa imong kaugalingon.

Ang mga ginikanan sa laing bahin – dako usab ang ilang katungdanan ngadto sa ilang mga kabataan nga ginaingon sa iningles moral ug social responsibility.

Una, makaingon ako nga dako og katungdanan sa usa ka magtutuon sa iyang kaugalingon tungod kay sa imong paningkamot – imong makab-ot ang imong gimithi sa kinabuhi nga ikaw mamahimong talahuron ug halangdon sa katilingban ug diin aduna kay dakong kompyansa sa imong kaugalingon. Kining maong katungdanan – dugang kakugi, ang bugti niini diha sa tanang mga kalihukan sa tulonghaan ug ingon man sa inyong pamilya.

Kining maong kakugi – magsubay kini sa imong pagtuon, pagbasa, paghimo sa imong mga kalihukan sa tulonghaan ug ingon man – ipakita sa inyong mga ginikanan nga dako ang imong katungod nga modawat sa ilang mga makakunanayong pag-abag dili lamang sa salapi kon dili sa ilang gugma ug pagtahod.

Ikaduha, ang mga kalambuan mga kabataan – naggumikan usab sa mga ginikanan. Bisan tuod og ang kabataan dako og katungdanan kay sila man ang naghimo niini. Kitang mga ginikanan usa lamang ka buhing hinagiban nga maoy nag-abag sa ilang mga lakang. Isilsil kanunay nato sa alimpatakan ug kasingkasing sa mga kabataan nga ang atong kinabuhi usa kini ka liyok kon sa iningles pa cycle or circle of life.

Kon unsa ang imong natagamtaman – mao usab ang mamahimong matagamtagam sa imong kaliwatan. Kon naghimo ug nagsunod kita sa tul-id ng dalan, nan! Walay hinungdan nga dili kita makapòpò niini. Kon ugaling nasayop ang atong mga ginikanan – apan ilang gipakita nga sayop ang ilang gibuhat – ila kining tul-iron aron dili usab makatagamtam sa kalisod ang mga kabataan – busa, kon kita usa niining maong pamilya – ato kining dawaton sa kaaghop ug abli ang kasing-kasing ug panghuna-huna. Apan kon kita usa sa mga bulahang mga kaliwatan – ayaw usa ninyo kana kapsangi og kawanga ang tanan tungod kay usa lamang ang atong kinabuhi niining madanlog nga kalibutan.

Niini, ang atong kakugi – ato kining dugangan tungod ug alang kanato ug sa umaabot pang mga kaliwatan.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com ug bisitahi ang URL: http://meitats.blogspot.com.

pasidungog

2011-11-09T19:18:00.000-08:00

Monday 6.13.11

Niadtong miaging simana kon pitlaw, mao ang kasaulogan sa Day Care Workers’ Week diin kini nagadala sa tema: “Day Care Workers, Kaabag sa Paglambu sa mga Kabataan Padulong sa Tul-id ug Matarong nga Dalan.”

Ang tibuok pangagamhanan sa lokal nga Social Welfare Office sa tagsa-tagsa ka lungsod ug probinsya mihimo sa ilang tinuig nga kasaulogan alang niining maong katuyoan.

Kining maong pitlaw, usa kini ka timaan nga ang mga Day Care Workers kon nailhan sa atong komunidad nga magtutudlo sa mga kabataan nga nagpanuigon sa tulo hangtud sa upat gihatagan og pasidungog sa ilang mga nahatag nga tampo alang sa atong mga kabataan. Diin, kitang mga ginikanan, malipayon kaayong nagsud-ong sa atong mga gagmay’ng kabataan nga makahimo na sa paglitok sa mga piniling mga pulong, pagpakita sa mga kahanas sa pagkanta ug pag-awit ug paghatag gimbug-aton sa gugma, pagtahod ug maayong lumulupyo sa atong kalibutan.

Bisan tuod og tulo lamang ka takna ang gigahin niining maong mga magtutudlo apan matag adlaw, dako kaayo ang ilang nahatag sa pag-abag sa paggiya sa atong mga kabataan diin ang kakugi ug pag-antos pinaagi sa ilang mga kasibot, mihimo sa atong mga anak nga malampuson isip pagsagubang na sa unang ang-ang sa ilang pormal nga pagtungha sa tulonghaan. Ilabina nga kitang mga ginikanan makahimo usab og ubang lihokon sa panimalay labot na niini ang dugang kapanginabuhian kay tua man usab ang bata sa tunghaan.

Daghang mga magtutudlo sa atong lokal nga Day Care Centers ang dako og gikahatag sa atong mga ginikanan ug mga kabataan, diin tungod sa ilang nahimong mga lakang – nahimong malambuon ang atong mga kabataan sa ilang tagsa-tagsa ka piniling mga bokasyon ug propesyon lakip na niini ang ilang mga kalihukan ug katungdanan nga gihuptan. Dili basta-basta ug yano ang ilang gihimo tungod ug alang sa kaayohan sa atong mga kabataan.

Ug tungod niining maong simana kon pitlaw – dako kaayo kining kalihukan diha kanila, diin ang ilang mga kakugi sa matag adlaw – gihatagan man og dakong gimbug-aton sa pangangamhanan isip nakatabang sila sa pag-umol sa mga katawhan.

Ang pasidungog pinaagi sa paghatag kanila og plaque, certificate, medal inubanan sa gagmay’ng halad nga salapi – dako na alang kanila. Matud pa sa panultihon, dili igo ang dakong salapi kon wala ang tiunay nga tumong niini. Tabangan lang nato og pagpaduso ug pag-abag nga unta mahinayon na ug mamahimo ng tiunay nga balaodnon ang Magna Carta for Day Care Workers…

Busa, ang Inkblot uban sa mga kabataan ug ginikanan, among saludo niadtong mga magtutudlo nga mihatag sa ilang katakos, panahon ug kaalam nga gikan sa ilang tiunay nga pag-alagad sa katawhan.

Padayon ug dugang kusog alang kaninyong tanan.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com ug bisitahi ang URL: http://meitats.blogspot.com.

-o0o-

Belated Happy Birthday kang SHAIRA JIVA PIQUERO OLARITA, sa iyang pagsaulog sa 14 ka tuig kagahapon, Hunyo 12. Dugang grasya ug kaabunda. Ang mga pangandoy mahimong makab-ot pinaagi sa pagpaubos ug pagpaningkamot. Lights, Love and Respect!

World Ocean’s Day

2011-11-01T00:28:00.000-07:00

Wednesday 06.08.2011

Kining maong kasaulogan nagsukad kini niadtong 1992 diin ang pangagamhanan sa Canada nakiglantugi sa June 8 isip World Ocean’s Day atol sa 1992 Earth Summit didto sa Rio. Apan niadtong 1998, ang United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) pinaagi sa Intergovernmental Oceanographic Commission mihatag sa ilang suporta kabahin niini.

Busa sukad niadtong 2003 ang World Ocean’s Day gibuligan na sa World Ocean Network sa American Association - The Ocean Project.

Tungod sa kadaghan nang mga dili maayong nahitabo sa atong kalikupan, daghan na usab ang gihimong mga lakang aron sa pagluwas niini ingon man ang mga lumulupyo ning atong kalibutanan.

Apan, sama sa uban nga gahuna-huna unsaon pagsumpo sa mga dili maayong binuhatan – daghan usab niini ang malahutayon sa paguba. Sakit kaayong palandungon diin dili nato masabot ang atong ubang kaigsoonan sa ilang gustong mahitabo sa atong pinuy-anan.

Wala sila maglantaw sa ugma sa mga gagmay’ng kabataan kon dili ang ila lamang kaugalingon ang ilang gihuna-huna. Ngani, adunay pipila nga kusog mosyagit sa kadalanan nga mga advocate apan – layo ra kaayo sa ilang mga binuhatan.

Bisan gani ang usa ka putos nga plastic sa chicheria dili man puniton nga maoy makapabara sa atong mga canal ug kasapaan.

Busa, niining maong kasaulogan, unsa kaha ang atong nahatag nga pagtabang sa atong kalibutan? Nahalakip ba kita sa mga midapig sa iyang kaayohan? O kaha didto sa iyang kaparutan?

Atong subayon ang atong inadlaw nga binuhatan, kon tinuod kitang mga dumadapig sa kaayohan ilabina sa atong kalibutan ug sa tibuok katawhan – nan! Nganong ipaabot pa man nato ang atong pagtabang panahon sa dunay kasaulogan? Dili ba diay mahimo nga ato kining himoon matag adlaw?

Nahala, suta-a ang imong kaugalingon kon asa naman kita karon. Unsa man diay ang atong tinuod nga tahas ning kalibutan? Ang pagdapig sa kaayohan o pagtabang duot alang sa kaalautan sa tanan.

Migrant Workers Day

2011-11-01T00:26:00.000-07:00

Tuesday 06.07.2011

Karong adlawa, gisaulog ang Migrant Workers Day nga diin tinuig kining gihimo sa OWWA kon Overseas Workers Welfare Administration nga diin kining maong adlaw nailhan kini isip usa ka adlaw sa pasalamat.

Apan, karong tuiga, ang OWWA mihimo og nilahi nga kasaulogan nga mao ang unang National Congress sa OFWs kauban sa ilang mga pamilya o kabanay nga gihikay didto sa SMX Convention Hall, Mall of Asia in Pasay City.

Kining usa ka adlaw nga kahilukan naglangkob sa livelihood fairs, booths ug symposium nga diin mopakita sa manifesto nga gihikay sa OFW Family Circles ngadto kang His Excellency President Benigno Aquino III, nga diin gimithi nga mosanong isip dinapit nga mamumulong kon keynote speaker.

Kining maong pasidungog usa lamang ka pamaagi sa atong nasud nga diin atong gihatagan og bili ang ilang paghatag kanato og dakong abag sa atong ekonomiya.

Dako kaayo ang ilang gikahatag dili lamang sa ilang matag kabanay kon dili lakip na niini ang panudlanan sa atong pangagamhanan.

Tingali, daghang mga pamilya ang nalipay sa ilang mga naabot sa kinabuhi tungod kay mihatag man sila og kaharuhay sa ilang matag kabanay. Apan ang pangutana, nakita ba kaha sa atong mga kabanay kon unsa ka lisud ang ilang gitagamtaman aron lamang nga mahatag nila ang ilang gimithi sa kinabuhi nga diin ang maharohay ang kahimtang.

Subo kaayo palandungon nga ang sagad natong makita sa mga banay diha sa ilang pinuy-anan ingon man sa pagsuroy diha sa mga mall – daw nindot kaayo tungod sa abunda ug kaburaska. Apan, nakita o nabati ba kaha pod nila kon unsa ang gibati sa ilang mga minahal sa kinabuhi – diin ang matag sentimo nga ilang gigasto – bunga man kana sa luha, singot ug dugo.

Moingon ko nga luha tungod sa kamingaw ug dili matukib nga pagbati tungod sa kalayo sa ilang nahimutangan ug lakip na niini kon giwaldas lang ang ilang kinitaan. Tingali, luha pud sa laing bahin – nga diin, bisan sa kapit-os, nindot pagkadala ang ilang kinitaan diin ang mga kabataan ingon man ang kapikas nga nahibilin – mihatag man og dakong mga kadaugan sama sa pagbinuotan sa tagsa-tagsa nila ka mga gimbuhaton.

Sa laing bahin, bunga kini sa singot tungod kay kon mahimo pa lamang aron malimot sa kamingaw – molihok kanunay diin magsige og overtime aron lamang madugangan ang kinitaan – diin ang puhonan mao ang singot sa kahago ug pagpanglimbasog. Dugo, tungod kay bisa’g lapoy ang kalawasan ug lugos ng motulo ang singot, mokayod lang sa gihapon aron sa pagtagamtam ug pagkab-ot sa mga damgo alang sa tibuok banay ilabi na sa mga anak.

Karon, kining maong artikulo akong gihalad niadtong mga pamilya diin ang ilang mga minahal sa kinabuhi usa sa mga OFW. Mga pasalamat. Apan, ang pangutana? Unsa man pud ang inyong nahatag nga kalipay alang kanila? Nahatagan ba’g hustisya ang ilang mga paningkamot? Susiha kuno ninyo ang inyong kaugalingon kon wala ba kita moyatak sa ilang kaugalingo’ng pagpaningkamot alang sa kabulahan sa tanan?

kawang lang…

2011-11-01T00:20:00.000-07:00

Monday 6.06.11

Ang paglitok sa pulong nga “nasabtan ug nahinumduman” – sayon kaayo. Apan ang pangutana nga tinud-anay ba gayod ang pagsabot ug paghinumdum – mao kana ang pipila lamang ka pulong nga diin matud pa sa uban nagtangag kana og dakong ganti. Apan alang sa uban, walay lain nga makatubag niini – kon dili kita lamang.

Niadtong bata-bata pa ako, dali akong makasabot ug makahinumdum. Ngani, moingon man ako sa akong kaugalingon nganong lisud man alang sa uban. Apan sa pagkakaron, dako na gayod diay ang kalainan ilabina sa paghinumdum tungod tingali sa daghan na nga mga kasinatian ug tagsa ka mga tawo nga diin akong naila.

Kining paghinumdum nga akong gihisgutan mao ang pagtimaan sa ilang mga pangalan ug diin sila gikan. Asa kami nagkita ug nagkahibalag. Sa unang panagkita – makaingon ako nga familiar kon momay-ong kanang maong tawhana. Apan, kun tagaan na gani og usa ka butang o kaha kasinatian – dali na kaayo nakong mahinumduman ang tanan.

Karon, dako nakong katingala sa mga kabataan nga diin ang ilang pangisip kon frame of mind – layo ra man kaayo sa ilang panuigon. Dali na silang makalimot. Daghang mga tubag ang mosantop sa akong alimpatakan nga tingali kay dili sila maikagon makat-on sa mga butang ug kasinatian nga alang kanila dili mahinungdanon. O kaha ila lamang gipahisulabi nga lahi na ang ilang panahon karon. Kon adunay higala – maayo apan kun wala, maayo lang sa gihapon.

Wala na sila magsalig pa kon aduna ba silay mga higala o kaila tungod kay lagi aduna na man silay kapilian kon alternative nga diin mao ang internet ug cellular phone. Niini, makaila nila ang ilang buot masuod.

Sa laing bahin, ang pulong nasabtan – lahi na usab ang ilang kahulogan pagka-karon. Wala man unta magbag-o ang mga dictionary ug thesaurus. Apan sa akong pag-aninaw, lahi lang gayod ang ilang pagsabot niini. Sagad sa mga kabataan moingon nga nasabtan nila ang tanan lakip na ang kahimtang sa ilang pinuy-anan kon matang sa katilingban. Apan, nganong wala man kini nila buhata? Tungod kay ang paglitok sa pulong nasabtan – diha ra man taman. Wala na nila kini tagai pa’g gimbug-aton sa ilang galamhan.

Duha lang tuod kini ka mga yanong pulong apan ang kahulogan niini – dako kaayo nga diin makahatag kini og kalainan sa atong katilingban. Busa, bisan unsa pa ang ilang maabot sa kinabuhi kon kining mga yanong pulong wala hatagi og bili – kawang lamang ang tanan.

kining gitawag nato’g panag’unong o allegiance

2011-06-22T01:49:00.000-07:00

Wednesday 6.1.11

Unang adlaw karon sa bulan sa Hunyo. Daghan nang mga bandila sa Pilipinas nga atong makita nga nagtabyogtabyog sa atong plaza o hawan sa atong lungsod. Adunay mga bag-o pa nga pinalit ug aduna usa’y uban nga nagluspad na ang bulok o color tungod sa dugay’ng alagad atol niining maong kasaulogan sa independence day.

Sa akong nahinumdoman sa dihang gagmay pa lamang kami ug nagtungha sa elementarya – kaming mga kabataan gipahimo sa among mga magtutudlo og usa ka bandila aron ibutang sa bungbong sa gawas sa among pinuy-anan aron sa pagpamatuod nga kita adunay allegiance o pag’unong sa atong yutaw’ng natawhan nga nasud sa Pilipinas.

Nindot kaayong sud-ongon ug palandungon nga diin sa kalinghod pa sa among panghuna-huna – gipaila na kami kon unsa kabililhon niining maong kasaulogan. Bisan tuod og daghan ang makiglantugi niini tungod kay alang kanila – wala pa man gayod nato makuha ug masinati nga hingpit nga kita gawasnon.

Tinuod nga lalisonon pa kining maong butang. Apan tugoti ako sa pagbatbat nga ang usa ka timailhan nga kita miunong sa atong nasud – mao man ang pagtahod sa atong nasudnong bandila ug awit. Dili nato makab-ot kanang maong kagawasan kon kita mismo sa atong kaugalingon – wala mobati nga kita gawasnon.

Apan, daw kumoton ang imong kasingkasing nga diin – kasagaran kanato wala nay igong kusog bisan paglitok pinaagi sa pag-awit sa atong nasudnong awit. Usa ka sanglitanan niini mao kanang panahon sa katapusang salida sa sinehan kon last full show. Diin ang katawhang Pilipinhon, dili na gani mobarog sa ilang lingkoranan – kon mahimo pa lamang nga mosuksuk sa ilawom sa bangko – ila kining buhaton. Ikaulaw na ang ilang pagka-Pilipino. Busa, dayag na kaayo ang tanan, nga nawala na kanang gitawag nga pag ‘unong kon allegiance. Dili man gani sila motahod sulod sa sinehan nga ngitngit – unsa pa kaha kanang anaa sa hawanan nga hayag.

Tingali, adunay uban nga mipakita nga mitapion sa iyang tuong kamot sa iyang dughan diin anaa mahimutang ang kasingkasing – apan ang tinuod niini – pakita’ng tawo lamang.

Asa naman gayod diay ang pag’unong nga atong gimithi? Unsa man kaha gayod ang hinungdan niini? Kitang tanan ug ang matag usa lamang kanato ang makatubag niini.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

- 0 -

HAPPY BIRTHDAY sa akong pag-umangkon nga si CHAITANYA JAYA PIQUERO DY nga nagsaulog sa iyang iyang ika-14 karong adlawa. Dugang kaabunda alang sa imong pagpanikay-sikay niining kalibutan. Amping kanunay. Lights, Love and Respect!

Disconnected…

2011-06-22T01:48:00.000-07:00

Tuesday 5.31.11

Nakasinati na ba kamo diin sa tibuok nimong pagpanikay-sikay sa kinabuhi, wala sa imong mga kamot ang imong mobile phone o nailhan nato nga cellular phone o text sulod sa usa ka adlaw?

Kanang kasinatian nga diin wala nimo damha? Tungod sa kadaghan sa imong gihuna-huna – wala nimo kini tuyoa nga nahibilin kini didto sa imong pinuy-anan. Unsa kaha ang una nimong bation? Tingali, daghan kaayo ang mamahimong tubag niini. Sigun sa akong pakisusi, kasagaran kanila moingon nga maglagot sa kaugalingon tungod kay ang labing hinungdanon kaayo nga butang, nalimtan sa wala damha.

Alang kanila, dili mahimo kon malayo kanang maong butang sa ilang kaugalingon bisan sa hamubo nga panahon tungod kay daghan ang mahimong sangputanan ug mawala niini.

Kining tanan, tinuod gayod nga kasinatian. Apan, sa akong kasinatian sulod sa duolan duha na ka dekada nakong gamit niining maong butang, maihap pa lamang sa akong tudlo ang kasinatian diin ako kining nalimtan.

Sama sa uban, aduna akoy kalit nga sumbalik o reaksyon nga diin ako nabalaka tungod sa mga tugon o mensahe nga moabot ug dili nako kini matubag. Apan sa tanto nakong sinati nga wala ang cellular phone sa akong mga kamot, daw gibati ako ug dakong kagawasan sa kapit-os o kadinalian kon pressure tungod kay daw wala may gahasol kanako pinaagi sa teknolohiya.

Dili matukib ang akong kalipay niadtong higayona. Ang kagawasan sa paglihok sa tanang butang nga imong buot buhaton nianang maong adlaw, wala kini makawang ug mausob tungod kay wala man kini babag diha sa atong pamalandong.

Niini, aduna ako’y nakita nga ang balatian nga gitawag sa kadaghanan nga ang sinugdanan niini mao ang stress – hinimo lamang kanatong katawhan. Tungod kay kita man ang nagdumala sa atong kaugalingon. Kon ato kanunay ibutang ang atong kinabuhi sa kapit-os o pressure o kanunay dinalian – hayan, dali ra usab ang atong pagkahimulag o disconnection niining maong kalibutan.

Unsa kaha kon suwayan daw nato pagsinati ang kinabuhi nga halayo sa hinimong balatian. Mobalik sa kita panagsa sa atong kanhing kinabuhi. Tingali, wala nato kini namatikdi nga sa kanunay natong pagpakiglambigit sa atong isig kaingon ang kanunayon natong malitok panahon sa atong pagpakig-ambit mao kining duha ka pulong… “kaniadto bitaw” o “sauna bitaw”.

Wala kita makamatikod niini. Busa, ngano kaha nga wala kini nato kahatagi og bili tungod kay ang atong hubit o pagtino sa panginahanglan – kana mang dali inubanan sa tabang sa teknolohiya. Apan, wala nato kini maalinggati nga ang teknolohiya mao nay nagdala sa tanan ug kita nahimo na hinuong kaabag lamang inay ang teknolohiya ang atong kaabag. Hinuktoki kini!

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

kabililhon sa lakang

2011-06-22T01:45:00.000-07:00

Monday 5.30.11

Kining kanunay pag-usab usab sa panahon, daghan kaayo ang mga kalihukan nga diin naapektohan niini tungod kay dili man nato matag-an kon mouwan ba o moinit.

Tinuod nga dili na kasagaran ang liyok sa atong kalikopan diin ang panahon sa ting-init dili na kini nato masinati nga tiunay tungod kay mokalit man lamang pagdag-um ug dayon bundak sa uwan.

Daghang katawhan ang dili usab masabot ang kinaiya diin ang kapunay nga reklamo sa panahon maoy timailhan nga kita wala gayo’y katagbawan. Kon moinit, moingon usab kita nga “inita uy!” – kon mouwan, hayan moingon na usab kita nga “lapoka oy!”

Tingali kon kita ang napahinungdan niining maong reklamo – hayan, dili kita makaagwanta tungod kay dili man masabot ang tanan. Moingon tingali kita, “unsa man gayod ang inyong gusto?”

Naaghat ako pagsuwat niini tungod kay niadtong miaging pitlaw kon simana – daghan ang natanggong sa kadalanan tungod sa kalit nga pag-uwan. Daghan ang nagyangongo tungod kay lagi mauwahi na sila pagsulod sa ilang tagsa-tagsa ka buhatan o opisina. Aduna usa’y uban nga mipasiuwan na lamang agi’g sakay sa ilang motorsiklo aron makaabot sa ilang tagsa-tagsa ka padulngan ug buhatan.

Apan adunay uban nga misakay sa de-pasaheroan nga sakyanan ug naglakaw paingon sa ilang mga buhatan aron lamang nga makahimo sa pag-abot sa takna nga tingsulod ug pagpanikay-sikay sa ilang angayan nga buhaton.

Ang usa hangtod duha ka kilometro nga baktason, alang sa uban, kapoy ug kahago ang atong matagamtaman diin wala na kitay igong kusog pa nga ilihok sa atong buhatan tungod kay lapoy na man ang kalawasan ug gawas pa, manimaho pa jod ka’g singot.

Apan kining maong panultihon – dili kini tinuod. Tungod kay agi’g pagbaklay paingon sa atong tagsa-tagsa ka padulngan – dako kini og ikahatag nga kaayohan natong tanan. Una, makahatag kini og dugang kalagsik sa panglawas tungod kay mohatag man kini pagpaliyok sa atong dugo sa atong kaugatan. Ikaduha, dili kapasikaran ang walay sakyanan kon ang imong paga-adtoan mahimo man kini nga abton pinaagi sa paglakaw – ilabina kon kini dili lamang lapas sa lima ka kilometro ug ang dalan nindot kaayong pagatumban. Ikatulo, walay magasto nga kayugot sa balatian tungod kay samtang gapaabot sa sakyanan – mihinay-hinay man usab kita og aginod hangtud nga aduna kita’y makaplagan nga angayan kasakyan.

Kining maong pamaagi, bililhon gayod ang atong lakang. Sama sa kinabuhi sa tawo, dili kini kanunay nga minugbo ug dali ang pamaagi tungod kay kinahanglan man gayod kini nga moagi sa usa ka paagi o paglakat liyok sa pagpanikay-sikay. Tungod kay kon kita nagadali dili naman hinoon insakto ang atong sangputanan – busa, ato kanunay ibutang sa atong kasing-kasing ug huna-huna nga ang tanan, mahimo ug makab-ot pinaagi sa unang lakang ug yanong pamaagi.

Busa, ato kining hinay-hinayan pag-usab ang atong hiwi nga pamaagi sa pamalandong aron sa ginagmay’ng pamaagi adunay kahapsayan nga makab-ot.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

responsible parenthood!

2011-06-22T01:44:00.000-07:00

Wednesday (May 25, 2011)

Ang nasud sa Pilipinas karon nagsagubang sa dako kaayo nga isyu sa RH Bill. Daghan ang supak niini, ilabina kadtong anaa sa habig sa simbahang katoliko. Ug sa laing bahin, daghan usab ang uyon niini.

Alang sa mga supak niining RH Bill, dili angayan nga ipakuyanap sa katawhan ang paggamit sa artificial nga pamaagi sa birth control gamit ang mga contraceptives tungod kay supak sa balaod sa simbahan ang moputol sa paglipang sa usa ka binhi diha sa sabakan sa inahan.

Ug alang usab sa mga dili supak niini, kinahanglan gayod nga mapatuman kini aron masumpo ang kalisud sa atong nasud, diin daghan ang mga kabataan nga anaa lang sa daplin sa kadalanan, wala mapatungha ug ingon man wala mahatagi sa ilang inadlaw nga gikinahanglan sa matag adlaw tungod sa kadaghan sa mga anak ug sa kalisod.

Ang duha ka habig adunay mga bug-at nga rason alang niini. Apan kon atong tukion kining maong isyu – tingali, mosangpot lang kini sa responsible parenthood!

Adunay mga katawhan nga bisan wala pa ang RH Bill naglantaw ug nagplano na sila kon pila lang ang makaya sa ilang panudlanan kun ugaling sila mamahimong ginikanan. Ang uban usab, nagplano na kung hangtud kanus-a makahimo og anak tungod og alang sa pagbangon sa ilang bansagon o kaha nangita pa’g liwat nga babaye o kaha lalaki – ug ingon man kaya man nila sila tagaan sa ilang kaugmaon.

Nan! Unsa man gayod diay ang responsible parenthood? Kini ang duha ka pulong nga daghan ang makiglantugi kon unsa man kini. Lain-lain ang atong kahulogan niini. Alang sa uban, ang paghatag sa material nga butang diin ang kabuhong sa pinansyal mao kana ang ilang gipasidak-an. Apan alang sa uban, kinahanglan nga dili lang material ug pinansyal ang pasidak-an kon dili lakip na ang gugma, pagtahud ug kalinaw sa pamuyo diin ang mga kabataan adunay dakong luna sa ilang tagsa-tagsa ka pamilya. Diin ang matag ginikanan, mohatag og dakong gimbug-aton nga ang kabataan – tawo usab. Sama kanato, adunay mga panginahanglan dili lamang ang material o pinansyal kon dili ang spirituhanon ug moral.

Busa, ato kining hinuklogan kon aduna ba kaha kita niining maong mga mithi? Nahatag ba kaha nato sa atong mga kabataan kon unsa ang angayan alang kanila? Ato kining tan-awon ug susihon sa makadaghan aron aduna usab kita’y ikapaambit isip mga responsible parent o ginikanang dunay kaakuhan sa atong mga kabataan ug sa umaabot kaliwatan. Susiha kuno ang kinaiya sa mga bisaya nga manok ug iro, sulayi og hilabot sa ilang mga pisò ug mga anak... di ba labokan ug mapaakan ka! Apan dunay mga inahan o ginikanan nga nagpasagad lamang sa ilang mga anak, usahay makaingon kita nga nindot pa ang manok ug iro kay nag-amuma sa ilang mga liwat hangtud nga maantigo na sila sa pagsikaysikay sa ilang kaugalingon nga pagpakabuhi ug panginabuhi...

Busa, isip mga ginikanan, dako kanatong hagit kon unsa man gayod ang atong mahimo isip usa ka responsible parents. Masuta ug makita lamang kini pinaagi sa atong mga kabataan kon unsa na ang ilang kahimtang ug nakuhang kadaogan.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

mabinantayon kita!

2011-06-22T01:43:00.000-07:00

Tuesday (May 24, 2011)

Kagahapon naghisgot ako sa mabungahon nga paghimo sa ikatulong grand reunion sa mga Kaliwat ni Natividad-Fabian Piquero Clan. Ug tungod niini, naaghat usab ako sa pagsulat niining maong usa ka dakong isyu karon diin ang nalambigit mao ang kaugmaon sa atong mga gagmay’ng mga kabataan ilabina kadtong mga babaye nga nagpanuigon og 12 pataas.

Aduna man god karo’y mga angay pagabantayan sa mga ginikanan ug mga kabataan nga diin ang paggamit sa teknolohiya sa mobile phone o cellular phone kon sa ato pang nailhan nga text – mikuyanap karon dinhi sa atong lalawigan sa Bohol ug sa ubang probinsya.

Daghan na ang nahimong biktima niining maong pundok. Ug madanihon kaayo ang ilang mga pamaagi diin ang kalinghod sa huna-huna sa atong mga kabataang babaye dali kaayo nga makuha aron mahimo sila sa usa sa ilang mga biktima. Ilabina nga ang mga kabataan daghan na’y gipangita sa ilang kaugalingon labaw na kung wala nila makita o masinati sa ilang pamilya.

Kining akong gihisgutan karon mao kini ang pagkuyanap sa pundok nga gitawag nila og clan. Diin ang ilang gigamit nga pamaagi mao ang text. Sayon ug dali kaayo ang pag-apil niini tungod kay susama ra man ang pangutana sa slum book o autograph diin ang mga pangutana naglangkob sa ngalan, edad, ngalan sa eskwelahan, unsay ganahan/dili ganahan nga bulok o kolor, awit, salida ug uban pa.

Ang ilang pagdani – nindot paminawon alang sa mga kabataan tungod kay ang ilang pagahisgutan mao man ang kanunay nga lingaw-lingaw ug bonding o panaghugpong sa ilang kaedad ug bibo lantawon kay ang mga membro o sakop gikan man kini sa lain-laing dapit ug tulonghaan.

Aduna nay daghang nabiktima niini. Ug ang nakapait mao kadtong mga kabataa’ng babaye nga linghod pa ang pangisip ug kalawasan mismo. Sayon ang panagtapok kay mopadala man og mensahe ang ilang giila nga pangulo nga magtapok sila sa usa ka inilang mall o kaha sa plaza o mga dapit nga sagad adto ang delikado – adto sa beach o baybayon.

Ang tumong ug tuyo nila niining maong clan mao ang pagbiktima sa mga kabataa’ng babaye aron makasinati sa pagpakighilawas o sex experience/exploration ug ang nakapait kay ang mobiktima mga hamtong ug minyo nang mga kalalakinhan nga dili taga dinhi sa atoa.

Makasilaw ang ilang pagdani tungod kay hatagan ang bata sa load o di kaha cellphone gayod.

Dili ba ngilngig nga binuhatan? Kitang mga ginikanan nga ang pangandoy ang kaayohan sa atong kabataan apan aduna usa’y uban nga gusto lang moguba sa ilang mga damgo. Busa, mga ginikanan, doblihon nato ang atong pagbantay sa atong kabataan. Tagaan nato sila og regulation kon balaod o lagda ang ilang paggamit sa cellular phone ingon man ang online presence nila sa social network sites sama sa facebook, twitter, friendster ug uban pa. Sutaa ang ilang mga lakaw ingon man ang ilang mga kahigalaan.

Dako kaayo ang atong katungdanan alang kanila. Ug alang sa mga kabataan, magmatngon kamo sa inyong panikay-sikay matag adlaw. Hinono-a, kaming mga ginikanan, lumalabay lamang. Kamo ang naghimo sa inyong kaugmaon. Busa mabinantayon kita!

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

Piquero Clan

2011-06-22T01:40:00.000-07:00

Monday (May 23, 2011)

Dili na bag-o sa atong pandungog ang pulong CLAN ug REUNION tungod kay sagad man kining gibuhat sa atong kaigsonon ilabina gayod panahon sa bulan sa Mayo. Tungod kay kultura man sa mga Pilipinhon nga magsaulog sa kasumaran sa ilang pista sa patron sa matag dapit.

Dinhi sa Bohol, samot nga dili kini bag-o tungod kay bisan asa nga dapit niining atong islang-probinsya, halus tanan man ang naghimo niini. Ngani, dili na gani maihap pa sa tudlo ang nagpahimo og mga streamers ug tarpaulin tungod og alang niining maong kasaulogan.

Busa, ang mga Kaliwatan ni Natividad Amora ug Fabian Piquero, sa ikatulong higayon mihimo na usab sila sa Panagtapok niadtong Mayo 20-21, 2011. Diin gitampohan kini sa duolan 200 ka mga kaliwatan nga anak ug apo. Ang usa ka punoan nga milambo sa 13 ka anak ug siyam (9) lamang ang nabuhi ug naminyo, misanay ug milipang kini. Kining maong kalihukan nagsugod ug nahimugso niadtong tuig 2006 pinaagi sa mga panglimbasog sa mga panganay nga apo ni Vidad ug Bian.

Gadala sa duha ka tumong niini nga mao ang pagpadayon og pagpalig-on sa kaliwatan nga puno sa panagdait, panagtahod ug pagtambayayong ug ingon man sa pagmugna og usa ka hapsay ug moral nga pangatungdanan sulod sa clan – ang VIDADBIAN PIQUERO CLAN, mipakuyanap niining maong tumong tungod ug alang sa kaliwatan ug sa umaabot pa nga kaliwatan.

Nindot kaayong sud-ongon nga nag-ambahan ang usa ka pamilya nga puno sa kadagaya diin ilang giablihan ang maong kalihukan sa usa ka parada libot sa national road sa lungsod sa Candijay ug adunay gipahigayon nga santos nga misa alang sa mga kalag nga mitaliwan sa maong pamilya. Misamot pa kini kasadya sa pagdapadayon sa kalihukan didto sa Central Elementary School sa Candijay diin adunay pasundayag pinaagi sa video documentation sa miaging duha ka milabay’ng reunion nga diin ang mga kaliwatan nga gilangkuban kini sa siyam ka pamilya nila ni Iluminada Piquero-Constancio Doydora sa Poblacion, Alicia; Pilar Galupo-Rosalio Piquero, Sr. sa Candijay; Priscila Burato-Crisogono Piquero, Sr. sa Putlongcam, Alicia; Mamerta Obera-Urbano Piquero sa Candijay; Eufemia Piquero-Eufracio Dapiton sa Putlongcam, Alicia; ug Felipa Piquero-Julian Raña sa Brooks Point, Palawan Island; Isidra Piquero-Jose Pacenio, Sr., Salome Lustre-Bernardo Piquero ug Elpedia Busis-Antipas Piquero sa Candijay mipakita sa ilang mga kahanas sa pag-awit ug pagsayaw ug ubang lilas sa talent.

Ug gihimo usab ang pagbunot sa raffle draw diin gipang-apod apod usab gilayon ang mga premyo. Mipadayon pa gayod ang kamabulokon sa kasaulogan pinaagi sa pag-adto sa Bitoon Beach, Anda diin daghan pang mga duwa o parlor games nga giandam ug dinhi naghugpong og maayo ang mga kaliwatan.

Apan diin man gayod naggikan ang pulong ‘clann?’ Ngani dobli ang litra nga “n” sa tumoy. Kini nagkahulogan og kabataan kon sa iningles pa children sa Irish ug Scottish Gaelic Languages. Gikuha kini sa English niadtong 1425 aron itatak sa mga tribong Irish ug Scottish Gaelic. Dugang pa niini, ang Gaelic Term alang sa pulong nga clan nagkahulogan kini og fine.

Busa, kining maong pinulongan mipalapad hangtud karon tungod sa usa ka hinungdan, nga mao ang pagpahapsay sa kaliwatan aron sa kahangturan magka-ilhanay ug makigsandurot alang sa kabulahanan sa tanan. Sukwahi kini sa binag-o nga paghugpong sa kabataan karon pinaagi sa cellular phone… mahibal-an kini ninyo sa sunod gula…

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

sutaa uná, sa dili pa hukman!

2011-06-22T01:39:00.000-07:00

Wednesday (May 18, 2011)

Mayo 18, 2006 – insakto’ng lima na ka tuig ang milabay diin adunay dako nga isyu ang giatubang ang atong nasud sa Pilipinas. Diin kon ipasalida ba gayod ang lilas nga giulohan og Da Vinci Code nga gipagawas sa Columbia Pictures ug ubos sa direksyon ni Ron Howard. Ang screenplay gisulat ni Akiva Goldsman nga iyang gibasi sa bestselling novel niadtong 2003 sa tibuok kalibutan nga gisulat ni Dan Brown. Gipundohan kini nila ni Howard ug John Calley ug Brian Grazer.

Nakaraw ang tibook simbahan tungod niining maong lilas. Diin dako ang ilang kahadlok nga makahatag kini og kadaot alang sa mga katawhan. Tungod kay kining Da Vinci Code – hinam kaayo ang sugilanon nga adunay kalambigitan sa simbahan.

Daghang mga tawo ingon man mga hugpong sa katawhan ang mihimo og mga kalihukan nga dili kini ipasalida tungod sa maong hinungdan. Apan aduna usa’y mga pipila nga miingon nga tan-awon kini pag-ayo kon makahatag ba gayod kini’g kadaot. Dili man tingali lisud pasabton ang mga Pilipino. Aduna man kita’y kahanas pagsubay ug paghuna-huna kon ato bang tuohan ang tanan? Dili ba aduna man kita’y katungod sa pagtimbang-timbang sa tanan nato’ng mahinagbo sa atong kinabuhi?

Human sa daghang mga kukabildo mipakanaog ang Catholic INitiative for Enlightened Movie Appreciation kon CINEMA, usa ka movie review arm sa Catholic Bishops' Conference of the Philippines kon CBCP ug mipakanaog sila og R-18 rating.

Niining maong kasinatian, bisan unsa pa ang panghitabo sa atong palibot kon magpakanaog kita’g hukom nga wala una magsuta kon unsa kini katinuod – hayan, daghan kaayo ang maligsan sa atong put-ok nga paghukom. Ato’ng huna-hunaon sa makadaghan nga una kita mopakanaog sa atong mga hukom, ato unang sutaon.

Anaa kanato ang paghukom kon unsa ang angayan kanato. Bisan si kinsa pa ang mohatag giya kanato kon kita magdumili o kaha mosanong sa walay pagtan-aw kon makaayo kini kanato – kawang lamang gayod ang tanan.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

WIS Day

2011-06-22T01:38:00.000-07:00

Tuesday (May 17, 2011)

Tingali kining maong acronym kon minugbong pinulongan nga nagkahulogan og World Information Society bag-o sa atong pandungog. Apan kining WIS gipahayag niadtong Mayo 17 pinaagi sa United Nations General Assembly resolution nga misunod sa 2005 World Summit on the Information Society didto sa nasud sa Tunisia.

Kining maong WIS kanhi nailhan nga World Telecommunication Day nga nagsaulog sa iyang pagkahimugso atol sa International Telecommunication Union niadtong Mayo 17, 1865. Ug gihatagan kini og gimbug-aton niadtong 1973 sa Plenipotentiary Conference in Malaga-Torremolinos.

Ang tumong ug tuyo niining maong adlaw mao ang paghatag og kalibutanong kaamguhan alang sa kabag-ohan sa palibot kon global awareness of societal changes nga dalit sa internet ug ubang bag-ong teknolohiya. Diin ang sangputanan niini makonhuran ang gitawag og digital divide kon kakulang sa kasibot ug kahibalo sa bag-ong pamaagi sa pagpakuyanap sa impormasyon.

Kining maong kahibalo bag-o alang kanatong mga hamtong na apan mao kini ang namat-an sa atong mga kabataan. Busa bitaw daghan nang kaaayohan ingon man kadautan ang nagsukad niini. Apan kining tanan anaa ra kanato kon giunsa nato kini pagdala inubanan sa dakong pag-amping ug kahimuslan niini.

Ang Department of Agriculture pinaagi sa Agricultural Training Institute adunay usa ka programa alang niini nga diin ang mga mag-uuma ug mangingisda makapanguta pinaagi sa paggamit sa ilang mobile phone kon nailhan natong text. O kaha motawag sa linya sa teleponong PLDT o kaha magpadala pinaagi sa electronic mail kon e-mail. Nagsugod kini niadtong 2009 diin ang tumong ug tuyo mao ang paghatag og kasayon alang sa atong mga kaigsoonan nga nanimuyo layo sa buhatan sa agrikultura.

Busa niining maong adlaw’ng kasaulogan sa WIS – ang atong pangagamhanan adunay programa nga gitawag og Farmers Contact Center kon FCC diin inyong makontak pinaagi sa pagtawag sa provincial toll-free 1-800-10-982-2474 diin imong mahinabi ang usa ka agent. Pito ka piso ug kalim-an ka sintimos (P7.50) ang bayad sa tawag – bisan pila pa ka minuto. Alang sa Smart ug Talk ‘N Text ipadala ang inyong text sa 39132 ug alang sa Globe, TM ug Sun Cellular ipadala kini ngadto sa 0920.946.2474. O kaha magpadala pinaagi sa e-mail address: info@e-extension.gov.ph.

Hinaot kining maong programa makatabang sa ginagmay nga pamaagi sa atong mga katawhang Pilipino.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

mother’s day!

2011-06-22T01:37:00.000-07:00

Monday (May 16, 2011)

Ang adlaw sa atong mga inahan kon Mother’s Day gisaulog kini sa nagkadaiyang dapit sa kalibutan dili lamang sa bulan sa Mayo. Adunay nagsaulog sa bulan sa Marso ug Abril. Dinhi sa atong nasud sa Pilipinas, misubay kita sa kasaulogan kada ikaduhang domingo sa Mayo matag tuig.

Busa, kining maong artikulo – niadto pa diay unta ning miaging pitlaw kon simana. Apan ako kining gituyo nga karon nako isaulog tungod kay kini man ang panahon sa adlaw natawhan sa akong inahan nga nag-amoma kanamo inubanan sa among amahan. Alang kanimo Nay Ely, happy mother’s day ug happy birthday. Ang tanang grasya sa kinabuhi – maanaa kaninyong duha ni tatay.

Niining maong kasaulogan, dili ba haum kaayo ang paghatag gimbug-aton niini tungod kay duha man ang angayan saulogon sa among pamilya ug tingali susama sa ubang pamilya nga diin ang kasaulogan sa adlaw sa ilang inahan naatol usab niining maong buwan. Busa alang kanatong tanan – ang kadagaya ug kabuhong maanaa kanato kanunay.

Gawas pa niini, ang inkblot misaludo usab sa tanang inahan sa kalibutan ingon man niadtong mga babaye nga adunay mga anak apan dili asawa. Kining maong artikulo alang kini kaninyo.

Tinuod nga dili tiaw ang mahimo kang inahan. Tungod kay alang sa uban, mahimo pang ibaylo nila ang ilang kinabuhi tungod ug alang sa ilang mga anak. Apan, adunay mga inahan nga wala magpakabana niining maong katungdanan. Ilang nahimo pagbiya ang ilang tagsa ka pamilya alang sa iyang kaugalingon nga tinguha ug kalipay.

Subo kaayong palandungon nga adunay uban nga dili matawag nga inahan tungod kay wala man sila manganak apan dako ang ilang kaakohan ug katungdanan alang niadtong mga bata nga gibiyaan sa ilang tinuod nga inahan nga maoy nag-utong kanila.

Sanglitanan, ang mother’s day alang man gayod sa mga inahan – apan unsa man gayod diay ang atong kahulogan sa usa ka inahan? Kana bang nanganak lang? o nanganak ug nag-amoma? O kaha, wala manganak apan miako sa iyang katungdan isip inahan? Dako kaayong sangputanan nga angayan lantugian kay lagi, gumunhap man!

Apan ang inkblot – misaludo sa tanang babaye diin mihatag og dakong bili niadtong mga anak nga gibiyaan sa ilang pursosong inahan kon sa iningles pa biological mother. Dako kaayo ang inyong tampo alang sa paghulma sa kaugmaon niining mga kabataan.

Alang sa tanang mga kababayen-an nga wala magpasagad sa ilang katungdanan isip mga inahan ug ginikanan – happy mother’s day ug dugang kusog alang sa kalambuan sa atong mga kabataan ug nasud.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

sulayan, aron masinati…

2011-06-22T01:34:00.000-07:00

Wednesday 5.11.11

Daghang mga kabataan karon ang nagpuyo sa kahadlok. Kahadlok sa usa ka butang ug panghitabo nga wala pa mahimo. Tingali mao kini ang sangputanan sa mga nakita nila sa telebisyon ug lilas o sine. Diin, adunay mga sinulat nga dili tinuod.

Sama pananglit sa kahadlok sa pagtunob sa kolehiyo. Daghan ako og nadungog nga mga kasinatian sa mga kabataan diin dili sila motungha sa kolehiyo kay hadlok daw. Nangutana ako nga asa ma’ng dapita ug unsa may nakahadlok niini?

Miingon sila nga pasagdan ka. Imo ra’ng kayod ang tanan. Lisud kaayo pagpasar ug isog ang mga magtutudlo ug ingon man ang nakahadlok, daghan ka og mahimamat nga nagkalain-laing batasan ug kinaiya sa imong mga kauban sa klase o classmates.

Apan, sa akong pagpangutana kanila, kinsa man ang nagsulti nga hadlok ang kolehiyo? Ang uban miingon nga ilang ginikanan ug ang pipila ang ila daw mga higala. Misubli ako og pangutana kon kining mga tawhana, nakalampos ba sa kolehiyo? Ang tubag, wala ni isa nila ang nakatunob tungod lagi sa usa ka rason nga ‘hadlok.’

Palamuot daw makapungot tungod kay ang mga tawo’ng nagsulti ug nagsubay niini, wala man pod diay makatungha sa kolehiyo. Dili ba kaha nangamong lamang sila aron daghan na sila nga wala makahuman pagtungha og dili mamahimong maayo ang ilang kahimtang?

Misuway ako pagpadayag-pangutana nganong dili man ninyo suwayan pagtungha sa kolehiyo aron imong masinati ug masuta ang tanan, ug madasonan nga tinuod kini.

Mga kabataan ug ginikanan, dili maayo ang mangamong sa ubang mga tawo – hinoon, ayaw na sublia ang maong kabalaka nga wala kini nimo masinati tungod kay wala man usab ikaw mosuway pagtungha.

Busa, isip usa ka dunay kaakuhan’g lumulupyo, dasiga ang mga kabataan sa pagtungha aron dili na mabalik pa ang liyok sa kalisod. Papasa ang kahingawa, kahadlok ug ang panultihon nga taas na ang lubi aron walay magmahay kanimo sa unahan – sagad ra ba nato nga mahayan ang ubang tawo, ipahid dayon sa uban ang pasangil ug mga pagmahay.

Kun ugaling – dili gayod motungha ang bata, tudlo-i hinoon sa maayong giya nga magtanum o magbuhi og hayop aron mabuhi bisan sa taliwala nga wala siya magtungha. Hinonoa, ang kinabuhi puno sa daghang kapilian. Ug anaa lang kanato ang paggiya ug paghukom ug pagtinò kon asa kita paingon ug unsa ang mamahimo nimong dalan nga pagasubayon. Hinuno-a, ang tanan’g kasinatian sa kinabuhi sa pagpakabuhi maoy yano ug praktika nga hilisgutan o subject sa padayong pagtungha sa dakong tunghaan sa kalibutan. Matod pa, “mabuhi lang ‘ta kutob sa ikamatay, igo na!”

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

yanong kabilin

2011-06-22T01:30:00.000-07:00

Tuesday 5.10.11

Nahimuot daw nalipay ako nga gasud-ong niadtong duha ka managsoo’ng babaye nga akong natupad sa paglingkod didto sa may pre-departure area sa airport.

Malipayon kaayo silang nag-ilog sa usa ka libro nga gihatag sa ilang inahan. Sa akong banabana dili ra maglayo ang ilang mga panuigon tungod kay mumay-ong man ang ilang barog.

Daw nagpakitabang ang yagpis ug lawas sa iyang inahan tungod kay nakuha man sa iyang igsoon ang libro. Nadungog nako nga gibadlong sila sa ilang amahan nga diha lang naglingkod sa akong luyo nga gabasa og usa ka pamantalaan.

Mihilom ang duha og kadali apan wala gayod mahiluna ang yagpis og lawas kay gusto man gayod siya nga molantaw kon unsa ang unod niadtong maong libro.

Tambag sa iyang inahan nga maghulat nga mahuman ang iyang igsoon pagpakli sa mga panid niini ug iya usab nga giingnan ang usa nga pahulamon ang iyang igsoon aron usab makalantaw kon unsa man ang unod niiini.

Tungod nga adunay mabati nga bingkil sa duha ka managsoon – mitingog ang amahan ug iyang gimaymayan ang yagpis og lawas nga maghuwat. Ang amahan nagkanayon nga “paghuwat lang sa makadiyot. Kini bitaw’ng imong manghod, nakahulat man sa panahon nga diin dili na masibo nimo ang biste nga gipalit namo sa imong inahan. Pagsinabtanay kamo kay duha lamang kamo ka managsoon. Paghinatagay kamo.”

Dinhi’ng puntoha – nadasig ako sa pagbalik-lantaw sa akong kasinatian isip kamanghoran. Kining maong talan-awon, mao usab ang nahitabo sa among mga managsoon sa dihang gagmay pa kami.

Naka-ingon ako nga aduna pa diay mga tawo nga susama nila nga adunay yanong kabilin sa paghinatagay nga ilang gipasa sa ilang kaliwatan. Diin, ako man kining nakita nga kining maong mga batan-ong ginikanan, naglantaw pa gihapon sa kanhing pamaagi diin adunay paglaban sa kalisod ug kahimtang sa pamilya.

Nindot kaayong palandungon, bisan tuod og yano lang kining maong binuhatan. Apan tungod sa ilang gibuhat – kining maong pamilya, naglantaw sa ilang ugma ug ingon man ilang gipakita nga bisan pa man sa ilang kabatan-on – aduna silay nakuha nga yanong kabilin sa ilang mga ginikanan diin ila na usab nga ipasunod sa ilang mga kabataan sa umaabot nga mga adlaw.

Pipila pa kaha ang susama kanila og paglantaw sa kinabuhi? Dili ba kaha nga sulod sa napulò ka bag-ong ginikanan – wala ni isa ang mihimo niini?

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

laing kadaugan

2011-06-22T01:28:00.002-07:00

Monday 5.9.11

Gahapon, adlaw’ng domingo tulo ka kasaulogan ang atong giambahan. Una ang pagsaulog sa adlaw sa mga inahan kon sa iningles pa Mother’ s Day. Ug ang ikaduha mao ang ang pagpakita o apparition sa santos nga San Miguel sa usa ka dapit ug and ikatulo mao ang kadaogan na usab ni pound-for-pound boxing king ug eight-division world champion Manny Pacquiao.

Pagka-anindot palandungon ug bation kon daghan ang mga kadaugan nga atong masinati sa atong kinabuhi. Dili matukib ang pagbati – diin dili nato malikayan nga makahilak ug makatalidhay taliwala niining maong pagbati.

Daghan ang nalipay niining tulo ka kadaugan kay halos nagpista man. Apan taliwala niini, aduna usa’y mga kaparotan nga nagpahipi lang sa kadaplinan. Dili kini makita tungod kay sa ilang mga dagway aduna may pahiyom. Apan kon sutaon sa kinahiladman – dili diay matukib ang kasakit nga ilang gibati sa hilabihan tungod kay sa dugay’ng panahon – nakadalit man siya og kaparotan alang sa uban.

Sanglit tawo lamang kita, dili malikayan nga aduna kitay mga kalapasan nga nabuhat. Apan kon kini magsubli-subli o magbalik-balik – tingali dili na kini makataronganon ilabina niadtong mga tawo nga maoy agrabyado sa tanan.

Bisan pa man sa pagmahay nga iyang gihimo – apan tungod usab sa wala paghimo sa tinud-anay – ang kaparotan pa gihapon ang nagpataliwala diha kaniya.

Kining maong hisgutanan – nagtali kini sa usa ka pagpakigbugno sa iyang kaugalingon. Dili matukib ang pagbati sa kamaya kon kining tanan iyang makab-ot ilabina sa pagpaningkamot sa kinahiladman.

Taliwala niining maong kadaugan – adunay mga panghinaot nga unta – makab-ot usab ang kadaugan sa kaugalingon nga dili na makapasakit sa isig kaingon – tungod kay ang atong pagsaulog sa adlaw sa atong mga inahan ug sa kadaugan ni Manny Pacquaio – taphaw lamang kini tungod kay human niini – matabunan na man usab kini og laing kalihukan.

Apan ang pagpakigbisog alang sa kadaugan sa atong kaugalingon – maoy dakong hagit ug bugno tungod kay walay laing tawo nga makatabang niini. Kon dili ang atong kaugalingon lamang.

Busa, samtang dili pa uwahi ang tanan. Atong sutaon ang atong tagsa-tagsa ka kaugalingon kung nabati na ba gayod nato ang kadaugan nga atong gimithi. Natukib na ba kaha nato kining maong kalipay? Nakab-ot na ba kaha nato ang laing kadaugan sa atong kinabuhi nga mao ang pagpakigbugno sa pagbag-o bisan gamay sa atong tagsa-tagsa ka kaugalingnan.

Malisud tuod kini palandungon tungod kay aduna may dakong garbo nga gababag niini. Busa niining maong panghinaot, nga unta ato’ng masugdan sa hinay-hinay aron atong matukib ang atong kalinaw sa kaugalingon diin ang kadaugan sa kinabuhi nga diin nagpuyo kita sa tumang kalinaw, pagtahod ug paghigugma atong mapatagamtam sa uban. Hinono-a walay laing tawo nga makahatag nato’g katagbawan, kon dili ang atong kaugalingon lamang uban sa lamdag sa Labaw’ng Makagagahom.

Alang sa kadaugan sa atong mga inahan, sa mga diboto ni San Miguel Arkanghel, kang Manny Pacquaio ug sa atong kaugalingon – ang mga panghinaot nga kini magmalahutayon hangtud sa atong kinotuban.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

tudlo-an kaha?

2011-06-22T01:28:00.001-07:00

(Wednesday – May 4, 2011)

Niining buwan sa Mayo, daghan ang mobakasyon nga atong mga kabanay lakip na ang mga kaliwatan sa isig kapikas-bahin sa mga ginikanan diin wala pa makatunob sa yuta diin naggikan ang ilang mga inahan ug amahan.

Ang pagbakasyon mao ang usa sa gikahinamang kalihukan sa kinabuhi sa tawo. Ilabina kon kini adto paingon sa yuta diin didto gibilin ang iyang pusod. Matud pa sa panultihon sa mga katiguwangan, kung asa gibutang ang pusod sa tawo – paga-adtoon gayod kini niya sa makadaghang pagbalik sa kahigayonan.

Tingali, adunay mga kabataan nga gitawag og half-breed diin ang amahan o kaha inahan dili susama kanato og nasyonalidad. O di kaha, mga kabataan nga anak Pinoy diin high-breed na ang kinaiya tungod pud kini sa pagdala sa tagsa-tagsa nila ka ginikanan.

Kining high-breed o half-breed mao ang mga kabataan nga lahi na’g panglantaw. Dili na susama sa kabataan sa atong dapit nga makahibalo sa pagpangahoy ug paglung-ag. Nga maoy pinakasayon nga bulohaton sa panimalay.

Tungod kay panahon man karon sa kapistahan – unsa kaha kon ato’ng pagatudlo-an kining maong mga bag-ong tubo sa paghaling aron makaluto og pagkaon? Dili man lisud nga ipasabot kanila kay kasagaran kanato ilabina sa mga naghikay sa pista, aduna man gayo’y dakong kawa sa likod diin adto pagahilisan ang tambok sa baboy.

Niining puntoha, kitang mga hamtong, mopakita og dugang kusog pagpasabot sa mga kabataan nga dili sa tanang panahon adunay gasul sa atong panimuyo o kaha dagitabnon nga diin kita makahimo paghikay sa atong pagkaon.

Kining maong batakang batasan ug gimbuhaton kung ato kining ipaambit kanila – ilabina sa kalinghod sa ilang pangisip, hayan, dili gayod kini nila malimtan. Ila pa kining ikapasidayag sa ilang mga higala kung unsa ang ilang nasinati panahon sa ilang bakasyon dinhi sa atong lalawigan sa Bohol.

Tam-is palandungon dili ba? Nakapakaon pa kita, nagkahinangupay ug ingon man nakapaambit pa sa atong mga kahibalo nga hayan dili nila makat-onan dihadiha dayon sa tulonghaan kon dili makita lang kini nila sa telebisyon o lilas o kaha mabasa lang sa libro.

Dinhing puntoha, kining maong mga kabataan, kung sila na puhon ang momay-ong sa atong pangidaron, hayan, mao usab ang ilang isubay ngadto sa ilang mga bag-ong kaliwatan. Bisan asa pa sila ipahimutang sa suok ning kalibutan, aduna silay dala nga kanhing abilidad diin wala na puhon sa ubang tungod tingali sa kaabanti na sa panahon.

Busa, ato nang sugdan – kay dili pa man ulahi ang tanan.

Alang sa inyong mga sugyot, ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

dili matukib nga kalipay

2011-06-22T01:27:00.000-07:00

Tuesday – May 3, 2011)

Niining maong adlaw – daghang dapit ilabina sa atong probinsya sa Bohol ang gasaulog sa kapistahan sa Santa Cruz.

Dili gayod ako makalimot niini tungod kay niadtong gagmay pa kami, maoy among namat-an sa buot ang kanunay mosalmot sa mga lumba sa hilak, kitkit sa sinsilyo sa lubot sa kaha, pag-ambak ambak hangtud moabot sa utlanan sulod sa sako kon sack race, pagsalom sa tinagsingko, dyes ug bayte singko sintabos sa planggana nga puno sa tubig diin ang sip-on ug luha gaipon sa pipila ka bata nga sumasalmot.

Ang inila nga pagkiay-undang og sayaw niluyohan sa kanta kon statue dance, pagkat-kat sa taas nga bos sa kawayan nga gilanahan aron makuha ang puwa nga gisab-it niini ug uban pang mga duwa ning kapistahan.

Naaghat ako pagsuwat niini tungod kay aduna man akoy nahinabi sa hut-ong sa mga kabataan nga naghinam-hinam na usab sa pagsaulog sa kapistahan. Apan sa dihang ako silang gisaysayan sa tanan nakong gihisgutan sa unahan – daw nanglurat ilang mata nga duna ba diay duwa nga susama niadto dinhi sa Bohol. Matud pa sa usa ‘tiaw ba jod’ ug dala’ng talidhay.

Matod pa nila, ang ilang gikahinaman mao ra ang paglantaw sa mga duwa sa bola sama sa basketball ug volleyball tungod kay daghan mang mga bag-ong nawong nga motanda sa ilang tagsa-tagsa ka baryo. Ug ang hinam daw sa tanan mao ang pag-undak-undak sa makabungol nga tagubtob sa baho sa speaker panahon sa disco.

Sa gihisgutan sa mga kabataan – daw naluya ang akong kinahiladman tungod kay sayang nga ang mga hut-ong sa kabataan nga unta makasinati niini, wala man kini tagai pagtagad. Unta ang mga sangguniang kabataan o kaha unsa pang mga hut-ong, ila kining tagaan sa pagtagad bisan kausa lang sa usa ka tuig.

Aron masinati nila kung unsa ang bation sa pagsalmot niini ug ang pagkatawa nga daw makaluha kana sa kalipay. Daghang mga kaayuhan niini. Daghan ang malingaw. Gawas nga dali ra himoon ug yano lang ang pagpangandam, daghan pang mga kabataan ang makalakbit-saysay ning maong sugilanon tungod kay personal man kini nilang kasinatian.

Nahala! Labon nga mao pay pagsugod sa kapistahan, dako pa ang panahon sa paghatag og tagad niini. Huna-hunaa ninyo sa makadaghan... di nato angay ikauwaw ang pagka Pilipinhon, ilabina ang pagka Bol-anon!

Alang sa inyong mga sugyot, ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

saludo sa mga mamumuo

2011-06-22T01:26:00.001-07:00

(Monday – May 2, 2011)

Gahapon, petsa uno ning bulan sa Mayo gisaulog na usab ang adlaw alang sa mga mamumuo kon sa iningles pa Labor Day.

Daghang mga kalihukan ang atong nakita diha sa telebisyon diin adunay mga nagpakabana alang niining maong kasaulogan. Gani, nahimo man usab kining nanguna sa balita sa radyo ug mga mantalaan.

Tingali – sama sa uban ang labor day usa sa mga adlaw diin ang mga mamumuo gihatagan sa ilang mga katungod sa pagtiyabaw alang sa ilang katungod ilabina gayod sa pagpasaka sa ilang inadlaw nga suhulan.

Nagkadaiyang opinyon ug mga balita ang atong nahagpat kabahin niining maong adlaw. Busa kining maong lindog dili na maghisgot pa niadtong mga puntoha aron dili kamo laayon sa pagbasa nga diin – makaingon ikaw nga ‘susama ra gayod tanan – walay kalainan.’

Hinoon, kining maong Inkblot gustong mopasidungog sa mga mamumuo nga sa kanunay maoy nagpatulo’g singot sa giingon sa ininglis nga dirty jobs diin ang nabulahan mao ang pipila ug mao pa hinoon ang kanunay pasidunggan ug naadunahan.

Ang ilang kakugi, kasibot ug dedikasyon bisan taliwala sa kagagmay sa suholan – mao ang usa sa akong gisaludohan niining maong mga tawhana. Ang ilang ginagmay nga yango-ngo bisan gani og dili dunggon sa hingtungdan – apan ang kakugi sa ilang kasing-kasing ug huna-huna dili gayod mahulipan sa uban.

Kaninyong tanan nga mga mamumuo ning katilingban – akong dako nga pasalamat sa kadaghanan sa inyong gibuhat diin – kun wala pa kamo – tingali, usa niini nga kahimtang nagpabilin ang atong mga kadalanan nga libaong – kay mag-unsa man ang salapi kon walay mohimo niini.

Tingali, kon wala kamo – ang atong mga bisti dili maayo ang kalidad ingon man ang atong mga gamit sa panimalay ug tagsatagsa ka mga buhatan – tungod kaninyo – ang tanan nahiuyon ug sibo sa gusto sa kadaghanan.

Niining panahona, dako kaayo ang akong mga pasalamat tungod kay kamo ang wala mailhi nga bayani ning katilingban. Nga maoy angayan pagadaygon sa kadaghanan, tungod sa inyong kusog, kakugi, kasibot sa paghatag og panahon ug dedikasyon – kitang tanan nabulahan.

Sama sa panultihon nga kon ‘dako gani ang butones, dako gayod ang ulahis.’ Busa kon unsa ang ania kanato nga nakuha pinaagi sa minaayong pamaagi – dako nato’ng pasalamat matag adlaw kay paigoan ra kana. Ug tungod sa atong panglimbasog ug katagbawan – ipahiluna gayod ang tanan.

Alang sa inyong mga sugyot, ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

hapit na gayod ang… pista!

2011-06-22T01:24:00.000-07:00

(Wednesday – April 27, 2011)

Human sa balaang pitlaw kon simana santa – hapit na gayod ang pista. Kini mao ang kanunay natong mabati ug madungog sa atong mga kaigsoonan.

Tam-is palandungon alang sa uban nga adunay kapasidad nga makagasto. Apan sa uban nga gatakilid na sa inadlaw nga panikay-sikay sa kinabuhi – dako kaayo kini nga pas-anon ilabina kun gusto gayod nilang kab-oton ang pagsaulog niini.

Ilabina kay mao kini tradition ug isip premisiyas kon pasalamat kay tiaw bay, mahitabo lang kini sa usa ka tuig? Gawas lang niadtong adunay pagsaulog sa kapistahan nga diin maglinawas gayod paggasto bisan niadtong mga ginagmay pista sa santos sa kapilya ug simbahan.

Dili man dautan nga mosunod kita niining maong naandang gimbuhaton – kun ang atong kinitaan ug kakayahan motugbang ug makaatbang usab alang niining maong katuyoan. Lahi naman gud kon ang tuition sa imong anak o kabataan – masakripisyo tungod kay igasto sa pista ug ipaayo sa balay kay hawong na ang pista.

Tingali ang paghatag premisiyas – mahimo man kini nato sa panahon nga luag ang atong panudlanan ug makaya nga mohimo niini. Walay usa nga balatian nga maligsan o kaha walay usa nga mahasol sa duha lang ka adlaw nga kasaulogan. Tungod kay kining maong kasaulogan – lisud kon mamahimo kining maoy rason nga mabalda ang kaugmaon sa kadaghanan o kaha sakripisyo sa hingtungdan tungod kay imbis magmaya kay nakasaulog sa kapistahan – mahimo na man usab kining pas-anon sa tibuok tuig aron lang pagbayad sa atong nautangan.

Ang pulong practicality dili man tingali sala? Kon dili tabang alang kanatong tanan. Ang kapistahan wala magpasabot nga kinahangan bongga ang atong ibayang sa talad kan-anan kon dili - unsa ang atong mahikay sa atong inadlaw – pananglit kan-on, isda ug utanon – mahimo nga susama ra gihapon ang atong paga-andamon apan dugangan lang kini sa gidaghanon tungod kay aduna man kitay gipaabot nga moanha sa atong tagsatagsa ka kabalayan ug panimalay.

Lahi ang pagpasalamat nga tiunay sa paggasto ug hilabihan aron sa pagpalasamat – tungod kay kon mituo kita nga ang Diyos natawo didto gani sa pasungan ug siya ang gihalaran sa miadto kaniya – nan! Ang pagduaw sa atong mga kabanay ug higala sa atong kaugalingong panimuyo ug panimalay nga diin ato silang mapakaon kon unsa ang atong makaya ug gaan sa panudlanan – dako na kanang pagpasalamat. Subaya ang Ecclesiastes Tres sa Balaang Kasulatan…

Alang sa inyong mga sugyot, ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

musta na?

2011-06-22T01:23:00.000-07:00

(Tuesday – April 26, 2011)

Kining maong pagtimbaya nga ‘musta na?’ kon minugbo sa ‘komusta na?’ maoy sagad nato’ng madungog sa kadalanan karon. Ilabina kay summer – daghan sa atong mga kabataan ang wala motungha ug ingon man daghan usab sa atong mga kabanay ang mibisita o mibakasyon sa atong tagsa-tagsa ka dapit.

Sagad nato kining madungog ilabina kon makahinagbo kita sa atong mga kaila nga diin dugay-dugay na nato silang gikahibalag. Ug ang atong tubag niining maong pangutana – susama lang gihapon sa naandan natong madungog nga ‘nia, okay lang. mao lang gihapon.’ O kaha ‘nia, mao ra gihapon, misamot ka lisud.’

Pipila lang sa atong mahinagbo ang moingon og ‘nia, misamot kagwapa/kagwapo ug nia miasinso.’

Ngano kaha? Mauwaw ba kita sa pagtug-an sa tinud-anay? O mao kini ang ato rang nakita sa atong kaugalingon – diin ang atong mga tubag pinasubay lang sa kahimtang sa pinansyal?

Wala ba diay nato makita kon unsa na ang atong panglantaw? Unsa na ang atong kaugalingon? Midaot o mihimsog? Aduna nay kaugalingong desisyon ug disposasyon sa kinabuhi? Ug uban pang dili nato mahikap kon makita sa mata apan mabati sa atong kasing-kasing.

Wala ba diay bili kining tanan? Unsa man diay ang atong pagtan-aw niini? Wala ba diay kini kahulogan ug kabililhon? Ato kahang paminawon ang atong kaugalingon kon ‘komusta naman gayod diay kita?’ Unsa man gayod diay ang tinuod nga tubag niini?

Tinuod ang pagkamatinud-anon sa uban lisud buhaton apan mas labing lisud kini sa pagtuman sa atong kaugalingon. Ilabina kay ania kitay pamatasan nga daling makakita sa kabag-ohan sa uban ug dayong yam-id niini. Busa, mao usab kini ang atong gikahadlokan nga mahinabo kanato.

Wala kitay kaisog nga mohimo sa tinuod nga kabag-ohan tungod kay gadumili man ang atong kinailadman. Niini, wala kita’y katungod nga motiyabaw sa kabag-ohan nga atong gustong makab-ot sa atong isig katawo ug sa katilingban kon kita mismo maglisud paghimo niini.

Karon, higala… musta na?

Alang sa inyong mga sugyot, ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

balik mode

2011-06-22T01:22:00.000-07:00

(Monday – April 25, 2011)

Akong pagtimbaya sa pagsaulog sa adlaw sa pagkabanhaw, diin gisaulog sa katawhang katoliko kagahapon. Tingali nagkadaiya ug nagkalain-lain ang inyong pagsaulog human sa pagsimba ug pagtan-aw sa hugos.

Kadaghanan tingali didto nagsaulog nianang pagka-adlaw sa dagat aron magsalo sa kalipay kauban ang pamilya ubos sa kalagiting sa haring adlaw ug ang pagkaon sa kinaham nga putahi – dili tingali mawala ang gikahinaman nga inasal ug uban pang mga pagkaon nga wala makaon niadtong balaang pitlaw kon simana santa.

Buot ipasabot niini, ‘balik mode’ na usab kita sa atong natural ug inadlaw nga panikay-sikay sa kinabuhi. Wala nay gidili sa pagkaon ug paglihok-lihok o kaha balik na sa natural nga bulok sa atong kinaiya.

Dili man ikalalis nga ingon niini ang katawhan – dili lang kitang mga Pilipino apil na ang uban tang mga kaigsoonan sa laing dapit sa atong kalibutan.

Niining maong ‘balik mode’ – daghan na usab sa atong mga higala o kaha sa atong kaugalingon ang adunay gihambin nga kahasol sa kaugalingon tungod kay wala man gayod nato mahingpit ang atong ginatawag nga pagbasol ug pagpuasa niadtong balaang pitlaw kon simana santa.

Sa langyaw pang pinulongan ug bantog nga panultihon nothing is permanent in this world except for change – diin mao kini ang kanunay natong gisilsil sa atong kaugalingon. Tungod usab niini, susama ra kitang nagduwa sa atong kaugalingon ug kinabuhi – diin ang pulong nga pakitang-tawo hingpit nga mahulagway gayod kanato.

Kun atong gilantaw daan nga mahimo nato ang kabag-ohan niadtong mga panahona nganong dali ra man sab natong mausab ang atong ginamithi nga kabag-ohan? Unsa man gayod diay ang atong katuyoan sa atong kinabuhi?

Duwa-duwa ra ba diay ning atong pagpanikay-sikay? Dili ba diay kini tininuod? Unsa man gayod diay ang atong gusto ug gimithi? Dili matukib ug lisud sabton.

Kining tanan kon atong tinud-on og susi ang atong kaugalingon – kita ra gayod ang makasulbad niini. Walay ni bisan kinsang hanas nga makatukib niini – kun dili kita mismo ang tag-iya sa atong kaugalingon kauban sa pangaliya ug paghatag sa kahayag sa kasingkasing ug hunahuna gikan sa Balaang Magbubuhat sa tanang butang – ang Diyos.

Alang sa inyong mga sugyot, ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

Earth Day

2011-06-22T01:21:00.000-07:00

(Wednesday April 20, 2011)

Sulod sa 41 ka kasumaran sa Earth Day diin una kining nahimugso niadtong April 22, 1970 – unsa man ang atong nahatag nga tabang o gasa alang sa atong kalikupan?

Niining usa lamang ka adlaw nga gitagana alang sa iyang kasaulogan – unsa man ang atong nahatag nga diin makalipay kaniya?

Aduna bay atong igo nga ikapasigarbo kaniya? O! aduna ba hinoon kita’y maka-uuwaw nga nahatag kaniya?

Kining mga katalagman karon nga alang sa uban natural nga panghitabo – apan kon tukion pag-ayo – dili kini matawag nga natural tungod kay ang katawhan man maoy may katungdanan ug manubag niini. Maka-ingon ba kita nga dili kita usa sa mga nakahatag niini?

Ang mga ginagmay nga bulohaton sama sa paghipos sa mga panit sa candy o biscuit sa kadalanan – nakahimo ba kita niini? Wala ba kaha ikaw mobiay-biay sa mga tawo nga mipunit o kaha mibulsa sa ilang mga panit ug gilayong ingon: “over, OA.ha! oy!…” Wala ba kaha kita moyam-id sa ilang gagmay nga gibuhat?

Nga kon atong sutaon – mihimo sila og usa ka lakang. Tinuod! Ginagmay lang kini apan dako na kini og tabang aron pagluwas sa atong kalikupan.

Kadaghanan ra ba kanato – aktibo kaayong moapil-apil sa pagmartsa sa kadalanan o kaha moduyog sa mga kalihukan alang sa konuhay patunhay, tipig/palungtad ug pagpahimutang/pahiuli sa maayong kahimtang sa kalikupan – pakitang tawo ba lamang! Apan wala gayod kini buhata sa iyang kaugalingon.

Tingali ang angayan – niini. Maghimo kita sa gimbuhaton sa atong pinuy-anan ug sa atong kaugalingon nga makatabang sa tinud-anay nga pagpakigbisog aron maluwas pa kining kalikupan nga atong gipuy-an.

Ang pagdala og basket o kaha bag panahon sa pagpangumpra o pagpaniyanggi sa atong palaliton sa tabuan o mall – usa kini sa paglaban tungod kay wala man kita modugang sa pagpasanay sa basura nga plastic.

Ang paghipus o paglubong sa mga dahon sa atong nataran – usa gihapon kini sa pagtahod sa mga gagmay’ng mananap sa yuta ug ingon man sa katawhan – diin kon ato kining sunogon o dauban – makahatag lang kini og dugang carbon dioxide nga makadaot sa lawas ug ingon man makadugang kabuslot sa atong ozone layer.

Ang pagtanum o pagtisok og mga fruit trees sa atong gamay’ng luna – usa gihapon kini ka pamaagi nga diin kita – nahigugma sa kalikupan – kon gihimo kini – bisan panahon lang sa Earth Day, sa labing gamay o sa labing dyutay – aduna kay mapasigarbo nga nahimo – kay sa itandi nga wala lang gayod kitay gihimo nga gagmay’ng lakang.

Kining maong mga ginagmay nga pamaagi – kon ato kining ilangkob o hiusahon ang tanan – mahimo na kining dako nga paglimbasog ug abut – diin ang mabulahan ra usab niini mao kitang mga lumulupyo niining kalikupan – nga atong gikapsangan sa dugay nang katuigan.

Dili pa uwahi ang tanan – magsugod kita paglihok matag adlaw sa ginagmay nga tabang kalihukan aron kita mapasibantugon nga adunay nahatag ug natampo nga kaayuhan .

Alang sa inyong mga sugyot, ipadala lang kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

Balaang Pitlaw o Simana Santa

2011-06-22T01:20:00.000-07:00

(Tuesday April 19, 2011)

Karong pitlawa mao ang pagsaulog sa simana santa o balaang pitlaw alang sa mga Katolikong Kristiyano. Kini mao ang panahon sa paghinuklog tungod kay mao man kini ang kasumaran sa paglansang ni Hesu-Kristo o Kristo Hesus

Daghan sa akong nahinabi nga dili sila magdaghan og kaon kay simana santa. Dili usab sila mokaon og karne panahon sa adlaw’ng biyernes tungod sa susamang rason ug hinungdan.

Alang usab sa uban nakong nahinabi – kini ang panahon nga angayan dili mag-away ang matag usa tungod kay gipakamatyan kini sa Dios tungod og alang sa kapasayloan sa mga sala.

Nindot kaayong palandungon dili ba?

Kon kining maong mga gimbuhaton gihimo nato sa matag adlaw – dili ba wala ang kagubot, panlupig ug uban pang mga panglutos. Sa ato pa diay – nindot kon matag pitlaw – ‘simana santa’ aron ang kalinaw, pag-ambitay ug paghigugmaay anaa kanunay kanato.

Tungod kay mahadlokon man ang tanan niining maong panahon. Apan, human niining maong kasaulogan – unsa na man usab ang atong buhaton? Balik lang gihapon sa kanhing binuhatan?

Unsa man diay ang katinud-anay sa atong pagsaulog niining maong ‘simana santa’? alang lang ba kini sa pagpakitang tawo nga maayo kita? O aron lamang masinati sa uban nga duna man diay kitay tinaguan nga kamaayo – apan tungod sa atong mga garbo – dili kini molahutay diin ang kahapsayan sa tanan ug kamaayo sa gawi – mapadayon sa matag sikay-sikay sa atong kinabuhi.

Ato kahang hinuktokan – kon kinsa, unsa ug hain naman ang atong pagkatawo karon? Makalahutay ba kita pagkatulog matag gabii? Wala ba kitay gibati nga kahingawa diin mismo kita dili makatukib kon unsa man kini? Wala ba kitay gikahadlokan o kaha gikalisangan nga diin wala lang nato kini gipakita sa uban?

Kon mito-o kita nga adunay Nagsud-ong kanato nga dili mahikap ug dili makita – nan! Ato kahang batonan nga hinloan ang atong kasing-kasing. Tinuod lisud kini buhaton – apan kon atong ipakita ang tiunay natong katuyoan – dili man tingali lisud sundon ang kaayo ug ang kamatuoran.

Tungod kay atong isilsil sa atong kasing-kasing ug alimpatakan – walay hawod atubangan sa Dios. Kitang tanan –patas. Walay bahandi nga atong madala kon kita tua na sa ilawom sa yuta – tungod kay kita hubo man panahon sa atong pagkatawo – nan! Ato usab hukason ang atong ngil-ad ug ngilngig nga batasan – aron sa ingon, mapasigarbohon kita moingon sa atong kaugalingon dili alang sa ubang katawhan nga kita nagpuyo nga ang Dios maoy taliwala sa atong kinabuhi.

Niining balaang pitlaw – mga panghinaot nga kita – yanong mopasalamat sa tanang gasa nga atong nadawat ug aduna kitay katakos pagpakigpulong sa atong Dios nga kita iyang mga anak.

Alang sa inyong mga sugyot, ipadala lang kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

Sinugbuanong Bisaya

2011-06-22T01:19:00.000-07:00

(Monday April 18, 2011)

Sa pagsuroy-suroy nako sa mga pages sa internet aduna akoy nasindulan nga balita nga nindot kaayo alang kanatong mga bisaya. Apan sa kaanindot niini, daghan usab ang mipagawas sa ilang mga dili maayo nga comment kun unsa pod ang nilugdangan niini.

Ang Department of Education-Region 7 (DepEd) inubanan sa Akademiyang Bisaya Foundation (ABF) mipahibalo panahon sa usa ka forum nga didto gipahigayan sa DECS-Ecotech Center Pavilion sa Sudlon, Lahug, Cebu City nga ipatuman na sa pag-implement karong ting-abli sa tingtunga kon SY 2012 ang paggamit sa ‘Sinugbuanong Bisaya’ isip medium of instruction alang sa mga pre-school hangtud sa grade 3.

Kini isip pagtuman sa DepEd’s Department Order No. 74 Series of 2009 nga nagmando sa paggamit sa ‘Sinugbuanong Bisaya’ isip maoy pinulongan nga gigamit sa region 7 ug 8, Masbate ug ang majority sa mga probinsiya sa Mindanao.

Ang katuyoan niining maong Department Order mao nga dali masabtan sa mga kabataan ang angayan makat-unan tungod kay isaysay man kini sa mga magtutudlo gamit ang ilang lokal nga pinulongan.

Alang sa uban, makahatag kini og dakong tabang alang sa mga kabataan tungod kay sa ilang kabatan-on dali masilsil sa ilang alimpatakan ang unsay angayan ipasabot ug makat-onan. Apan alang sa uban, dili kini makaayo kun dili makatabang na hinoon sa pagdasok sa kabataan nga dili makamao moestorya sa iningles. Tungod kay alang kanila – mas nindot tudloan ang kabataan sa paglitok sa pinulongang langyaw kon iningles samtang mga linghod pa ang ilang pangisip.

Alang kanako adunay dako nga kaayohan niini tungod kay ang kabataan gitudloan man sa pagsabot sa mga butang pinaagi sa paggamit sa ilang pinulongan aron masabtan ang mga sitwasyon nga ilang maagian kon sa iningles pa “it enable to hone their creative minds to assess and think of a situation in manner that they understood.” Tungod kay unsaon man nila pagsaysay sa ilang nakat-onan kon wala sila kasabot sa kinatibuk-an niini?

Dili baya garantiya o kasigurohan sa usa ka bata o tawo nga kon maayo siya molitok sa pinulongang langyaw maayo siya sa iyang pagpanikay-sikay sa kinabuhi diin nindot siya motimbang sa tanang kalihukan sa iyang kinabuhi. Tungod kay ang pagpalitok o pagsulti sa iningles makat-unan kini – apan ang pag-analyze o pagtuki sa sitwasyon dili sayon tun-an kay magsugod man gayod kini sa atong kalinghod pa ug pagsabot sa atong kinaugalingnan.

Miingon bitaw ang atong mga apohan – lisud na tul-iron ang migamot na nga kahoy kay mabali na kini.

Busa, ang atong kahingawa nga dili kini makahatag og kaayohan – papasa kana kay kon gusto ka nga maayo molitok ug musuwat ang imong anak gamit ang atong pinulongan ug ang iningles – hala! Tudlo-i usab sila sa pagbasa sa mga libro samtang bata pa kay walay laing makatabang kaniya kondili ang pagbasa. Matud pa ni Charles W. Eliot, an American Academician and Harvard President: “Books are the quietest and most constant of friends; they are the most accessible and wisest of counselors, and the most patient of teachers.”

Alang sa inyong mga sugyot, ipadala lang kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

Home at last!

2011-06-22T01:18:00.000-07:00

Wednesday 4.13.2011

Sa akong nabasa sa internet mahitungod sa usa ka Overseas Filipino Worker (OFW) nga gatago kon TNT (tago-ng-tago) sa Saudi Arabia sulod sa iyang pagpanarbaho sa 30 ka tuig – sakit sud-ongon nga miuli siya karon nga 75 anyos na ug na-paralyzed.

Gumikan lagi sa atong panglantaw nga ang pag-adto sa abroad maoy makatabang ug makaluwas sa atong mga kalisdanan – bisan pa man sa daghang mga babag ug kalisdanan nga maagian – dili nato kini igsapayan aron laman mahaw-as ang atong mga pamilya.

Daghan na kaayo ang atong madungog sa radio, makita ug madungog sa TV ug mabasa sa mga pamantalaan ug online news kabahin niining maong kahimtang – sa susamang rason.

Ngani ang uban – gusto nang mouli tungod ug alang sa pangandoy nga makakita pa sa ilang mga pamilya ug makauban taliwala sa kapit-os ug kaharuhay. Apan daghan usab karon sa atong mga kababayan nga bisan tuod sa mga miulbong mga dili maayong panghitabo sa gawas – gakanunay pa gihapon ang pangandoy nga maka-adto aron lamang nga mahaw-as sa kalisud.

Sa mga nagkadaiyang kasinatian – daghan nang mga pagtulon-an nga angayan matun-an apan alang sa uban – usa lang kini ka pahimangno nga diin kon molangyaw man ugaling – kinahanglan gayod nga magminatngonon sa matag lihok nga pagabuhaton.

Apan niadtong mga tawong nakasinati niining daghang mga pagsuway – alang kanila nindot gayod kaayo ang moabot sa atong pinuy-anan ug makauban ang atong mahal sa kinabuhi – tungod kay nindot gayod ang pulong home at last di ba?

Dili matukib ang kalipay sa mga OFW nga nakapauli na sa atong nasud. Kay alang kanila bisan sa kawad-on, dili gayod pagabayran sa salapi ang pakig-uban sa atong mga mahal sa kinabuhi.

Ang pagpakig-uban kanila sa matag adlaw usa na kini ka gasa sa kinabuhi – dili kini kabayran sa salapi o kaha kaanindot sa dapit nga atong gipuy-an. Tungod kay matod pa nila – nindot gayod ang nia sa atong dapit.

Apan, mag-unsa naman lang ang kawad-on? Tingali, dili kini maoy babag o dakong pangutana? Kon dili, andam na ba kaha kita molihok aron kita mabuhi pinaagi sa pagpatulo sa atong mga singot? Dili lang ba kaha nga tungod kay nindot ang nia ra sa ato kay libre kitang magligid-ligid ug mokaon lamang.

Ato kining hinuktokan sa makadaghan… ang home at last dili lang sa mga tawo nga tua sa laing dapit apan alang kini kanato nga nakaila sa atong kaugalingon – diin adunay katagbawan sa pamuyo nga kon magkugi inubanan sa tinud-anay nga pagpanerbisyo…nan! Malipayon ug malampuson ang tanan. Ug kanunay maghandom ug magtagamtam matag adlaw’ng sabado ug domingo ang kalipay sa pagbati sa home at last.

Alang sa inyong mga sugyot, ipadala lang kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

Hinganli kuno!

2011-06-22T01:17:00.000-07:00

Tuesday 4.12.2011

Nahuman na ang adlaw’ng tingtungha – busa ang mga kabataan karon busy na usab sa ilang inadlaw nga pagduwa-duwa aron ilang matagamtaman ang ginatawag nga summer break diin kini mao ang panahon nga ang kabataan adunay dakong kahigayonan sa paghimo sa ilang gimbuhaton samtang sila mga bata pa.

Sa kadalanan, makita nimo ang mga kabataang babaye ug lalaki nga nagsakay sa ilang biseklita ang uban naki-angkas ra ug samtang ang uban – naggukod ra gayod kanila apan makita ug mabati nato kon unsa kalipay ang ilang mga kasing-kasing.

Niining maong panahon, atong makita ang pipila na lamang ka mga kabataan ang naghimo niini. Ngani karon, wala pa ko makakita og usa nga nagpalupad og tabanog, gaduwa og koti kon kasing ug gagukdanay.

Tingali – lain na ang ilang mga matang sa duwa karon – dili na sama sa atong panahon diin ang atong nahibal-an sama sa pagpalupad sa tabanog, pagpatuyok ug pagbagdok sa koti kun kasing o kaha pagdakpanay o kaha pagsakay sa karang nga kawayan o bagol o kaha mga sungka o paglukdo sa tsenilas nga sa mga babaye pa gaduwa mi og pick-apple nga kon tan-awon nato karon – wala may apple nga gipunit… hehehe!

Bitaw, maglisud na kita pagpaila sa kabataan karon sa atong mga kanhing duwa tungod kay nahungog naman sila karon sa bag-ong gadgets sama sa PSP kon playstation portable o kaha mga cellphones, MP4 o computer ug uban pa.

Wala na kanila ang pagduwa nga diin ang ilang mga siko magbanggaay diin ang kaagkot sa ilang mga singot nga makita sa ilang dagway daw bunga sa ilang kalipay – dili na makita tungod kay aduna man usa’y mga ginikanan nga ipalabi pa nga ang ilang anak maglingkod ra kay dili pa mabaho dili pa jud maintan. Lahi na ang matang sa pagpangga karon dili ba? Apan kon atong lantawon – makaayo ba kaha kini sa atong kabataan? Nahala, subaya pagsugod.

Kon ato tingali nga pangutan-on ang napulo ka bata nga ipahingalan kon unsa ang ilang duwa nga nahibal-an – ato tingaling makita nga pipila lang ang nakahibalo niini – dili kini mokatunga.

Busa, samtang summer karon – mga ginikanan, hatagi og kagawasan ang inyong kabataan nga makigduwa sa atong kanhing gikahinaman aron ilang matagamtaman kon unsa ang tinuod nga kahulogan sa ilang pagkabatan-on – kay matud pa sa panultihong langyaw play is a strict business for children…

Alang sa inyong mga sugyot, ipadala lang kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

Happy Birthday!

2011-06-22T01:14:00.000-07:00

(Monday - April 11, 2011)

Dili na ikatingala ang mga pagtimbaya sama sa happy birthday tungod kay sa atong pangidaron karon, daghan nang kasaulogan ang atong naapilan kon kini ang maong hisgutanan.

Karong adlawa adunay usa ka tawo nga suod kaayo kanako nga nagsaulog sa iyang adlaw’ng natawhan. Sa akong namatikdan sukad pa kaniadto – dili kaayo ni siya particular niining maong adlaw kay alang kaniya – matag adlaw mao ang celebration for life. Tinuod bitaw pud nga ang atong pagpanikay-sikay sa kinabuhi usa naman kini ka bahin sa atong inadlaw nga pagpakiglimbasog aron atong matuman ang tanang gisangon kanato samtang kita buhi pa.

Busa alang kaniya – kanunay kita magpasalamat matag adlaw. Ang tawo nga akong gihisgutan mao ang akong amahan. Yano lang ang akong amahan apan ang iyang pagpadako kanamo inubanan sa among inahan usa na ka gasa nga angayan namo kining ipasidungog kaniya. Kay tungod kanila, nahiabot kami niining among mga kasamtangang kahimtang nga diin puno sa pagmaya sa mga daghang grasya nga gihatag sa matag adlaw.

Tugoti ako kauban sa akong igsoon ug pamilya sa pagtimbaya sa akong Tatay Antipas sa iyang kasaulogan sa iyang ika-73 ka tuig niining kalibutan. Daghang salamat sa inyong gugma ug pag-amoma kanamong tulo ka igsoon tay ug nay. Niining maong adlaw – ang among mga pag-ampo nga hatagan ka’g dugang kusog, kahimsog sa panglawas, ug kalinaw sa panghuna-huna aron inyong masaulog ang kinabuhi nga puno sa pagmaya ug kalinaw.

Daghan kaayong salamat ug ang among paghigugma ug pagtahod anaa kanunay niining among tagsa-tagsa ka kasingkasing ug huna-huna.

Ug alang sa mga tanang nagsaulog sa ilang adlaw’ng natawhan karong adlawa – ang Inkblot kauban sa inyong mahal sa kinabuhi – happy birthday.

Maghinaot ako nga unta dili lang kita igo mohatag og importansya sa atong mahal sa kinabuhi panahon sa kasaulogan sa ilang adlaw’ng natawhan – kundili sa matag adlaw nga kita nagkauban.

Kanimo Tay ug sa tanang nagsaulog -- happy birthday ug daghang salamat sa laing tuig nga pagmaya ug kaabunda.

Alang sa inyong mga sugyot, ipadala lang kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

Lesson learned

2011-06-22T01:13:00.000-07:00

(Wednesday April 6, 2011)

Sa nahitabong pagbitay sa atong tulo ka igsoong Pilipino sa China nga biktima sa drug mule o sa ato pang pinulongan ang pagdala sa ginadiling droga sa ilang nasud – usa kini ka dakong hisgutanan ug isyu.

Daghan ang nadalahig niini lakip na ang mga pamilya sa tulo ka Pilipino diin nag-antos sa kasakit sa balatian ug ingon man ang tibuok nasud nagbangutan.

Kining maong panghitabo – usa ka dakong sanglitanan kon unsa ang atong dangatan kon kita makahimo sa dili uyon sa balaod.

Dili kalikayan nga kitang mga Pilipino – mahiligon sa paglangyaw tungod lagi sa kawad-on. Nga kon dili kini nato pagahimoon, mag-ilaid man usab ang atong pamilya sa kalisud. Daghan kaayo ang mga rason kon nganong molangyaw diyod ang usa ka tawo.

Wala kitay igong rason nga mupogong o kaha moagni kanila sa pag-adto sa laing nasud tungod kay nagkadaiya man usab ang atong mga baroganan ug prinsipyo. Busa wala kitay katungod sa pagbasol kanila.

Apan tungod sa kabuotan sa mga Pinoy – aduna usab kitay dakong pagtulon-an nga kinahanglan atong pagabantayan – ilabina gayod kanang mahiligon sa pagpadala ug modala sa mga bagahi paingon ug pagpauli.

Kinahanglan abtik kitang mosubay niini – dili na mahimo pagkakaron nga kon adunay magpadala kanato bisan kaila o silingan – nga itangko lang didto sa airport. Kun dili, aduna usab kitay responsibilidad sa pagsusi niini. Kon adunay magpadala, kinahanglan tulo hangtod sa lima ka adlaw nga ikaw dili pa molarga makita na nimo kini – aron imong masubay kon wala bay mga binuang niini.

Maamgohon na kita karon – ilabina sa kalisud sa panahon. Dili man sa ingon nga nawad-an na kita sa pagsalig – apan usa lang kini ka pagtulon-an nga angayan natong bantayan – tungod og alang sa atong kaugalingon ug sa atong mga pamilya nga galaum kanato.

Dili man tingali dautan ang magbinantayon? Dili ba?

Alang sa inyong sugyot, ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

April Fools

2011-06-22T01:12:00.000-07:00

(Tuesday April 5, 2011)

Daghan kaayo ang nabiktima niadtong miaging byernes – April 1, 2011 tungod lang usa ka kasaulogan sa April Fools Day. Kon sa ato pang pinulongan – adlaw sa tiaw-tiaw ug mga binuang diin kasagaran sa mga tawo mialayon niini. Tungod sa rason nga aron lang kita malingaw… kay sa atong nahibaloan, maayo baya kaayo ang mga Pinoy mokatawa ug magpakatawa. Labi na diyod ning mga Bisaya, di ba?

Apan unsa man gayod kining April Fools Day? Aduna ba gayod sinugdanan niini? Daghan kaayo ang nagpauso niini. Matud pa sa Wikipedia, ang April Fools' Day gisaulog sa tibook kalibutan sa petsa 1 sa Abril matag tuig. Apan dili kini usa ka national holiday, apan nailhan kini ug gisaulog sa kadaghanan. Kining maong adlaw maoy sugod sa pagbuhat sa mga tiaw-tiaw diin daghan usab ang mabiktima niini tungod kay wala man pud lagi magdahom nga aduna pa ba diay kini karon.

Matud pa sa ubang nasud sama sa New Zealand, Ireland, UK, Australia, ug South Africa, ang mga tiaw-tiaw kutob lang sa udto, apan kon aduna pay magbuhat human sa paniudto tawgon na kini og April Fool.

Sa nagkadaiyang nasud sama sa France, Italy, South Korea, Japan, Russia, The Netherlands, Germany, Brazil, Canada ug U.S., ang mga tiaw-tiaw mohangtod sa usa ka adlaw. Ang pinaka-unang natala nga naghimo niining maong kasaulogan nakita didto sa Chaucer's Canterbury Tales (1392).

Kon kinsa man gayod ang nagsugod niini – nga wala makita pa sa kasaysayan – dako kaayo ang iyang nahatag nga kontribusyon o pagpaambit sa tibouk kanasuran. Tungod kay bisan asa pa nimo ilantaw sa newspaper o pamantalaan ug kaha sa internet – daghan kaayo ang naghimo niini hangtud karon.

Kun unta kining maong pamaagi – masusama sa usa ka virus nga mokutkot sa atong kinahiladman nga diin kita magpakabana sa atong kalibutan – nindot unta kaayong sud-ongon tungod kay sa susamang pamaagi – makatabang kita og dako sa pagpreserba ug konserbar niini – ug tingali kining dakong hulga sa climate change nga atong nasinati pagkakaron – makunhod-kunhoran tingali, ilabi na ka yang buwan sa Abril mao kasaulogan alang sa kalikupan o Earth Month ug Earth Day karong umaabot Abril 22.

Busa, kun kinsa man kanato ang nailad niadtong Abril 1… ug kadtong nakailad – ato unta pod buhaton ang pagpakabana sa pag-preserbar ang atong nagkagusbat nang kalikupan… Hagit kini kanatong tanan.

Alang sa inyong sugyot, ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

Thank you!

2011-06-22T01:11:00.000-07:00

(Monday April 4, 2011)

Niadtong miaging mga adlaw, daghan kaayong mga ginikanan ug kabataan ang nagmaya tungod sa kalampusan nga ilang nadawat. Dili matukib ang ilang gibati tungod kay nakita man nila ang bunga sa ilang kahago.

Apan daghan usab nga mga ginikanan nga mao pay pagkasuway nga adunay nahuman sa ilang anak sa high school diin – natingala kon nganong duha man ka adlaw ang selebrasyon o pagsaulog? Kay sa nasinati niadto, usa ra man gayod ka adlaw ang gitagana niini nga mao na ang pagpaso panahon sa graduation.

Karon, aduna nay tunga sa adlaw nga gigahin alang sa mga ginikanan diin gitawag kini nila og tribute to parents o parent’s recognition diin ang mga kabataan mohatag sa ilang pasalamat ngadto sa ilang mga ginikanan pinaagi sa usa ka suwat-kinamot, card o kaha yano lang nga papel diin gipadayag sa bata kon unsa siya kapasalamaton sa nabuhat sa ilang mga ginikanan.

Kining maong kalihukan daw nindot kaayo palandungon tungod kay mahatagan man usab og pasigarbo ang mga ginikanan sa ilang gibuhat alang sa ilang kabataan.

Apan ang pangutana? Unsa man usab ka seryoso ang mga kabataan sa pagpangayo’g pasalamat sa ilang ginikanan? Dili lang ba kaha taphaw ang tanan? Gihimo lang kini niya alang sa pagsubay isip usa ka compliance of requirement o pagtuman sa lagda sa tunghaan?

Kitang mga ginikanan, makabati kon unsa ka sinsiro o matinud-anon ang mga kabataan. Ato usab mabati kon angayan ba usab kita modawata sa ilang pagpasalamat? Wala ba ka ha pud kita nagpasagad sa ilang panginahanglan?

Kon unsa ug giunsa man ugaling nato paghipno ang tanan alang sa atong kabataan – niining panahon sa kadaugan – kinahanglan atong lantawon kon unsa man ang mahimo sa bata inig human niini? Aduna ba kahay natagana alang kaniya nga gamay aron makapadayon sa iyang pagtungha? O kaha napasabot na ba ninyo siya sa atong kahimtang – nga diin, angay usab sila maningkamot aron makab-ot usab nila ang ilang tinguha nga kalampusan sa unahan?

Sama sa tanang butang – adunay tagsa-tagsa ka rason ug dalan ang tanan. Ania ra kanato kon unsa kita ka matinud-anon sa paglantaw niini – sama kon giunsa pud nato pagdawat ang pasalamat sa atong kabataan – ug ingon man, giunsa man usab sa bata pagbati kon unsa pod ka mahinungdanon ang pulong salamat.

Alang kaninyong tanan! Mga pagtimbaya sa kadaugan ug padayon sa unahan! Ilabi n asa mga igsoon nga miabag sa pagpatungha sa ilang mga manghod! Padayon!

Alang sa inyong sugyot, ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

saludo sa mga ginikanan ug kabataan!

2011-06-22T01:10:00.000-07:00

(Wednesday – March 30, 2011)

Daghan karon ang nagmaya tungod sa kalampusan sa ilang mga kabataan. Diin sa dugay nga panahon, ilang natagamtaman ang katam-is sa pagpaningkamot.

Kining maong panahon maoy usa ka dakong gasa alang sa pamilya diin ang matag usa kanato magmaya sa kalampusan nga nahimo sa atong mga mahal sa kinabuhi.

Aduna akoy nahinabi nga amahan, usa siya ka driver sa tricyle sa dakbayan sa Tagbilaran. Alang kaniya – sangko sa langit ang iyang kalipay diin ang iyang kamagulangan sa upat niya ka anak nakalampos na sa high school tungod ug gikan sa iyang pagpamasada.

Nahinuklog ako sa iyang gisaysay nga bisan tuod og gamay ra kaayo ang iyang kinitaan – dili niya maako paglantaw sa iyang anak nga gamay nalang ang papel ug putol nga ang lapis ug krayola. Apan tungod sa iyang pagpaningkamot ug pag-apil sa iyang mga kabataan sa pagplano sa pamilya ug wala nila gitago ang ilang kahimtang – ang iyang anak mao pay moingon, “sagdi lang tay, mohayahay ra kita puhon.”

Nindot kaayo paminawon di ba? Apan ania pay iyang saysay, nalipay tuod siya pag-ayo sa kalampusan sa iyang anak – apan adunay gamay kaguol kay wala man silay bag-ong bisti nga isuot panahon sa pagpaso sa iyang anak kay kon ila pa kining ipalit – makulangan naman kaayo sa panginahanglan sa ilang pamuyo.

Ako siyang giingnan, aduna may daghan ‘ukay-ukay’ nga imong mapilian – makatabang na kana kay dili man lalim kon dili ka motambong tungod lang nianang maong rason. Busa, ang iyang subay kanako – husto diay tuod no? Wala na namo makit-i nga alternatibo.

Nindot tinuod ang bation kon adunay kalampusan human sa dakong pag-antos tungod kay dili kabayran sa kwarta kanang maong kalampusan.

Busa mga kabataan, lantawa kuno ninyo kon unsa man usab ang inyong nahatag nga kalipay sa inyong mga ginikanan? Ug alang usab sa mga ginikanan, unsa man usab ang unta angayan ninyo ihatag sa inyong kabataan?

Dili man sa ingon nga ang ginikanan o ang kabataan lamang ang adunay dakong responsibilidad alang sa kalampusan sa tinguha, kondili usa kini ka pagtambayayongay diin, matag usa kanato adunay kabahin niini tungod kay tipik kita kanunay sa tanang mahitabo niining kalibutan samtang padayon pa kitang nagpakabuhi.

Alang sa mga ginikanan ug kabataan apil na ang mga igsoon nga miabag sa ilang igsoon – ang Inkblot, dako kaayong saludo sa inyong kadaugan.

Alang sa inyong sugyot, ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com.

Can you make it for a day without your cellphone?

2011-06-22T01:09:00.000-07:00

(Tuesday – March 29, 2011)

Kining maong pangutana ako kining gikugihan sa paghimo tali sa akong mga higala ug ingon man bag-o pang naila. Daghan kaayo ang ilang nagkadaiyang rason kabahin niini.
Una, morag dili daw mahimo kay ang cellphone kabahin na sa ilang kinabuhi. Dili makompleto ang usa ka adlaw kon wala sa ilang kamot o bulsa. Maglisud sila sa paglihok tungod kay hasol ang pag-adto sa mga dapit diin aduna silay tuyo kay lagi imo mang personal nga adtoon. Lain pang rason, mas dako ang gasto kay molakaw man gayod kita.

Kini, pipila lang nga mga rason. Apan ang pangutana? Kon ikaw kaha walay cellphone sa usa ka adlaw? Kaya kaha nimo?

Pipila lang tingali ang moigon nga kaya apan ang kadaghanan moingon haskang paita.
Kintahay walay kuryente ug wala ma-charge imong cellphone? Okay lang ba ka ha? Matud pa sa uban, aw! Kaya, tungod kay sa taod-taod aduna nama’y kuryente. Apan kon black-out unya mudagan na kini sa usa ka adlaw – pait na kaayo na!

Kining maong kalihukan usa lamang ka yano unta palandungon apan sukwahi ang atong nakita tungod kay kini gitagad naman sa uban nga kabahin sa ilang kinabuhi. Dili man sala o kaha bikil kon aduna kay cellphone – apan lantawa sa unahan ang kabililhon niini ug unsay gamit niini. Kon alang sa tinuod nga tuyo – unya dili maghasol sa uban ilabina sa pagpangayo sa load o kaha magpapalit og nindot nga klase – unya dili makaya sa bulsa sa atong ginikanan… kana! Medyo dili na maayo paminawon.

Busa, ang pangutana karon, unsa man kabililhon ang imong cellphone? Nakatabang ba kini o nakahasol lang? Tan-awa daw mga kabataan, ginikanan ug katawhan kon ato bang natimbang ang atong panginahanglan? Aduna man gud akoy nahinabi nga bahala’g walay sud-an basta naay load, okay na. Salikwaot tan-awon di ba?

Ato untang ibalanse ang tanan. Alang sa atong kaugalingon ug sa pamuyo. Tungod kay usahay ang cellphone, makahatag kanato ug dakong tabang apan kon dili ayohon sa pagdala ug pagsabot sa sitwasyon… nan! Usa kini ka dakong kadautan. Ug usa pa, hatagi usab og pagtagad ang indibiduwal nga gahupot nianang cellphone sama sa pagrespeto sa imong kaugalingon.

Kay kon ang imong panglantaw alang sa kaayo – maayo usab ang imong buhaton aron sa ingon maayo ang mga mensahe nga moabot kanato.

Busa, hinoktuki! Unsa man ang cellphone sa atong kaugalingong panikay-sikay sa kinabuhi.
Alang sa inyong sugyot ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com.

an hour of silence

2011-06-22T01:06:00.002-07:00

(Monday – March 28, 2011)

Niadtong Marso 26, 2011 ang Commission sa Climate Change sa atong nasud nanawagan sa katawhan alang sa pag-apil sa usa ka kalihukan diin mao ang pagpalong sa suga sulod sa usa ka takna gikan sa 8:30 hangtud sa 9:30 sa gabii alang kini sa usa ka kahigayonan nga diin kita makahinuklog kabahin niining mga epekto sa climate change.

Kining maong kalihukan bisan tuod ug usa lamang ka oras apan pait sud-ongon alang sa uban tungod kay alang kanila – ngiob, ngitngit ug mingaw kaayo.

Sigun sa akong nasinati pipila lang ang mihatag og pagtagad niini. Alang sa uban, moingon sila mag-unsa man ang kangitngit kon wala pud himoa sa ilang kaugalingon matag adlaw. Aduna usab silay punto apan ang paghatag sa respeto o pagtahod niining maong panawagan usa usab ka talan-awon nga kitang mga katawhan andam modumili sa kabag-ohan.

Alang sa uban, andam sila sa kabag-ohan apan dili sa kaayohan apan sa kadautan tungod kay ang dili angayan buhaton sama pananglit sa paglabay lang sa putos sa chicheria sa kadalanan – lisud man nila paghunong. Kon kining maong panlantaw tinuod sa kadaghanan, pila na kaha ka tonelada ang plastik nga malabay sa atong kadalanan sa usa lamang ka adlaw.

Nahinuklogan na ba kaha kini kanato? Aduna bay panahon sa kahilom nga ato kining gilantaw ug gihuna-huna sa makadaghan? Dili ba kaha nga magpakitang tawo lamang kita sa kadaghanan? O kaha mosakay nga kita mga advocates? Ato kahang subayon ang atong kaugalingong pamaagi kon unsa man pud ang atong nahatag nga misangpot sa climate change? Kining 0.01 nga porsyento kon magkadaghan ug kanunay – di ba mosangpot man sa kinadak-an?

Tinuod lisud ang pagbuhat sa mga butang nga wala nato maandi, apan kon atong hinay-hinayan sa pagtuyok ang atong mga pamaagi nga hiwi ngadto sa kamaayo pinaagi lamang sa atong ginagmay nga kontribusyon, tingali sa ngadto ngadto atong makita ug masinati ang kabag-ohan nga atong gimithi – dili tungod alang kanato apan sa sumusunod nga kaliwatan.

Sige, atong sugdan ang pagsubay sa atong kaugalingon kon unsa na man pud kita?

Alang sa inyong sugyot, ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

Saludo sa mga Tadiyandi!

2011-06-22T01:06:00.001-07:00

3.23.2011 (Wednesday)

Sa dili pa matapus ang buwan sa Marso diin ato kining gisaulog nga “arts month” – aniay akong pasidungog sa mga tadiyandi kon artists sa tanang mahiligon sa halapad nga kalibutan sa arte o alampat – teyatro, awit, sayaw, pagdibuho, pagkulit, pagsuwat, pagkamanggimugnaon ug uban pa.

Kaninyong tanan – ang INKBLOT misaludo sa inyong katakos sa paghatag kalingawan diri kanamo ilabina sa mga sakop sa katilingban diin ang kapasidad igo lang modayig kaninyong tanan.

Alang usab niadtong wala magpakabana kaninyo – hinaut unta nga ma-inspire pud sila sa inyong mga mugna.

Daghan ang mga pangutana kon nganong ‘weird’ man gayod kining mga tadiyandi o artists? Nganong lahi man sila sa uban ilabina sa ilang pamiste kon ‘get-up’ o kaha panglantaw sa uban?

Kitang tanan adunay kaugalingong gihuptan nga diin lahi kita sa uban. Sama kanila, duna usab silay mga hinungdan kon nganong ingon niana man sila diin lahi sila sa ubang hut-ong sa katilingban.

Sigun sa akong nahibal-an ang mga tadiyandi – lahi ang ilang pagtan-aw sa mga butang ug ingon man sa sitwasyon. Lahi ang ilang kahulogan niini – pananglitan, ang usa ka tipaka sa bato – aduna sila’y nakita nga relevance o kalambigitan niini sa pagdayandayan o arte – apan alang kanato – yano lamang kini nga tipik niining ibabaw sa yuta.

Busa, sa mga ginikanan ug mga igsoon nga diin aduna kamo’y mga kabanay nga adunay inclination mahiligon sa arts o alampat – ayaw sila isalikway tungod kay dili sila masabtan – hinonoa, sugdi sila pag-ila tungod kay tinuod nga tadiyandi dili malinglangon sa ilang pagbati – consistent sila sa ilang gibuhat ug mapaubsanon sa tanan – kon inyo lang mailhan ug masinati ang ilang pagkatawo – moingon kamo – pagkayano ra man diay. Simpli lang ang ilang pangandoy, tinuod nga kalipay, kalinaw ug panaghugpong sa tanan alang sa kadaugan sa atong tagsa-tagsa ka inspirasyon ug pagpadayag sa kinabuhi.

Kaninyong tanang tadiyandi – dugang kusog ug padayon!

Alang sa inyong sugyot ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

Unsay kahulogan sa Pagpakabanâ?

2011-06-22T01:05:00.000-07:00

3.22.2011 (Tuesday)

Daghan kaayo ang nalisang sa nahitabong linog ug tsunami sa Japan. Diin dili matukib ang mga danyos nga nahimo niini. Alang sa uban, mao na kini ang ‘day of reckoning’ kon adlaw sa paghinuklog ug pagbanâbanâ. O kaha mao na gayod kini ang epekto sa climate change.

Apan, daghan usab ang nakapangutana kon unsa man gayod diay kining climate change? Ubay-ubay na kaayo ang gahisgot niini. Ngani, daghan na usab nga mga proyekto ug kalihukan nga gipunting niini.

Alang kanila – dugay na kining maong isyu apan wala lang taga-i sa pagtagad kay lagi layo ra man ta kaayo. Kon sa panultihon pa – wala man tay apil kay layo ra man ta kaayo. Tingali kon atong ipunting pag-ayo nga sa pananglitan – maukang ang usa nato ka kuko sa tiil – dili ba kaha kini makahatag kasakit sa atong tibook lawas?

Sama niana ang kalikupan tungod kay ang tanan konektado man. Walay gipalabi tungod kay kitang tanan kabahin man sa kinatibuk-an. Busa, kon atong hinay-hinayan paglantaw kon unsa man usab ang atong mahatag ngadto kaniya (sa kalibutan o kalikupan) pinaagi sa gagmay nga pamaagi sama sa pagpunit sa mga plastic nga basura ug sa dili paglabay bisan asa niini – kon makanunayon – ug kitang tanan ang mohimo niini – tingali dili na moawas ang atong mga drainage o kanal.

Apan, unsa man diay ang tinuod nga pagpakabana? Igo nalang ba ang pagsiyagit nga “advocate kami” o kaha pagsakay sa bandwagon niining maong climate change? Unsa kaha kon ato usab nga lantawon kon unsa man ang atong nahimo niini? Nakapunit ba kita bisan usa lang ka pakiti sa tsitsiriya sa kalsada? O kaha, usa ta nga naglabay niini?

Sige – ato kining hinuktokan, lantawon sa unahan kon unsa man usab ang atong mapadangat ngadto sa kasigurohan sa kalikupan? Igo na ba ang atong gibuhat? Dili ba kaha usa lang kita nga nakadugang niinig pagbun-og ug pagpadangat sa mga katalagman?

Alang sa inyong sugyot ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

Ingon niana, unta!

2011-06-22T01:04:00.000-07:00

3.21.2011 (Monday)

Daghang mipadangat kanako og mga minsahe pinaagi sa text ug email nga nalipay sila sa gibuhat sa Land Transportation Office (LTO) nga diin gihinay-hinayan na og pitol ang mga walay rehistrong sakyanan ug ingon man walay lisensya nga driver dinhi sa atong probinsya sa Bohol.

Nagpasalamat sila tungod kay makahatag man kini og kasigurohan sa mga sumasakay nga diin sila luwas sa ilang pagpanakay.

Mipasigarbo usab sila sa mga kugihang traffic enforcers diin mihimo sa ilang makanunayong paghimo sa ilang katungdanan diha sa mga gipahimutang nga checkpoints.

Apan, mao lagi. Kon adunay mga pasidungog, aduna usa’y mga yango-ngo nga atong nadawat tungod sa mga batasan sa mga drivers ilabina diha sa ilang pagmaneho. Adunay texter mipadayag nga adunay mga tag-iya o nagmaneho og nindot nga sakyanan apan walay mga disiplina.

Kining pulong disiplina dako kaayo ni og hisgutanan. Apan atong ipunting kini sa ubang mga drivers (hinoon dili tanan, tungod kay daghan man kanila ang mituman sa tukmang lagda sa pagmaneho) – nga diin, wala usab kini kanila nga pulong. Ilabina niadtong dili ipatamak ang ilang mga ligid sa ‘shoulder’ sa mga kalsada – ambot sa unsang mga rason – malapok o mabuling?.

Alang sa mga depasaheroan – kon adunay mosakay kon mokanaog, mohunong sila diha-diha dayon sa walay paglantaw kon ‘bus/jeeney/tricycle stop’ ba kini ug ang nakanindot (o maot ba kaha) niini – dili gayod nila ipatunob ang ilang mga ligid sa daplin sa shoulder kalsada aron dili sila makabalda sa uban pang mga motorista nga nagsunod kanila.

Alang usab sa mga pribadong sakyanan – mohunong pud sila kon asa nila gusto – ug ingon sa uban – dili usab nila ipatunob ang ilang mga ligid. Dili usab sila dakpon, unsa man kini? Bol-anong manggiwi-uron?

Unsa man gayod diay ang regulasyon niini? Adunay Department Order ang Department of Transportation and Communications Land Transportation Office No. 2008-39 nga mao ang Revised Schedule of LTO Fines and Penalties for Traffic and Administrative Violations diin adunay kasamtangang penalty o silot alang sa mga misupak niini.

Tingali angayan ipatuman na pud sa LTO ang pagpanakop sa mga driver nga wala mosubay sa tukma ug insaktong pamaagi – dili lang sila hatagan sa tiket – kon dili, isumbong kini ngadto sa ilang buhatan susama sa ilang pagpatuman sa ubang dagkong syudad aron usab mapagarbohon kita nga ang motoristang Bol-anon – masunoron ug maayo nga mga drivers.

Dili man tingali lisud, di ba? Kon atong buhaton ang angayan ug insaktong pamatasan. Kanus-a pa man diay kita magsugod? Daghan kaayong balaod apan ang pagpatuman niini mao ang nagtangag og mga pangutana!

Alang sa inyong sugyot ipadala kini sa email: mps_inkblot@yahoo.com

in the name of love for his children

2011-06-22T01:02:00.000-07:00

Wednesday (March 16, 2011)

Alang sa mga ginikanan ang pagpangita’g salapi maoy usa ka responsibilidad diin maoy ilang ikahatag ngadto sa ilang mga kabataan ug sa tibuok pamilya. Gawas sa panimalay, pagkaon, pagpamisti ug pagpatungha – diin kining tanan – adunay sumpay nga mao ang panginahanglan sa kwarta.

Dako nako’ng kahikurat diin ang sikat nga drummer/actor/singer/producer sa Britanya nga si Phil Collins ang mag-aawit nga nagpasikat sa kantang Separate Lives, Another Day in Paradise, Against all Odds ug uban pa nga mipahayag nga moundang sa pag-ngon: “I am stopping so I can be a full time father to my two young sons on a daily basis.” (Moundang siya tungod kay gusto siyang mamahimong usa ka lingtunganay nga amahan sa iyang duha ka mga nagtubong anak lalaki sa matag adlaw nga sukaranan)

Wala siya’y laing rason tungod niini. Tingali moingon kamo nga maayo man siya kay daghan naman siya’g kwarta – busa moundang nalang siya kay wala nay nahuna-hunaan nga lingaw gawas pa – naabot na niya tanan ang iyang gusto.

Apan kon atong ipunting ang hisgutanan mahitungod sa gugma sa iyang mga anak diin gusto niyang tan-awon ug ubanan sa ilang pagtubo – kana, lahi na sad nga isyu. Sama gud nato sauna – sa gagmay pa ta. Bisan asa paingon atong ginikanan – mohilak gayod kita kay gusto’ng mokuyog kanila. Apan adunay mga ginikanan nga ilang lipaton ang ilang mga anak pinaagi sa pagpalit sa pagkaon o kaha pakatulgon o ilaag sa silingan aron lamang nga mag-inusara sa paglakaw kay samok kon dunay mga bata nga gitaril.

Apan sa pagka karon – kita na usab mga ginikanan ang mangluod nga dili na mouban atong mga anak kay duna na usab sila’y laing buhat ug lakaw. O di ba? Liyok sa panahon ra ang tanan – busa ang mga bata nga gustong mokuyog – basta lang dili makadaot kanila – dad-a sila – ikawang ba nato ang napulo ka tuig sa kabataan nga makigkuyog nato? Kay human niini – aduna naman sila’y laing mga ampay – busa, atong lantawon ug hinuktokan kon kaya ba usab natong buhaton alang sa gugma sa atong mga kabataan.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

makitinud’anon, makugihon…

2011-06-22T01:01:00.002-07:00

Tuesday (March 15, 2011)

Niadtong Mayo 30, 2010 adunay artikulo si Rina Jimenez-David sa Philippine Daily Inquirer mahitungod sa usa ka 89 anyos nga Lola nga mipaso alang sa iyang Master’s Degree in Educational Management diin ang iyang gihimo nga thesis mao ang iyang kasinatian isip usa ka magtutudlo panahon sa Hapon didto sa Lyceum of the Philippines University.

Naaghat ako pagsaysay niining maong kasinatian tungod kay daghan ako’g nahinabi nga mga kabataan nga dili na motungha kay kuno tigulang na sila o taas na ang lubi.

Ang uban usab, dili na mopadayon pagtungha kay walay ikagasto ug gawas pa adunay mga ginikanan nga dili na nila ipahuman ang ilang mga anak tungod kay ila na kining pabuwanan aron makaabag sa pamuyo.

Kining maong kahimtang – dili ba kaha magbalik-balik lang kon kining maong mga kabataan mao na usa’y mamahimong ginikanan? Dili ba kaha ila ra gihapong himoon kon unsa ang gipahimo sa ilang mga gikininanan sa una aron sa susamang katarungan nga makatabang sa kalisud – kay alang kanila maoy haum ug tukmang lakang.

Daghan man tingali ang pamaagi diin – ang bata makatungha ug makapadayon sa pagtuon. Sa panguma kon magkugi lang – dili lang magtanum alang sa konsumo kundili ilakip na niini ang uban pang gastuhonon aron makatigum ug makagasto sa kasagaran nga panginahanglan sa panimalay ug pamilya diin ang una mao ang pagkaon, pagpamisti, pinuy-anan ug pagtungha.

Laing pamaagi mao ang pagmatuto sa atong mga kabataan pinaagi sa paglakip kanila sa mga plano ug kahimtang sa panimalay diin ilang makita ug masinati ang tinuod nga kahimtang – aron sila magkugi ug maglantaw sa unahan nga kon sila magtarong ug moabag sa gamay’ng kinitaan sa ilang ginikanan – nan! Walay rason nga dili sila molampos.

Dili man gud tukma kon ang bata atong limdan sa tinuod nga sitwasyon – diin ato silang ipapuyo sa bakak nga pamaagi diin – bisan tuod kon kitang mga ginikanan gakalisud ug dili makaya – dili nato ipakita sa mga kabataan ang tanan – hinumdomi ang bata adunay kasing-kasing ug pangisip nga motimbang sa tanan. Ihatag sa mga kabataan ang katungod sa pagsalmot ug pag-ambit sa tinuod nga kahimtang.

Ang kalampusan maani pinaagi sa abli nga pamaagi sa pamilya – sa pag-apil sa kabataan sa pagplano sa umaabot – gawas pa, kakugi sa matag usa aron ang tanan adunay kapaingnan – ug ang tanan adunay maanindot nga bugti sa unahan.

Dili pa man tingali uwahi ang tanan – sugdan ta kaha paghinay-hinay og ligwat ang bakak ug sayop natong mga pamaagi – ug atong dawaton sa tumang pagpaubos kun unsa kita sa tinud’anay nga sitwasyon.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

why not agriculture? and they’ve answered…

2011-06-22T01:01:00.001-07:00

Monday (March 14, 2011)

Dako nakong pasalamat sa mga BBDN readers diin kining maong lindog bisan sa kabag-o pa lamang – aduna nay pipila nga nagsunod niini. Ug pinaagi sa abli nga linya tali kanako – ubay-ubay na usab ang mipadangat sa ilang mga sugyot, reaksyon ug pulong sa kaalam ug pasalamat.

Niadtong miaging Myerkules – Marso 9, 2011 – ang akong lindog mahitungod sa hilisgutan nga ‘why not agriculture?’ miani og daghang sumbalik o tubag. Adunay negatibo nga diin mipadangat sa kahasubo nga wala makasulod sa trabaho bisan lisensyado na isip agriculturist.

Aduna’y positibo diin bisan nahuman na sila sa kursong agrikultura ug wala pa katrabaho – apan wala nila ikahingawa ang wala ma-empleyo tungod kay ila mang gigamit ang ilang kahibalo ug kahanas pinaagi sa pagbansay niini sa ilang gamay’ng umahan ug mipupo’g ani ug dugang kinitaan.

Ang pipila usab sa mga texters – mipakita og dakong interes sa kursong agrikultura – ngani nangutana naman sila kon unsa ang mga posibilidad nga scholarship – diin sil maka-apply ug mipakita usab sila sa kasibot nga bisan kon walay kasigurohan nga kasudlan sa pagpanarbaho – apan matud pa nila ang kahibalo sa agrikultura – maoy ilang gihimong instrumento nga madasig aron mapabarog ang garbo sa mga mag-uuma.

Kaninyong tanan nga mipabarog sa dungog ug kadungganan sa dugokan sa atong nasud – daghang salamat ug padayon sa atong gimithi nga kaharohay sa pagpakabuhi ning panamtang kalibutan – mga panghinaot nga sama sa ubang mga kurso – ang agrikultura mao usa’y atong hinagiban aron kita molambo! Ang puhonan -- kasibot, kakugi, pangaliya ug pagbansay sa nakat-unan! PADAYON!

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

Why not AGRICULTURE?

2011-06-22T00:55:00.000-07:00

March 9, 2011 (Wednesday)

Sa panahon nga makahigayon ako’g pangutana sa mga pundok sa kabataan diha sa terminal o kaha kon magkatagbo lang sa kadalanan – dili kalikayan kon mangamusta kita kon unsa na iyang grade level o ang-ang sa pagtungha. Kon moingon nga hapit na matapos sa high school. Motumaw diyod gilayon ang pangutana kon unsa may iyang kuhaon nga kurso.

Ug ang automatic nga tubag… Nursing, Computer Science, Engineering, Education, Tourism, Hotel Restaurant Management, Accountancy, Nautical, Mass Communication ug uban pa. Apan wala gayod ako makadungog nga motubag og Agriculture.

Busa nakapangutana ako niining mga bataa nga ‘why not Agriculture?’ – ang ilang tubag mao: Ay! Di ko! Murag wala pa ko kahuna-huna ana nga kurso. Ngano kaha? Asa man ang kakuwangan? Wala ba kini ipasabot sa mga magtutudlo o kaha sa mga ginikanan kon unsa ang angayan nga kurso aron ang mga kabataan adunay paghuna-huna kon unsa kahay haum?

Tungod man gud sa mga panan-awon nga kon agriculture ang kuhaon – dili na sexy o kaha macho tungod kay ang kapunay mahinabi mao man ang mga mag-uuma ug mangingisda – nga maoy gahatag nato og pagkaon sa matag adlaw.

Alang sa kasayuran sa uban – nindot kaayo ang kursong Agriculture tungod kay sila dako og papel sa katilingban ug gawas pa pipila na lamang ang mikuha niini – ug unya ang anaa karon sa mga naghupot sa posisyon labi na sa ahensya sa gobierno, dili na ikakalis nga anaa na sa ilang insaktong panuigon ug dili na maglangay pa sa serbisyo. Busa, kon susihon pag-ayo – dako kaayo ang ‘employment rate’ ilabina nga ang pagapilion nga mamahimong empleyado ang naggikan gayod sa ilang mga tagsa-tagsa ka lugar.

Busa, kon maayo ang imong performance ug nakita nga aduna kay dedikasyon sa maong propesyon – dako kaayo ang kahigayonan nga ikaw makasulod sa trabaho o diha mismo sa pagbansay sa kaugalingon, daghan ang naadunahan sa pagpanguma. Sumala sa naandan, daghan na ang mga tawo nga natapos na sa pagserbiyo o retired na sa bisan unsang propisyon ug nag-uma karon, mga nag-unang negosyanti sa probinsya adunay farm diin ang ilang abot mao ra usab ang ilang gipamaligya sa ilang tindahan. Kanunay lang ba kitang magsalig sa uban, nga duna may dagkong yuta nga wala diyod matamni?

Karon, aniay hagit sa mga magtutudlo, ginikanan ug kabataan – susiha kon unsa ang naa sa kursong agrikultura – unsa man ang mga bintaha ug disbintaha niini? Kon hisgutanan og tuition – dili kini taas itandi sa mga kursong nahisgutan sa unahan – nahala… hinuktoki ug tukia og maayo ang tanan – samtang pagligid sa tulo ka buwan – tingklase na usab.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa akong email address: mps_inkblot@yahoo.com

Virtual Insanity versus Farm Reality

2011-06-22T00:54:00.000-07:00

March 8, 2011 (Tuesday)

Alang sa mga tawong wala makahibalo kun unsa ang FB kon Facebook – dili nila masinati ang kahinam sa pagduwa sa Farmville. Apan sa mga naanad niini, garboso kaayong moingon nga moadto sa kos akong Farm kay nalaya na jud tong akong tinanum – sayang lang.

Pagkanindot paminawon, di ba? Apan, alang sa wala masayod – makaingon pod nga tinuod umahan ang iyang giadto apan nasayop ka… tungod kay ang iyang gipasabot mao man ang anaa sa internet.

Alang sa uban, nindot kaayo ang pamaagi niini tungod kay sayon man lang. Aduna ka lay FB Account ug paspas ang imong internet connection – lingaw ka na sa virtual farm diin magtanum ka’g lagutmon, kahoy ug makabuhi pa’g mga kahayopan gawas sa mga dayan-dayan nga imong mabutang sa imong farm. Ang imong gitanum – imo kining bisitahan aron imong maani ug aduna kanay kita aron ipalit pa sa kasangkapan sa imong umahan.

Apan! Kun kining maong panahon nga tunga o usa ka oras nga imong giduwa sa FB ug gabayad ka pa isip internet fee kon imong gihimo sa tinud-anay nga umahan – hayan makatabang ka pa sa imong pamilya alang sa inyong pagkaon.

Dili madaot imong mata – wala pay kadaot sa kasing-kasing sa matag usa tungod sa panag-ilog sa computer – kon kinsa ang makauna ug makagamit niini o kaha makasamok sa pamuyo kay masuko man dayon ka kon dili ka tagaan og kwarta.

Atong itandi sa tinuod nga farm – kon motanum ka – makatabang ka pa sa kinitaan ug kahimsog sa panglawas kay imo mang masiguro nga luwas kini sa kemikal nga abuno ug pestisidyo.

Busa, isip responsableng lumulupyo ning atong katilingban – hinaut unta nga inyong matimbang kon unsa man gayod ang pasidak-an? Ang Farmville o ang Real Farm?

Ginikinanan, kabataan – huna-hunaa sa makadaghan kon ato ba gayod kining maong duwaan? Dili ba kaha kita nailad lang sa kamadanihon sa internet? Aduna ba gayod kini ikatabang kanato? O unsa pa kaha ang ihatag nga kadaot niini? Hala! Sugdan ta’g lantugi o kukabildihon aron kini atong masuta ang tanan.

Apan pagtanom sa’g kamunggay ug tangad sa nataran, iyawat duna kay ikadalit sa silingan nga ta_ _ _ _ n.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

Madagayaon, mapahiyum

2011-06-22T00:46:00.000-07:00

March 7, 2011 (Monday)

Dugay na akong nakamatikud nga bisan unsa kalisud, kaapiki ug kapit-os ang mga Pinoy – kun makakita og camera – makaako pa gihapon pagpahiyum!

Dili sa ingon nga mga tagaw kita, kundili – maayo lang kita modala sa gihambin natong mga problema.

Lahi kita kung itandi nato sa mga tawo sa laing nasud diin kon adunay kalamidad ug unya adunay kahigayonan nga makaduol o maka-atubang sa camera – mosamot hinuon sila pagtiyabaw, paghilak o pagminatay.

Sama pananglit kon dunay kalamidad sama sa bagyo, baha, linog ug sunog o kaha gubat o evacuation o di kaha dunay sensitibo nga isyung hisgutanan – bisan gakalisud ug nagkayamukat na ang mga Pinoy – kun adunay migiling nga camera sa usa ka reporter – makaako pa gihapon sa pagpahiyum.

Dili sama sa laing nasud nga kon dunay camera – dayon hilak, tiyabaw sa ilang mga kalisud nga gitagamtaman – bisan tuod ang Pinoy moyango-ngo apan dili gayod malimtan bisan gamay lang nga pahiyom sa mga aping.

Kining maong talan-awon atong masud-ong panahon sa balita sa telebisyon – nga diin bisan nalabyan lang sa camera – magwara-wara dayon dalang pahiyum. Dugang pa niini, kon adunay live coverage ang usa ka TV reporter, mag-ilog nga magpaluyo kaniya o kaha magpasumangil sa pagpaso-paso aron lang makita ang mga dagway sa TV – ug labaw sa tanan, dili gayod kalimtan nga mowara-wara sa kamot ug dayon pahiyum.

Talagsaon kaayo sa! Dinhing tungora, ang mga Pinoy bulahan pa gihapon niining maong mithi nga atong gihambin sa tagsa-tagsa ka kasing-kasing tungod kay wala lang kini mamatikdi sa uban – nga maayo kita modala sa atong panginabuhi ug pagpakabuhi ning kalibutan.

Kun atong kanunay huna-hunaon o kun sa iningles pa manifest ang kalisud, nan! Mao gayod ang kanunay natong masinati. Apan kon atong puy-an ang kalibutan pinaagi sa panghuna-huna ug galamhan ang kaharuhay ug pasensya – nan! Mao kana ang atong matagamtaman – busa, ipadayon kanang maong pagpahiyom aron atong matakdan ang uban sa pagkamadayaon ug mapahiyumon.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa email address: mps_inkblot@yahoo.com

Career choice!

2011-04-29T01:01:00.000-07:00

9^th issue - Wednesday 3.2.2011

No job opportunity. Not qualified. These are just two (2) of the common and perennial problems that arise in every graduate, of course not this school year but from previous years as well.

Many graduates end up jobless and or not certainly employed maybe because of the type of course these individuals had earned.

The question of who are to be blamed – is yet another issue again.

There are parents or even people from the academe do not provide good guidance among students. They are swayed with the signs of time that the choice of the student – should be supported – well, no question with that. But, the issue of whether that choice is good – or their income merit – or does the said course is well explained to the student of who he/she become after s/he had graduated? Should or must be emphasized.

Parents, academe and even students should research what’s best for them – considering their intellectual and financial capacity plus the end-product of it all – whether they’ll be employed, underemployed or can start their means – as an option of no employment.

Graduation is fast approaching – parents, students and school administrators should sit down and talk about their future journey towards life – what’s best in both sides – they should act now before it’s too late!

Let us not repeat this perennial problem of complaining and blaming – instead, we too can be a part of the solution – for the welfare of the next generation!

For comments and suggestions, email me at: mps_inkblot@yahoo.com

Laing World record!

2011-04-29T01:00:00.000-07:00

8^th issue – Tuesday - 3.1.2011

Niadtong miaging Huwebes – Pebrero 24, 2011 ang Pilipinas mipakita na usab og laing gilas base sa taho sa Agence France-Presse (AFP) isip nanguna sa kinadaghanan og kahoy’ng natanom.

Makabungog dili ba? Tiaw mo bay nanguna ta sa padaghanay og mga kahoy’ng gitanum? Doulan 7,000 ka tawo ang mitabang sa pagtanom didto sa mga upaw nga kalasangan ug kabagnitan sa Eastern Province sa Camarines Sur. Matud pa sa ilang tigpamaba nga si Mara Joneil Cordova sa El Verde (The Green) Project, nakatanom sila og 64,096 ka kahoy sulod lang sa kinse ka minutos.

Kining maong kalihokan natali ug gi-certify mismo sa Guinness Book of World Records – ug napamatud-an kini nga insakto. Napildi sa Pilipinas ang kanhi nasud sa India sa miaging tuig nga may 50,033 ka kahoy’ng natanum.

Kining maong kalihukan mao lamang ang unang ang-ang sa programa sa probinsyal nga pangagamhanan diin motanum sila og 12 ka milyones nga kahoy sa mga logged forests sa Camarines Sur sunod nga tuig. Kining maong pagpananum sa mga luna nga iya sa gobyerno – gihimo alang sa pag-undang sa pagdahili sa yuta ug pag restore sa mga watersheds.

Matud pa sa taho, ang Pilipinas usa sa napulo ka nasud sa tibook kalibutan nga naapil sa most endangered – matud pa sa global environment group Conservation International.

Kon kining maong kalihukan himoon nato dili lamang tungod sa Guinness World Record – tingali makatabang kita sa pagsulbad sa problema sa climate change – apan kon gihimo lang kini alang niining maong rason ug wala na lantawa kon nabuhi ba kaha usab ang maong gitanum – makawang lang ang tanan.

Ipadala ang inyong sugyot sa akong email address: mps_inkblot@yahoo.com

Where are your manners?

2011-04-29T00:57:00.000-07:00

7^th issue - Monday – 2.28.11

I remember it precisely! What my elementary teacher had told us about the golden rule that states: “do unto others, what you want others do unto you.” This teacher start our day right with GMRC or Good Moral and Right Conduct subject which is popularly known at present as Values Education during our first period.

With its emphasis on ‘good manners’ we are taught at school to respect our elderly, parents, siblings, classmates, teachers and even man on the street – not just merely by saying “good morning, afternoon or evening.”

If we missed to do so, we are scold (though, not literally but figuratively speaking) by emphasizing what’s the real meaning of ‘goodness’ at heart. You might be wondering why Inkblot is in English today – it’s not that I feel like writing but I have some points of clarifications in here – about the language and respect.

I won’t say that we don’t have these values right now – because there are still handfuls that are very particular with these not in words but in practice as well.

As to the language – most of the parents and school administrators are particular with this – to boost the student’s academic standing and its standards – proof! Little children are even taught and exposed as early as age one – since many cannot talk and write straight – not because of dullness but of lack of perseverance and dedication – one good example is that – youngsters are not that fond of reading.

As to respect – this is the reason why I am encouraged to write this article through few SMS sent to me by an alleged Joven of Carmen, Bohol – with which GMRC is no longer a familiar thing for him – because ‘texting ethics’ is not his main agenda – he knew me (as he’d told me that he got my number through this paper) – yet, he keeps on asking of who I am. Though, I politely replied and asked him anything that I could help or assist – as I presumed that he wanted to share some insights to this column – but, I was so surprised with his browbeat messages – oh boy! Where’s your manner?

For comment and suggestions – you can email me at mps_inkblot@yahoo.com

When I grow up, I want to be a child!

2011-03-31T00:45:00.000-07:00

6th issue – Wednesday 2.23.11

Sa imong tan-aw, pila kaha ang ratio sa mga ginikanan karon ang nakig-uban sa ilang mga anak sa pagduwa-duwa? Kon atong mata-matahon sa pagtan-aw sa atong tagsa-tagsa ka sawang o plaza o kaha sa mga barangay hall o purok – maihap lang seguro sa tudlo ang atong makita nga nagbuhat niini.

Tungod kay wala na man kini tagai og igong gibug-aton sa mga ginikanan kay alang kanila ang pagpakaon, pagpabisti, pagpatungha ug paghatag og maayong pinuy-anan igo na kini. Apan daghan karon sa mga kabataan nga nakalimot na gani o wala na makaila kon unsay syato, dakpanay o kaha sungka? Tungod kay high-tech naman ang ilang mga duwaan sama sa Farmville, PSP ug paglantaw sa mga salida sa CD ug DVD.

Nawala na ang ilang pagka-creative diin – kon tagaan sila nimo og mga yanong putol-putol nga mga kahoy – ang ilang tan-aw niini usa la mang ka ‘piece of crap’ kon basura. Apan alang sa mga kabataan diin gimatoto sa mga ginikanan ang ilang visceral o institutive kon pagkamamog-naon – kining mga butanga usa ka bililhon kaayo tungod kay daghan man sila og mahimo ug mamugna niini sama pananglit sa barko, balay, sakyanan, kalsada, building ug uban pa.

Naaghat ako pagsuwat niini tungod kay ang bulan sa Pebrero dideklarar man kini nga National Arts Month ni kanhi Presidente Corazon Aquino pinaagi sa Proclamation No. 683, nga gilagdaan niadtong Enero 28, 1991.

Diin gi-emphasize dinhi ang natad sa teatro, sayaw, musika, visual arts, architecture, literature, media arts ug film nga kinahanglan kini ipreserba, pabungahon ug ipakuyanap pinaagi sa free artistic ug intellectual expression.

Busa ang nasud natong Pilipinas miapil sa tibouk kalibutan sa pagselebrar niining International Decade of Culture, diin ang tuig 1988 hangtud 1998 gideklara nga Decade of Filipino Culture and Nationalism.

Maong kinahanglan ang bulan sa Pebrero ang tanang Pilipino modumdom pinaagi sa atong kasing-kasing ug panghuna-huna inubanan sa mga tawo sa ubang nasud – nga mao ang panahon sa nationalismo ug garbo isip usa ka Filipino.

Apan mao lagi, kon ato nang giputol ang pagkamugmaon sa atong mga kabataan – unsaon pa kaha pagpakuyanap sa natad sa arte, tadiyandi o alampat karon ug hangtud pa sa ilang mga kaliwatan? Dili ba kaha mamahimo nalang kining mga damgo sa umaabot?

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa akong email address: mps_inkblot@yahoo.com o kaha i-text sa 0906.334.5519.

Oh patience! Where are you?

2011-03-31T00:44:00.001-07:00

5th issue – Tuesday 2.22.11

Kining maong pangutana: Unsa naman jod diay ta ka-high-tech? Nag-atang og usa ka dakong tubag.

Tulo na ka semana ang milabay didto ko gikan sa Manila alang sa usa ka pitlaw o semanang assessment-workshop. Susama sa akong gitambongan sa miaging mga panahon – ang mga pamaagi sa among kalihukan walay dakong kabag-ohan apan adunay nadugang nga mga sumasalmot diin aduna may laing coordinators sa laing programa ang nadugang.

Sa dihang mipauli na kami paingon sa Tagbilaran City – adunay medyo gamay nga kalangan didto sa may Ninoy Aquino International Airport (NAIA) diin – panahon sa among pag-check-in didto sa may counter – ug kami na unta ang sunod nga maabi-abi – sus! Mikalit man lang kini og systems bogged-down. Nga sa nahibaw-an sa tanan – aduna lang gamay kakulian diin ang computer mi-hanged-up kon sa daling pagsabot – mi-offline. Laktod, dili kini magamit.

Lima ka minutos ang milabay – medyo okay pa ang sitwasyon – apan sa pag-abot og pitu ka minutos – daghan nang mga bagutbot nga nadungog sa pasahero ug mga kawani nga maoy gisangonan sa NAIA nga mag-check-in sa pasahero. Hangtud mideklarar nga mano-manohon kon isuwat sa kamot ang among boarding pass aron lang dili malangan pagsamot ang paglupad sa mga naka-skedyol nga mga flights… Sa eroplano man gud ang minutos nga pagkalangan dako na kaayo nga kakuwangan.

Niini, nakita nako nga wala nay igong pasensya ang mga katawhan – tungod kay tanan gadali – gusto og short-cut, paspas ug dili abli modawat nga dunay panghitabo nga dili kapuggan – busa nakapangutana ako? Unsa namay jod diay ta ka high-tech? nga dili man kita makapasensya sa mga panghitabo sama niini?

Tungod kay gadala man ko’g libro – wala nako batia ang kalangan tungod kay nalingaw man ako sa estorya sa akong gibasa – apan ang uban nga wala nay laing giduwaan ang ila lang mobile phones, ipod, psp ug uban pang high-tech nga gadgets – apan dali ra silang napul-an – tungod kay ang ilang gikalingawan – wala man kini magpakita’g lakang, panahon ug pasinsya – hinoon puro ra man dali ug paspas.

Busa kon ikaw akong pangutan-on makaya pa ba nimo maghulat sa pila sa supermarket kon kanus-a ikaw maabi-abi sa cashier? Basin baya pud og wala kanay pasensya sama sa uban?

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa akong email address: mps_inkblot@yahoo.com o kaha i-text sa 0906.334.5519.

Snail Mail I so love!

2011-03-31T00:42:00.000-07:00

fourth issue – Monday 2.21.11

Niadtong nagtungha pa ko sa high school, usa sa akong gikahinaman nga kalihukan matag Myerkoles mao ang pag-adto sa among post office sa may munisipyo sa among lungsod. Tungod kay uso pa man kaniadto ang penpal o penfriends.

Ang pamaagi nga makakuha ka og mga potential nga higala gikan sa nagkalaing-laing dapit sa atong nasud pinaagi ra usab sa mga pahayagan ug magazines diin aduna gayo’y lindog didto alang niini.

Tungod kay daan na man ko mahiligon sa pagsulat-sulat bisan unsa na lang ang mahuna-hunaan busa daghan usab ang akong nahimo nga mga higala niadtong panahona.

Ang snail mail usa lang ka pinulongan nga naghulagway sa mga sulat nga gikinamot o gimakinilya gamit ang nindot, simple o kaha humot nga papel diin gihagoan gayod sa nagpdala niini nga usahay adunay tulo sa kandila o uling ilabina kon gihimo kini panahon sa kagabhion diin walay sugang dagitabnon. Ug ihulog didto sa may post office sa atong munisipyo ug silyohan kini sa nagkadaiyang desinyo sa stamp.

Kining maong pamaagi wala na siguro masinati sa mga batan-on karon tungod kay anaa na man kanila ang mga latest gadgets sama sa mobile phone diin sila makapadala sa Short Message Service (SMS) kon nailhan sa tanan nga ‘text’ o kaha magpadala og electronic mail (e-mail) kon sila adunay computer ug koneksyon sa internet.

Alang kanako tam-is ug dili matukib ang pagdawat sa sulat-kinamot kon snail mail tungod kay ang panahon, pasensya, kon sa ininglis pa “touch of dedication” anaa niining pamaagiha – ug masinati mismo ang presesya sa tawo nga nagpadala niini.

Dugay tinoud siya moabot apan ang pagpaabot adunay ganti nga kalipay nga dili masukod – tungod kay kini imo man matipigan sa imong kaban o aparador ug pwede pa ninong balik-balikon pagbasa – bisan tuod nanglabay na ang dugay’ng panahon…

Tawgon siguro ko ninyo nga karaang-tawo o konserbatibo apan, I really love that snail mail thing – tungod sa rason nga kon makadawat ka og usa ka hinagoang sulat – usa ikaw sa mga importante’ng tawo nga bililhon sa usa o kaha sa kadaghanan.

Dili pa man siguro ulahi ang tanan – sugdi kini – aron usab nimo masinati ang tanan.

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa akong email address: mps_inkblot@yahoo.com o kaha i-text sa 0906.334.5519.

that kind of feeling…

2011-03-31T00:37:00.000-07:00

third issue 2.15.2011

Bisan og nahuman na tuod ang Valentines Day niadtong lunes, apan aduna pa gihapoy mga baligya nga nagsimbulo sa adlaw tungod kay aduna pa man poy nagsikit-sikit sa kadalanan. Maanindot unta palandungon kon kanunay kini nato makita ug masinati diin – ang gugma sa kanunay mao ang mipatigbabaw sa matag usa. Tingali wala nay kalisud, kagubot, panglupig ug unsa pang mga dili nindot sa atong palibot.

Apan lagi kay kitang mga pinoy aduna may kinaiya nga dali malimot – busa, ang atong mga panghinaot nga matag adlaw gugma ang anaa sa atong taliwala – apan sa pagpamilok mahanaw man daw aso.

Alang kanako, daghang pamaagi diin kita makapadangat og bisan ginagmay lang nga tampo alang sa kalambuan. Tungod kay anhi man magsukad sa atong kaugalingon ang dakong kabag-ohan. Tinuod nga dili sayon ang paghimo niini kay lagi kon kita maghimo og matarong daghan man hinoong mobiay-biay kanato.

Matud pa sa atong katigulangan, bisan unsa ka pa kamaayo – kon sa takulahaw, makahimo ka’g dili haum – mao kadto ang kanunay mahinumduman sa kadaghanan. Ug ang nakapait niini – mahisgutan ang atong mga kaayo kon kita tua na sa laing kalibutan o bisa’g gihaya pa. Dili masabot ang tanan kon kita mismo – dili mosabot kon unsay uyokan niini.

Usa ka pananglit nga diin kita dili kaalinggat niini – dili kita matinud-anon sa takan o oras – bisan tuod kon ang atong sulod sa buhatan o trabahoan ika walo sa buntag – bisan kon musolod kita sa buhatan o opisina lapas na niini – ato lang gihapon ibutang nga “sharp 8” ilabina kon walay guwardiya nga nakakita – ug ang nakanindot niini kay lunes pa diin usa pa lang ka adlaw nga kita gikan misimba. Kana og kinsa’y gisimba?

Moingon ang uban – tawo ra man gud ta – adunay katungod nga masayop – apan kon kanunay kini nato’ng katarungan wala gayo’y mahimong kausaban sa atong katilingban, bisan og unsaon pa nato’g tiyabaw sa kadalanan – wala gayod kini mahimo.

Apan kon kita adunay kahadlok sa USA nga atong gituohan nga nagtan-aw kanato sa matag adlaw – bisan wala nato SIYA makita apan nasinati – nan! Nganong dili man nato sugdan ang ginagmay nga kabag-ohan? Huna-hunaon nato nga kinsa man diay ang magluwas kanato? Kinsa man ang mahigugma kanato? Ngani aduna pay singgit sa uban nga “i-firing squad” ang mga way uyab… hinoon panultihon lang kini panahon sa valentines day – apan kon ikaw nahigugma sa imong kaugalingon walay igong basihan nga dili ikaw higugmaon sa uban.

Ug tungod niining maong batasan nga kanunay natong gihimo matag adlaw – di ba nindot pamation nga linaw ang atong pamuyo ug aduna kitay gitawag og “peace of mind” kon kalinaw sa panghuna-huna – bisan igo lang ang atong kinitaan apan aduna kini’y tugbang grasya nga ilabihan kadako.

Busa, suwayi pagpaminaw ang imong kaugalingon – asa, unsa ug kinsa na man ka pagka-karon? Aduna bay dakong kalainan ug kabag-ohan? Ayaw sabta nga maghutok-hutok ka – hinoon, paminawa ug aninawa ang sitwasyon sa tumang kaaghop, kamaya ug abli sa kanunay ang kasingkasing ug salabutan. Pamalandong…

Alang sa inyong mga sugyot – ipadala kini sa akong email address: mps_inkblot@yahoo.com o kaha i-text sa 0906.334.5519.

BBDN first and second issues

2011-03-10T19:27:00.000-08:00

February 14, 2011

Dako nakong pasalamat sa kahigayonan nga gihatag kanako sa BBDN. Kining maong lindog nga giulohan og “INKBLOT” nga ang buot ipasabot niini mao ang paghisgot ug pagpatik sa mga hisgutanan nga atong nasinati matag adlaw. Tigulang man o bata, babaye o lalaki, may kabilinggan man o wala, sa mga nagtungha o anaa sa panimalay kon laktod pagka-estorya alang kini kanatong tanan nga nagpanikay-sikay sa atong inadlaw nga pagpakabuhi niining maong kalibutan ug ingon man sa pagpakuyanap sa atong mga adbokasiya nga angayan ikapadangat kanatong tanan.

Kining maong lindog abli sa inyong sugyot aron mahimo kining malambuon ug bus-ok sa hisgutanan. Walay gipili – ipadala lang ninyo sa akong email address: mps_inkblot@yahoo.com o kaha i-text sa 0906.334.5519 ug ayaw kalimti ang inyong ngalan ug address aron ako kamong mahatagan sa igong pagtagad ug pagpasalamat.

Ang akong isaysay karon mahitungod kini sa usa ka lilas diin muponting kini sa atong inadlaw nga pagpakigbisog sa kalibutan ang ulohan niini mao ang “Eat, Love and Pray.”

Maaghup ba o mabudlay ang pagkaon, pag-ampo ug pagmahal?

Matud pa sa panultihon nga “magpuyo sa kinabuhing hingpit sa katagbaw” o kun sa iningles pa Live Life to the fullest – ang maandindot palandungon samtang buhi pa kita niining kalibutana.

Apan kining maong panultihon daghan og hubad ug kahulogan. Naa ra kanato kun unsaon nato pagsubay kini aron makuha nato ang kinabuhing madagayaon.

Usa ka maanindot nga kahaponon sa adlaw nga Domingo diin ako ug ang akong kapikas sa kinabuhi milantaw og usa ka salida o lilas sa usa sa inilang mall sa dakbayan sa Tagbilaran.

Kining maong lilas nga nag-ulohan og Eat Pray Love, usa ka sugilanon sa usa ka magsusulat nga babaye nga ginganlan og Elizabeth Gilbert nga gidala ni Julia Roberts. Mihimo siya og usa ka pagbiyahe sulod sa usa ka tuig diin ang salapi nga iyang gigamit, usa ka pasiunang bayad o advance payment sa usa ka tigpatik o tigmantala o publisher aron sa panghinaot nga kining maong lakaw ni Elizabeth, mobunga sa usa ka maanindot nga sugilanon pinaagi sa nobela. Ang mga nasud nga iyang giadto mao ang Italy, India ug Indonesia.

Apan si Liz, sama kanato nagpangita sa iyang “balanse o pagpanimbang” – nga wala pa niya makita ug masinati sa iyang kinabuhi.

Gisulat kini nila ni Ryan Murphy (usa ka Amerikanong magsusulat, film ug TV Director ug producer alang sa salida ug TV nga diin ang inila niyang minugna mao ang Nip/Tuck ug Glee); Jennifer Salt (American actress, producer, ug screenwriter) ug Elizabeth Gilbert (American novelist, essayist, short story writer, biographer, and memoirist ug writer sa Novel nga Eat Pray Love).

Ug sikat usab ang mga producers niini nga mao sila si Brad Pitt, Dede Gardner, Jeremy Kleiner, Julia Roberts, Stan Wlodkowski Tabrez Noorani ug si Ryan Murphy ang Director.

Eat!

Gipakita sa maong salida nga tungod sa kadagha’g buhat o busy sa tawo, wala na niya matagamtami kon unsa kalamian ang mga pagkaon. Wala na mabatyagi kon nakaon ba niya ang iyang gusto o wala.

Gihulagway usab nga adunay lamiang pagkaon nga gibutang sa talad – apan sa kahadlok nga motambok ug mawad-an sa hinigugma – iyang gihikawan ang iyang kaugalingon. Tungod sa pagpangita sa iyang pagpanimbang – iyang gibusog ang iyang kaugalingon. Apan gipakita nga bisan unsa ka pa ka busog ug katagbaw – kun wala pa nimo makita ang imong gitinguha ug wala pa nimo masinati ang kalipay’ng hilabihan – wala gipapon kini’y hinungdan.

Niini ang katagbawan anaa ra gayod sa atong kaugalingon kun giunsa nato kini pagsinati.

Sunda sa sunod nga gula ang sumpay niining maong artikulo diin atong pagahisgutan ang mahitungod na sa “PRAY” ug “LOVE.”

# # #

February 15, 2011

Mga pagtimbaya sa mga suking mambabasa niining BBDN. Segun sa akong gikaingon, atong ipadayon ang sumpay sa lilas nga akong gipa-ambit diha kaniyo. Atong masayran nga katagbawan anaa ra gayod sa atong kaugalingon kun giunsa nato kini pagsinati.

Unsa man gayod diay Maaghup ba o mabudlay ang pagkaon, pag-ampo ug pagmahal?

Pray!

Dili mahimong matagbawon sa kalipay ang tawo kun sa pulong lang ipakita nga kita nag-ampo.

Gihulagway sa maong lilas nga bisan asang tinuohan o pagbansay ug pagtuon niini – wala kini bias o kapihig kon wala masinati ang kalinaw sa kaugalingon.

Bisan imong pugson imong huna-huna sa kalipay nga gimithi – apan kon ang imong kasing-kasing ug kalag nagdumili – sama ra gihapon nga walay hinungdan ang tanan.

Alang sa uban, ang pagtabang sa isig-kaingon usa ka pamaagi nga ikaw mainampoon ug sa mata sa katilingban – ikaw usa ka tawong dalaygon. Apan dili kino igo tungod kay aduna pa may kulang nga imong gitinguha nga wala nimo makit-i o makab-ot.

Ang pag-ampo wala magkinahanglan sa balay alampoanan – kundili – sutaa ang kalinaw ug kasinatian nga ikaw malipayon ug dunay gikahadlokan nga imong gituohan nga maoy mogiya sa imong pagpakabuhi ug panginabuhi.

Ang pagpakaron-ingnon dili sukod nga ikaw nag-alagad sa Dios ug katawhan. Ipakita sa imong kaugalingon nga buhong ka sa kalipay ug natagbaw ka sa imong gipamuhat.

Love!

Mao kini ang gipangita ni Liz, diin sa iyang sayong kaminyoon, nahulog lang sa panagbulag. Iya kining gilimod nga nagpangita siya sa gugma nga tiunay tungod sa kahadlok nga mapakyas pag-usab.

Bisan tuod misulay siya’g relasyon apan tak-up ang iyang kasing-kasing ug panghuna-huna nga mutukib sa tinoud nga kahulogan niini. Busa, ang iyang gidamgong “balance” sa kaugalingon nga maoy maghatag kaniya og kalinaw ug katagbawan – wala pa gayod niya masinati.

Sa lilas, ang Guru, Wayan ug Ketut – pipila lang sa kasangkapan nga gipakita aron ang tawo magmata sa tiunay nga kahulogan sa kinabuhi dili sila maoy mohimo sa tanan aron makit-an nato ang atong gipangita – kundili igo lang sila mopahiluna ug mapahigmata sa atong nasalaag nga kaugalingon.

Busa kining maong lilas nga Eat Pray Love – gihimong instrumento aron ang katawhan makahinuklog sa ilang tagsa-tagsa ka kaugalingon. Ilabina karon nga halos kitang tanan nalimot na sa gitawag nato og “basics” tungod kay ang pagpadagan karon sa kinabuhi sama na sa teknolohiya – automated, computerized ug short cut, ang tanan nagdali…

Usahay nagkinahanglan nga mawad-an kita sa panimbang aron masinati ug mahinangup ang gimithing katuyoan sa atong nahisalaag nga kaugalingon.

# # #

Complications? or simply the BASICS…

2011-01-21T00:21:00.000-08:00

life indeed is a like a roller coaster ride,
we may never knew sometimes what type of road we pass by, journeying towards our individual goals in life
is not always like a party time.
we seek solutions to problems in mind,
yet, we tend to disapprove what’s in line…
how we reconcile what we had this days
would depend on how we are contented in any ways…
we probably forgot the basics of what life it takes
as we tend to cling on complications that resulted to heartbreaks…
henceforth… our lives… our choices!
we got a lot of options to make
complications or basics… let your heart and mind dictate!
(just a ponder) God bless!

and it's facebook!

2011-01-11T22:55:00.001-08:00

when my Thai friend asked me about facebook... i was stunned! (hahaha) i had no idea. As in none! I was blank. when she illustrated what it was... i laughed... oh! i said, like 'friendster, zorpia, multiply and yahoo.' then she finally said YES! I’m a bit abase for being so conventional (hehehe!) but, I’m just honest...

The reason why she asked me about facebook because she wanted to share her escapades (she's a well-traveled woman) through her photo gallery – curious as I am, I signed up and whoa! She really had the thing to brag.

rewind... after our talk ... I browsed what's facebook really was. Until i was able to arrived their homepage and read their company overview that states: "Facebook gives people the power to share and makes the world more open and connected." gee! such a wonderful liner and indeed a good invite...

and so… it’s facebook! Hahaha! Obviously, my account is empty... only a piece of 'smiling' cut is in the box. at least it's not that boring for somebody who'd be interested to browse... somehow… I’ll be able to connect people with pure intentions with their individual endeavors… however, I might not be able to update this like I did with the other… but, I’ll try to share some thoughts when I journey towards my journal…

hay! Modern technology really do wonders… hope it won’t jeopardize our value being a person…

I wrote this article in February 24, 2009 at 2:56pm, that’s Tuesday. – Time indeed flies and I was once a regular visitor to the site – but, just like any other fad – I am not that visible online…

and it's 2011

2011-01-08T22:06:00.000-08:00

Everybody is busy -- for obvious reasons: first: they wanted to welcome the new year with much blessings and abundance; second: they wanted to welcome with a new set of resolutions; third: they wanted to be "in" the fad like the others; fourth: they wanted to be at least tagged as workaholic, etc... and the list continues! Whatever reason that you can add -- it's up to you to decide.

Our means of welcoming 2011 is a bit the same and different. It’s a bit the same because we just stayed at home – listening all the bombarding premature blast (because the echoing detonations were made prior to January 1st) -- the resounding sound of empty cans dragged by beeping vehicles made our tranquil haven alive.

It’s different because, this is the first new Christmas and New Year in our house (we call our own) – since we just moved in officially last March 2010 (though, it’s yet unfinished) – but at least, we are saved from rental and we can brag that we have our own house.

We are on our sixth-year (as couple) – nearly a decade but we agree on same ground that we thanked all our blessings of abundance, good health, long life, love, respect and peace of mind every morning… each day is so special to us – we made our resolutions validated once in a while, we made sure that we are in accordance with His will – we praise and glorify Him with everything we had in abundance.

Whatever we do, wherever we go – everyday is a new beginning, a new challenge and a wonderful blessings to thank for. We made sure that at least, at the end of the day; we don’t have that “guilt-feeling” because we live life simply in accordance with our conscience.

Happy New Year!

Not new, not old!

2010-12-20T18:49:00.000-08:00

This page was left unattended for quite sometime. I never updated this site for a lot of reasons:

First, this blog serves as a repository page for my defunct column at a local weekly in our area;

Second, I don’t have the luxury of time to share some insights because I am categorically and obviously overloaded with work; and

Third, I am so lazy to post random thoughts – but still do religiously free scribbling to my notepad.

When I had the chance to sit on the pc and do site surfing – I purposely visit my blog to at least see if it is still active because the last entry that I had was on October 26, 2008 to be exact. It’s more than two years and I’m glad google management did not delete it (or shall I say) they are not interested to read it anyway that’s why they don’t notice it.

We’ll like you and me – I don’t like to cling on promises that are ought to be broken that’s why I don’t promise to write. But I’ll try…

Why not new, not old?

Honestly, this is not a new page – not that old (because it’s just two years) that I last posted my entry – and timely, it’s the holiday season.

Here’s wishing everyone the best! I hope we won’t be sticking to that redundant means of celebrating this occasion.

Our means of rejoicing Christmas and New Year are just simple keywords that we lived by:

1. We thanked for our abundance to live, love and share life
2. We thanked for our success, good health, family and lots of opportunities
3. Above all: let’s be true to ourselves: to at least feel and listen to our inner voices whether we are on our right direction – though we falter, but at least, we are honest with our dealings.

Blissful Christmas Everyone and More abundance in 2011.

an interesting account

2008-10-26T18:38:00.001-07:00

If you’re fond of tracing back memory lanes – September is noteworthy for Filipinos. Since, this was the exact month in 1972 when the late President Ferdinand E. Marcos declared “Martial Law’ by virtue of Proclamation No. 1081.

Born under that year, we took pride of being called as “Martial Law” babies – at least, for once – we can count one significant item aside from our birth.

It’s exactly 36 years ago, when a lot of things happened, not far of what we are experiencing now. Thus, making a historical account such as this is neither surprising nor thought-provoking because of obvious reason – just that.

So to make this occasion more interesting, let me admire a hero (not the typical we know) – by featuring his stunning ingenuity.

I met this person when my husband and I made a sort of an inquiry – regarding a likeable individual who had the heart for ‘steel.’

An entity that we can reckon on particularly in this generation, where an array of steel products are readily-available and economical (not to mention the quality, of course)

Being born with primitive ethnicity in our hearts – we do prefer quality over accessibility. Thus, we’re so diligent looking for blacksmith that could satisfy our need (as young couple). Good thing, we met considerate individuals along the way and point us to the exact direction.

ST SIMON, a Blacksmith?

It’s ten in the morning and a Sunday when we met Simon Tagyamon, 66 years old of Poblacion 2, Sikatuna, Bohol at his shop settled in a sloppy area above his house.

A blacksmith ‘til life where he can identify the quality of material you have because every clang of the steel – according to him defines how it was made – (what a wonderful indigenous wisdom shared).

Amused with the kind of skills he showed, we’re doing some sort of ‘panic order’ – as if we’re afraid not to be spared with his ingenuity. Perhaps, what we do is not a surprise, since we just do it what is appropriate to experience the craftsmanship he had lived for.

Holding a piece with a ST emblem is a chance of a lifetime. ST stands for Simon Tagyamon –

Thus, ST Simon is not a saint. He’s a blacksmith pro. With his ST initials pressed in his output is his signature where he can guarantee quality.

The making of a blacksmith

The craft of blacksmith is not in the blood of Tay Simon. Nobody from his generation do it. Through his passion and dedication, he learned to love this craft at 35 when he was an apprentice of Daldo Prieto of Bahay-bahay, Sikatuna, Bohol while the latter was a student of the late Jacinto “Sinto” Caybot of Cancatac, Corella, Bohol.

Sinto whom they call as the pillar of blacksmith openly shared his skills to those who wanted to learn because mastering the craft made him the finest blacksmith of his time. This was confirmed by his son Pedro Caybot, 72 years, who still do some sharpening at Corella during market day or ‘tabo’ – because his vigor of doing the real thing no longer merits – thus, such gesture for him is already enough –

Today, Tay Simon’s apprentice is his grandson named Jason, who is too young in his elementary years to grasp every inputs of his mentor-grandpa. But the call of passion does not prescribe a specific or definite age to qualify. If you’re into it and love what you’re doing – then that’s the sign.

Such account is truly a manifestation of ‘skills sharing’ among us Filipinos. A legacy we hold on through the years that we are not idle or barren. We are the kind of people who almost know everything – and precisely, each of us can attest.

It couldn’t be at some point in martial law days or state of emergency – but, Filipinos is indeed known for his unparalleled craftsmanship for all times.

More so, with our hospitality – may our inherent skills live among generation so that interesting accounts will continue to linger even beyond inventions – may there be many heroes to sprout in the open.

# # #

Drop a line at mps_inkblot@yahoo.com and visit at www.meitats.blogspot.com

what goes around, comes 12th months and beyond

2008-09-24T18:15:00.000-07:00

I’ve got this guilt-feeling for not writing this column for a month now. How I wanted to squeeze my time to somehow beat the deadline – but I can’t. It’s not that I won’t but I cannot get done everything what’s in my wish lists because I do really have a lot of things to carry out with as scheduled. Thus, some of my important commitments take a back seat once in a while.

I know that an excuse is not the profound gesture to take us away from our failures; instead it’s just a mere cover-up. So allow me to bring back the ties again and I do hope you hang on.

I don’t know exactly the number of people who read my column every Sunday, but a few email messages in my inbox asking my ‘silence’ is enough to tickle my inner drive that at some point in my life, I am followed and thanks for such a kind of indulgence.

The last article I’ve written was last July 27, 2008 titled ‘experience to live by.’ Then, there was a vacuum. I don’t do it for a purpose. It’s just I am so quite pressed with so many advocacies at hand – both civic and classified services I may say.

With such resonating guilt-feeling – I swear to have one article today to let you know that I am still around, willing to share some random thoughts, experiences and events without hints.

And guess what? Upon scanning my ‘almost worn-out’ journal, I found out that it’s my ‘year stint’ already in this very prestigious paper, meaning it’s my anniversary. Wow! Time indeed flies. My first contributed article titled “Of life’s choices” appeared in this paper last September 16, 2007.

With such a tenderfoot in the world of print media, it was my privilege then reading my article as filler of BGlante’s Column (Publisher-Editor Boy BG Guingguing) – whom I look upon as one of Bohol’s pillar and institution in Journalism.

As vindication of my year-long contribution to Bohol Sunday Post, allow me to share my very first printed article for ‘inkblot’ –

Of life’s choices!
Reprinted: 16 September 2007

Everyday is always a quest for learning indeed. All of us (some are skeptics) are not predestined with what we are today. We had our choices. Upbringing maybe on one hand counts a lot of whom and what we are. Nurturing ourselves on the other hand savored with perseverance, dedication and experience will complement on what we are today.

Human nature as we are. We had different perspectives. Some are passive with the “come what may” thinking and “what goes around, comes around” attitude. Others are aggressive to pursue that life is here. We should have to work it out to the best of what we can be, if not for the better.

People who are proud and famous are not all born with such kind of life. There are those who persevered and made choices, thus, becoming of what they are now. While the less privileged had their common share too. Some choose it, while others inherit and lived with it.

Come to think of it and examine yourself – which way is best for you and what are those choices that you kept for yourself. Come out now! Life is too short. Your life’s battle is not your parents’, siblings’, friends’ and/or loved ones’ concern. It is your responsibility to shape one’s life and future. It could either be the passion of the vast field of arts; schooling or career maybe.

Live your life now. Choose which road you less traveled yet hoped to cross there.

Let us not repeat the decisions we had that cause us to disappointments and regrets. Life is beautiful and full of opportunities. It’s our prerogative to exhaust ourselves whether to make choices for the better or just to wait what would happen next.

My sincerest gratitude to those people who considered ‘inkblot’ as part of their Sunday brew, may you live your lives to the fullest as you ever desire.

# # #

experience to live by

2008-09-24T18:09:00.000-07:00

Working with mature people not my age is a great advantage because I’ve been in this kind of set-up half of my life.

Though there are episodes that I had ‘hard times’ with them because of a few unparallel outlooks in life – yet, I still find their company exciting.

Exciting in the sense that I am used with all their random topics – from domestic affairs down to stressful telenovelas where there are points that are not spared because they found it real cute and worthy to talk with.

When one of my colleagues shared her observation of this year’s Sandugo celebration – everybody had pinched in theirs as well and it turned out to be a bubbly discussion in the workplace. Among the hand-picked opinions include that Filipinos are fond of ‘celebrating defeats’ – like EDSA Revolution, Fall of Bataan, Death March, death anniversaries and among others. Sandugo is not spared with this because the so-called treaty of friendship marked the genesis of Spanish Colonization.

Some even stressed that why not shift the idea of celebrating the joy of birth and go beyond the unexplored positive possibilities.

Until it came to a point then that majority plunging the bottomline that: a single centavo today is already worth it encompassing all the arbitrary grounds behind this predicament.

But if we lived by this circumstance all the times – who would suffer? Let’s try to give ourselves a twist. How about looking the other picture of it, where most of us have so much to offer.

Evidently, Tagbilaran City is now beset with tourists. Some had Boholano roots while others are patrons who keep on coming back inviting other individuals to witness the splendor of the island-province.

Yesterday, I took the chance of dropping one of the malls in the city to check on a certain publication. I was stunned upon looking at the density of the people inside the area. As I observed, most of them are tourists and sensing their presence – they truly are enjoying the friendly ambiance of the locals. The scenario is indeed regal – I almost forgot my objective of coming in the area.

Apparently, majority of the tourists are not only coming to witness the province’s hallmark activity – which is the commemoration of the Sandugo Festival. Rather, they are interested to get a glimpse with the magnificent gift; nature has to offer for Bohol. Or perhaps, just want to have souvenirs from the festival’s exhibits of yaku yaku or ukay-ukay (used clothing), China made products, and pirated DVD’s that are all well displayed in front of the City Hall.

Whatever reasons these individuals do have in mind, our culture is certainly contagious – wherever and who we really are – Boholanos are fidel with our land. As the famous maxim have said: “bisan unsaon, mouli jud ang bol-anon” (whatever may come, Boholanos really came home).

drop a line: mps_inkblot@yahoo.com and kindly visit http://meitats.blogspot.com

when I grow up, I want to be a child

2008-07-23T21:54:00.000-07:00

The first word I am thinking of, is amusing but that doesn’t quite describe the feeling. It’s actually a wonderful experience. It makes the event worth-writing.

When Ann (my eldest sister) together with his two sons (Carl Antipas and Raphylle Jester) lodged an unscheduled visit at home – my framed activities took a back seat for a while because I entertained them with so much passion and fun. NanayAnn (as I fondly called her) shared to me that they are supposedly visiting Leian’s (my other elder sister) house that day.

Unfortunately, Leian had prior invitation from her in-laws who came from abroad to have their lunch at the resort they are staying in Tagbilaran City.

When the four year old Jester learned about this, he cried. He whined his mama to be with his cousins (Merrian Krishna and Shaira Jiva), thus, he insisted to follow them at the resort.

His sigh amid sob after sob thumped a pain in his mama’s heart. So, she gropes for words to assure his awful-feeling. She appeased him by diverting their route to our house instead.

Howling my name as they rushed to our rented shanty – I met them with wide open arms, kiss and hug them. Some of my questions left unanswered because they ask for their toy-lizards, green-alligator and some toy freebies (that I tuck it in our native back-pack) which they can readily get it every time they came by.

Adjacent to our rented nypa house is a small version of it. They are also tenant like us whom we love so dearly because of their two-year old son (Von Eric Juaquino Macabudbod) – who serves us a bundle of joy in the area. He called us with so much emphasis (Tatay!… Nanay…) as if he exercises his power.

He peeped in their window when he heard voices of children from our end. I called him to go by the house. Minutes later, he was brought by his nanny. Being the host, I introduced them one by one and they just stare for about six seconds then they get along with each other.

Knowing their little backgrounds, Kuya Carl’s favorite toys are different kinds of animals. You’ve got to name it or produce the sound of it – he surely identifies. Baby Jester on the other hand, loves an array of toy vehicles – from two to four or even ten wheeled trucks. Kuya Von (we started calling him this way because his mama is expecting another baby) loves different species of fish. Though he can’t name it one by one but he can recognized what’s missing in his collections.

What made me happy at that time where I whispered to my self borrowing the lines of our friend Rosalie Zerrudo that goes: “when I grow up, I want to be child” is through the kind of attitudes they’ve shown to us. Jester’s worries of seeing her cousins vanished and their toy preferences were set aside just for the sake of a single carpenter’s measuring tape (from my husband) – they did not argue nor fight on that single thing. Instead they shared it with so much love and openness – yet discovered their individual creative imagination on how that thing works.

Kuya Carl imagined as if the measuring tape is a sword. He slashes vertically as if he’s doing it in the real arena. Baby Jester’s interpretation is also unique. He sled the tape from the holder and point it to the sky as if he’s peeping a telescope. Von on the other hand who sees the two boys doing their thing, he jumps with eagerness to hold it and made his turn. He hold the measuring tape and tapped on the floor as if he’s opening something.

Such short visit from these little fellows made my mid-morning delight. They taught us lessons of being open and down-hearted. They showed love and compassion to what they are doing. They shared a lot of things – if mature people like us just spend a minute with them, perhaps, we learned life’s worth.

As Henry Barnes, a longtime Waldorf teacher had put it: "When children relate what they learn to their own experience, they are interested and alive, and what they learn becomes their own.”

notes to myself… a creative world within

2008-07-17T22:38:00.000-07:00

I first wrote an article about penning without hints last January 6, 2008 when I was on board via Princess of the South over Sulpicio Lines bound for Jagna, Bohol from our holiday vacation in Cagayan de Oro City.

With empty thoughts, I may say… I was pressed so hard groping my idea what to write because I was given a few hours to beat the deadline. Categorically speaking, I had already made an issue for that particular release (but the agreed topic was subject for editorial policy) -- hence, we are compelled to make anew.

With such a pressing incident, I was reminded with my journal activity way back then. A self-blame lambasted my inner thoughts where ‘if’s and but’s’ is the name of the game. The sigh of “if I just continued to do such, precisely, this so-called pre-performance jitter might not be upsetting me too much.” … but due to other priorities – I let it go (that’s the ergo).

Anyhow, everything has been done and blaming me above my laxity is indeed a double-jeopardy. Let’s face it, if I dwell on this – it costs more. So it’s a fact that ‘change’ is indeed the most precarious event in our lives. We cannot just escape the processes easily because we are obliged to face it head on.

Perhaps, you will be wondering why I pen this once more, you might be asking why not choose an issue that is much more relevant. Irrefutably, a lot of writers are now into it and reading their individual biases is already admirable.

But have you not questioned yourself in reverse – how many are clinging to ‘basic’ ideas that are left behind, yet, a must-interest for others?

My reason of doing this once more was the slice of encouragement brought by my learners through the journal writing activity that they’ve done. Reading their rough manuscripts amused my Nāḍi (Sanskrit: channel or vein; Tamil: psychic nerve), that pushed me to share this to others.

As far as I can remember, journal writing was part of my routine – as if my daily dose would not be complete without this. But as I aged (am not denying), my drive drop. No big deal for me if I cannot mess an ink for a day. Just that.

But, when I came back into doing some part time teaching, a lot of twining insights sprouted before me. Meeting new breed of learners led me to a different path of learning. The definition of change which was for me a mere cliché now deserved its truest meaning without any single doubt.

When my learners or shall I say, my teachers! submitted their individual journals, I was greatly amazed with all the diverse ideas that these fellows are doing. Besides the package, I mean the notebook that they use (which I agree, so tempting to scribble) because of the kind of material – they indeed deliver what is expected.

Journal writing by the way is a kind of activity that almost everybody is doing. Though, they are unaware of it because they just think of it as a simple note taking, a some sort of diary or merely a space to accommodate some sketches.

Certainly, journal writing really means a thing. We are aware that ideas come and go so with our experiences. Others neither recognize nor see its importance, thus, they don’t bother at all, but for those who spent time and grasp every detail sees the wonderful side of it. Thereby, it’s no wonder if many are very productive while others remain dormant.

For those who don’t acknowledge and adopt the simple art of note taking – will regret seeing the same ideas or concepts that other entities are doing. But, do they have the right to claim it in anyway? What’s their basis? Is it enough to say that I have that in my mind? Come on.

We are aware that we have our source out there. He transmits. He tapped. We in return processed and materialized through time and devotion. But letting it go, is so frantic.

What’s very unique is that we have the freedom and different medium of expressing it. For writers, we have the manuscripts, while visual artists who create their masterpieces through painting, sculpture and the like – what if they just ignore their concepts? What would happen then? Literally, others will do it.

Of course we are bounded with all the adversaries in life. We have the freedom as well to take it or leave it. How about if we simply jot down the solutions of solving our problems? Or might be the possible alternative we’ve chosen that is effective in our situation yet others find it applicable as well. The decision is all yours whether to explore or not the creative world within where our ingenious process are intertwined with our existence and the process of our becoming.

maputol ang GMO

2008-07-15T20:27:00.000-07:00

That was in October of 2007 when I first feature Genetically Modified Organisms otherwise known as GMO in time with the World Food Day Celebration. With its theme Stand up for our Rice, the Policy Forum for Consumers and Farmers was successfully conducted in which three major points were stressed, namely: 1) The Right to Food as Human Right; 2) Mainstreaming the right to food concept principles and elements in all development initiatives; and 3) Localizing the voluntary guidelines as tool for advocacy, implementation, monitoring and evaluation of various efforts to realize the right to food for every Boholanos.

I featured it again last March of this year when a Mural Painting Contest was made in which Boholano’s rejection of GMO was artistically presented by budding-artists from the University of Bohol’s College of Architecture and Fine Arts. As a way of respecting, protecting and fulfilling the basic human right to safe and healthy food, the 12 panel fence fronting the Bohol Cultural Center was transformed into a large canvas so that the public will be aware of our Provincial Ordinance No. 2003-010 otherwise known as Safeguard Against GMOs authored by Vice-Governor Julius Caesar Herrera and was approved by Gov. Erico Aumentado last August 5, 2003 making Bohol the first province in the Philippines to declare such. With its firm stand on this advocacy, both activities were done successfully.

On Wednesday, 25th of July 2008 – I was in downtown Tagbilaran to do some errands. When I head towards the not so busy Carlos P. Garcia Avenue, I took notice of a very striking sign freely written on the mudguard of a sky-blue tricycle body number 1479 that goes: STOP GMO. Good thing, I was able to capture the scenario.

When the red light marked, my husband took the chance of tailing said vehicle. He got the chance to talk briefly with the driver in the person of Joseph Maputol with body number 1479. He’s from Guindulman, Bohol but currently residing at Bohol Land.

When asked who motivated him to write such call, he straightforwardly answered without qualms that nobody – it’s just him. He purposely written it – with great hopes that people will recognized the dangers of GMO to our lives. Even if the tricycle is from his Tatay, but his advocacy and protest to genetically modified foods did not hinder his ultimate purpose of spreading such simple gesture of support.

Joseph’s humble kind of consciousness really means a lot. If all of us shared the same perspective as him – perhaps, we could generate bigger share in the protection, preservation and rehabilitation of Mother Earth.

We’re aware that the damage had far beyond reach, but if we collectively act locally without second thoughts that we can make a difference – for sure, it’s not yet too late for the upcoming generations.

I know that there is a lot of Joseph Maputol’s kind somewhere. May you’ll be coming out in the open so that we could make this world a better place to live in despite the odds.

To Joseph kudos!

allegiance denied

2008-07-15T20:12:00.000-07:00

When I was three, the first song I ever remembered was paro-parong bukid and lupang hinirang. There were no pre-school in our times (because) I grow up in a town away from the city. Thus, our first ABC’s and 123’s were taught by our parents and siblings. Sometimes, supplemented by a Peace Corps Volunteer whom we call him as ‘jo’ who were very passionate to share his experiences and confident to give us new insights.

As far as I can remember, our kindergarten was not far beyond the current teachings of today. Though, we don’t have the facilities like other pre-schools, yet, the trainings were excellent.

We were taught according to standards. Our volunteer-teachers were very keen to harness our learning both cerebral and inner enthusiasm. The variety of ways were achieved because the seemingly boring academics are presented in a pictorial and dynamic manner which eliminates the need for competitive testing rather it allows motivation to arise ourselves from within and helps stimulate our capacity for a carefree lifelong learning.

In short, we look forward for the brief and informal schooling that we have had. It might be succinct; however, the fruits were positive and helpful. Besides, the spirits of cooperation among parents were established through the scheduled feeding program that each group of families prepared as counterpart.

Hence, I figured it out that through this experiences – the advocacy of volunteerism is deeply inculcated in my system.

When, a friend of mine asked me about my views on this present generation during one of our meaty discussion. I was stunned. I was caught in between. I cannot give a resounding answer. I am groping for the exact words. I don’t know what happened? It’s just; the generation of today is pretty much different from ours three decades ago.

My friend was also amazed with my reaction. She couldn’t believe that we share the same interpretation. Exhausted of what we’ve shared, we decided to unwind to somehow erase such stressful topic (where we won’t be giving our categorical assessment) as we might end up as heroes or ‘just’ villains to other parents. Therefore, we decided to watch a movie together.

As we enter the cinema, the crew was doing the usual clean-up, so we have the chance to look around and found out that (since it is a full time show) more than half of the goers were composed of young couples – who were sweet and inseparable.

When the National Anthem was played to signal the start of the show – my friend and I stood up. But we were so displeased to note that only a few showed allegiance to our national anthem – most of the young couples were just there (comfortably seated) – as if they don’t hear anything important.

I don’t know what’s inside them. Perhaps, the spirit of loyalty is no longer significant to these young people. Maybe because of the current trends of our political system or probably feed up with the long years of standing in school day by day or simply because they found it unnecessary. I am not sure if my hunches are true.

As our nation is celebrating the 110th Anniversary of the Proclamation of Philippine Independence with its theme: “Republic Service, tungo sa ganap na kalayaan at kaunlaran,” is only days to go – could we really achieved such premise? What would the youths have to say about this?

Though there are still handfuls (of youths) who are not riding the bandwagon of new age – but, adults, officials and parents alike should be alarmed on this scenario. Why not make queries on these happening?

I am afraid what might future bring… basic thing… yet huge consequence.

you can drop a line to: mps_inkblot@yahoo.com

PHOTO CREDITS: www.fundcancer.org/www.kwintessential.co.uk

daday’s menu

2008-06-17T07:30:00.001-07:00

Who would resist the luscious taste of a hot chocolate (sikwate) match with the glutinous rice (pilit) cook perfectly for an aromatic puto or others called it tibukhay. Plus the home made bread popularly known as ‘pan bungoton’ dip or sandwich with a sunny side-up egg. For regulars – this array of local delicacies is enough for their taste buds to crave and with the sweat-pouring experience – they call it a day!

Perhaps, some new generations don’t have the idea where these foods could be found (simply because) they are used with the mall-based restaurants and or refreshment parlors. More so, some parents no longer find this places fitting to their children’s need (might be) the place is not air-conditioned or probably, they wanted change.

But for others who stick to the same idea where their parents have brought them – they will surely bring their children to let them know that life outside the big malls are awesome.

One bright Sunday morning, my husband told me and Ate Rose Ann (our foster daughter) to prepare ourselves for a new experience. He brought us to Cogon Market, in Tagbilaran City for our early breakfast.

Though I am a true-blooded Boholano, yet, it never came to a point that the stalls in Cogon Market served a different menu for breakfast. As I thought, wet markets have the same to offer.

When we arrived at Cogon Market, we went straight to Daday’s Refreshment Parlor. What amazed me so much was the quick in and out of people in the area. Others who came late patiently queue for their turn.

As we stand in line, the people who are ahead of us enjoyed so much partaking every ounce of the sikwate. Others even yelled for additional pan bungoton while some were worried if the latter runs out of stock.

So excited and eager to taste that pan bungoton, I asked my husband why such name? Nang Daday (Regalada Dote Binong) – overheard my query, she smiled and said, the bread is freshly home-made by 3 virgin siblings (ulitawong karaan ug dalagang ulay – putli sa tiunay). Don’t know where the name was coined, but looking upon the bread, there’s a splinter of fine threads that looks like a mustache (probably, that’s the reason).

When we were finally served, Daday’s array of local food is truly a manifestation of Boholano’s way of serving painit. The hot sikwate reminded me of my dear oyang’s – where our breakfast wouldn’t be complete without this delight.

Nang Daday’s customers are from all walks of life (young and old, rich and underprivileged, fat and thin) – no one doubted with her – that’s why, her royal patrons stick with her through thick and thin.

She started this business last 1977 when she was yet single. She started it in the defunct Agora Market until she acquired a place in Cogon Market. She already has had different assistants – but her kind of serving remains unparalleled.

Though, Tagbilaran is little by little transformed into a booming city, yet, Daday’s line of serving remains.

If you thought, Nang Daday is no longer into this business; you’ve got to be wrong. She is still doing good and strong for 31 years of continued service to the people. The sikwate-leche, kinape, puto/tibukhay, mongos-leche, halo-halo, pan bungoton plus the pan dauis are still on the menu.

What are you waiting for? Visit Daday’s Refreshment Parlor at Cogon Market, Tagbilaran City – bring your family, friends and would be friends – and let them enjoy – surely it is a delight because Lorna, Malou and Ellen would always be there willing to assist your order.

summer at enigmata’s tree

2008-06-01T18:25:00.000-07:00

My husband shared many stories about the Enigmata TreeHouse Galeri in the island of Camiguin. His sharing created a picturesque in my wild imagination and ignited my asleep curiosity. When he asked me to have our summer there, I don’t give any reason to say no because I’ve been waiting for this perfect get away.

Though, I’ve been to Camiguin, the island known as Born of Fire, for several occasions – yet the enchantment never thwart my eagerness to go back – because I am heading towards the place where individuals who come from various ethnic tribes and religious practices met with one path and purpose that is meant not to live ordinary lives, they take the responsibility to open the eyes of people to see the beauty, live fully with dignity, appreciate life and extend God's breathe through their creativity. The world is going through a great transformation and so they are. As they start within themselves – Enigmata.

It was until October 2002 during the Talaandig Festival in Bukidnon when the name Enigmata was conceptualized by Waway and Tatting to formally baptize the vision of the friendship. Enigmata literally means “to open your eyes.”

The circle of Mindanao artists-friends in the persons of Rosalie Zerrudo who prefers to be called Maria Ondonesa Maladaw (her tribal name suggested by a B'laan elder) , Rodelio "Waway" Saway from the Talandig tribe of Bukidnon, Kublai Ponce Millan of Davao, Dodo Karani from the Bagobo tribe of Baracatan, Davao, and Andrew Tatting Soliva.

These artists urged visitors to “enter the journey inwards the creative circles of the mind” and if you find the chance to visit the grounds of Enigmata, you will confirm that those who developed it did take that creative inward journey to adorn this bizarre place.

The tree house was originally known as Tarzan's Nest Resort. Owned, managed and built by architect-musician Ben Aicha. Having his own spiritual journey, Ben, left for Europe and eventually offered the Treehouse Resort in Camiguin as the holder to house the enduring spirits of the growing friendship among Enigmata Creative Circle. The latter extended the personal vision of Ben that adheres to cultural and environmental preservation and upliftment of the human spirit.

The tree house is nestled around a giant acacia tree and is veiled behind thick foliage. Along the path and around the grounds of this hillside structure are huge sculptures created by Rey Mudjahid "Kublai" P. Millan, sculptor, visual artist and its Vice-Chairman.

By simply looking at its perspective – the tree house would seem to be just that – a tree house made of wood, bamboo, nipa and rattan. But as I entered to the tree house – the finer details amazed me. Almost every corner is filled with murals and yes… there are small sculptures and other artworks randomly made that fits and justify the scenery. The okkil design beneath the stairs and the recycled colored bottles hanged around the gap added excitement in the place.

The trunk of the giant acacia tree embraced every room to further boost the natural feel of the place. And ops! The toilet is not spared – because the walls are painted with a very back-to-nature ambiance. Some of the paintings depict the gem of Camiguin – accurate to its vision, thus, Enigmata really inspires you to be one with nature and lets the artist in you to come out in the open.

The room we stayed in was at the Shell Garden Suite – Mama Ros (the endearment we call Rosalie) reserved the place for us… though we wanted to stay at the backpackers room – yet, she never allowed it (especially that his soul brother – my husband) is among the person behind enigmata. This room for two is only P950 which is located at the upper level of the tree house and there hanged the lovely tropical mural on the one side of the wall and paintings made by Ros on the other.

Scattered around the room are shells of different shapes, sizes and colors. My husband told me that the reason of having those extensive collections in the room was to educate their visitors on the nearly extinct shell varieties exported by our country… and of course Enigmata people exhibit it there purposely to discouraged visitors to purchase such kind.

The hammock adorn on the very corner of the room is perfect for those lazy afternoon naps. One can’t hold to take a plunge – making the suite more comfortable is the bed with its amakan headboard, white drapes and shell curtains plus a diwata painting hanged beside the bed to supposedly watch over you while you are in your journey towards nowhere.

Once dark began to settle, the crickets and other insects start to tweet and the sound of silence resonates and eventually produce a great lullaby – suitable to relax your tired bodies and eventually you gave in and enjoy the sound of nature… if you’re annoyed with the blaring sounds of the city – enigmata is perfect for you to unwind and feel the beat of God’s creation.

Definitely, your morning at Enigmata spells the difference – I could say, Enigmata is indeed the perfect place to relax, unwind and be with nature. However, for those people who are accustomed to their technology dependent lifestyle – well, you’ve got to be ready to embrace the no TV and even no signal atmosphere on the area – however, if you let yourself set aside with that stressful kind of life – you will definitely enjoy and perhaps make your bond more closer with each other – and feel that beat inside your heart which you never heard for a very long time.

If you’re thrilled to experience what we have – log on to enigmata’s site at http://enigmata.mindanaoculture.com/index.htm and book on your stay.

You can drop me a line at mps_inkblot@yahoo.com

Photo Credits: Rosalie Zerrudo

exploring boundaries

2008-05-22T01:01:00.000-07:00

That was in early 90’s when I first entered Garden Café courtesy of a friend’s invitation. Honestly, I am hesitant to go there because I don’t know how to communicate with them. Though, I was told that the receptionist can talk, yet, I don’t have the courage to come by.

When, I finally set my foot there – I was so amazed with the very friendly ambiance that the place has to offer – the crew was smiling and everything was in its place. We even don’t have the difficulty to place our order because it was well facilitated.

The first became more frequent until I was able to make friend with a boy (perhaps my age) who is a hearing impaired. Deep inside us – I can sense – wanted to know our names – however, an imaginary wall divides us – thus, the mere smile in our faces and the wave of our hands – signaled the definition of our friendship.

As I browse the prefatory pages of an old version English Dictionary – I found an illustration of hands – interested what it was – I patiently pored over the details – until I found out that it was a sign language alphabet. Engrossed to know the basics, I photocopied and enlarged the pages and started the lessons by myself.

I thought that was enough, but it’s not working – because I cannot ask him by doing all the finger spelling in everything that I wanted to know from what’s his name, my name and all the stuff. Truth was – I felt like I am isolated to the world they are in. I don’t know if we both have the same feeling –

In 2002 – exactly 12 years – a teacher colleague from Pilgrim Christian College in Cagayan de Oro City – invited me to be part of their organization because she believed that we could support their cause in our own little ways – she, at the same time encouraged my husband who is a social worker.

Discussing on the preliminary activities for our benefit and to our target partners – the sign language class – was at the top of the priority lists.

Due to my work transfer here in Bohol because of the pre-mature implementation of our rationalization plan – the started endeavor never thrived. Hopeful for the opportunities to come – we do not ceased – to adhere in our advocacies and took part any endeavor that our individual capabilities has to offer.

When IDEA Philippines posted a Free Summer Class on Basic Sign Language at Garden Café’s bulletin. We do not delay ourselves to be enlisted as students. The first day of our class resulted with a mixed emotions – the feeling of isolation once again sprouted unto my inner consciousness – because my other classmate skillfully do the sign language and yes! They already have communicated our hearing impaired teachers.

When Teacher Lee formally opened the session with the class norms and introduced our teachers in the persons of Arlene Amoy, Meliza Cajes, Rezel Ladera, Ranelle Agon and Naomi Cadiz – most of us were very much excited to learn our very first lesson. We were like toddlers – our eyes were all glued to the hands as if – we don’t want to miss every details on it.

As the class progressed, we were taught on the basics of acquainting ourselves through signs. Though, we are just on our first steps, yet, we felt a great experience because we were able to connect the dots –

The second session was the most unforgettable one – because Teacher Lee just talked for only few seconds to start the class and gave us a little time enough for us to raise our brows and focused our eyes to his hands as he signaled by saying “this will be the last time you’ll hear my voice in the count of 3,2,1.“ Yet, all of us we’re glad because we were able to understand his instructions and follow the process as well after the two-hour session.

On our sixth session – the boy that I’ve known for years through nod and smile came in. With the basics that I’ve learned – I finally talk with him (though, am having a hard time groping all the signs) – and for almost two decades – I’ve known my friend Agapito (the brother of Teacher Arlene and Aracelli) – the feeling of isolation that I’ve felt subsides – and I applauded myself to have explored their boundaries.

During one of our workshops, Teacher Naomi asked us why we enrolled the class – my answer was – to be able to get in to their world and share thoughts, ideas, feelings and experiences.

With my summer experience with the class – this one is truly different – I’ve got qualms – if I can survive on the examinations given – but with my passion like my other classmates – we were able to grab our most awaited success – not just the certificate but the experience of having explored the boundaries and connected the dots.

This success however is due to our teachers’ perseverance through the guidance of Sir Wayne Lee Duncan III – whose patience and dedication is unrivaled in the name of service.

To my fellow classmates of the Sign Language Class Batch 2008 – may we continue to practice of what we’ve earned to flourish the efforts that we have just started…after all, the adage still applicable to all skills and knowledge we’ve learned – use it or lose it!

tourist catch

2008-05-22T00:59:00.000-07:00

The heat of summer is inviting – thus, people from all walks of life had prepared different versions of how to enjoy such come on.

Bohol, being one of the country’s premier destinations – experienced a heavy turn out of tourist arrivals. Tour packages are availed like hot cakes while acquiring a trip ticket is an agony if you’re not that clever to book ahead of time.

My Manila trip was such a pain in the butt – because I should have to travel in Cebu to catch for a plane ride – since, the direct flight from Tagbilaran to Manila is already booked (if I am not just loaded for the past few weeks) – perhaps, our agency won’t be spending much penny – lesson number one: never lean too much from other to do in your behalf.

Arrived Manila safe and sound, the buzzing activity of the city forced me to acclimatize the system. Good thing, I was able to tuck my newly bought book titled A Cup of Comfort edited by Colleen Sell in my handbag – at least, the stories had warmed my heart, lifted my spirit and enriched my life in any way.

I am pleased to say that I awoke on the right side of the bed the next day – and ready to face the challenge. My coming to the big city is not for fun – I was there to attend a week-long training on e-learning – sounds exciting yet, the result are another challenge to crossover beyond my usual duty.

But, with the very friendly atmosphere – the bulk of the process becomes a delight. With the closeness we had established – we shared a lot of stories and experiences – and what excites me was they wanted to hear many about our province (though am not that good in Tagalog, but I tried to deliver the message).

The usual tourist spots were no longer sexy for them; rather, they are more interested on our sea resources. The delectable taste of our seafood’s – is such a wonderful remark to consider because they agree on one thing – so juicy, yummy and affordable! (Well, they just don’t bother ‘bout the price because they’re used to fast-paced city lifestyle).

They admitted that unfrozen seafood when cook tastes so sweet rather than that of frozen ones and the idea of having it served twice a day is great for them. When they asked me how often I ate seafood – they’ve got a negative answer because I don’t have any craving at all – my taste buds no longer water even if how deliciously prepared – don’t know if my allergies shun it that’s why I cannot provide a categorical answer for this.

Upon learning the revelation – most of them patiently waited for me from a pressing workshop when they find such kind of menu being served. They queued with me side by side and took my share. Watching them savoring the finger licking cuisine – my heart jumps with too much happiness for the simple gesture that I have extended.

Meanwhile, allow me to share some views to ponder… have we thought of how the sky-rocketing prices of seafood in the province affected the mere Boholanos? We are but a community of tourists’ destination and practically not a tourist! Though, there have been tourists’ spots that are known for its high-end price of seafood commodity like in Boracay Island in particular, but if you’re in the opposite side of the island where the Talipapa (local market) is located – you can have it there fresh, alive and cheaper. These sea foods were catch by the indigenous people of the island… so if their IP’s did it – why not ours can’t? we too have our IP’s here – the Badjaos – but who taught them of those prices?

Our nature’s wander is given to us for free. How we maximize all these resources depends on our capacity to preserve and protect her. If we only thought of catching more tourists for economic revenue and over exploit Mother Nature’s potential – perhaps, the only legacy we could leave to our generations is merely a disaster (if we are still alive at that time – we will be executed by our shame).

Let’s try to pause, think and revalidate it over – not just for the sake of Earth Day celebration, but, every single day of our life time.

# # #

between truth and lies

2008-04-24T18:16:00.000-07:00

I can hardly remember when was the last time I celebrated my birthday – definitely am not saying that I am one of those who doesn’t like it – it’s just beyond circumstance that I am born mid-April where Lenten season usually fall.

There was even one occasion that I almost forgot my big day – if not with a friend who’s asking me what’s the treat – I literally forget it. Sounds so peculiar – but it did really happened – who would figure it out that my day falls on a Good Friday (perhaps, those who share the same experience – will agree with me)

When I was young – my family prepared native delicacies during special occasion – bibingka, ibus and budbod – categorized as rice cake – were our all time favorite – without these – the celebration was incomplete, not to mention the art of preparing as such, thus, it’s a tradition that we do it until now. In fact, the craving for bibingka is handed down the line – most especially if it’s personally made by Nanay Pinya – my father whom we attribute the original – loves to eat it – so do I – and yes! my sisters’ children.

When rice crisis bombarded with a big bang! A lot of opinions sprouted – blaming people against the other – thus, making the waves of media – a venue for various statements – either to clear out the issue or the other way around.

Some have blamed the rapid growth in our population because the more the people, the more we need rice – however, our government denied that we have shortage while others said there is.

Needless to say – we are all affected with this problem because we all eat rice. Maybe you’ll agree with me that we don’t care if we do not have viands in our tables rather than having no rice at all, especially that Boholanos who are also fond of eating aromatic red rice – ‘suwaan ba’y humay?’

As such, we are caught in between – whose telling truth and lies – our rice now becomes a political commodity – hence, everybody is involved – it might be ironic if nobody cares – are we willing to pay puso (hanging rice) at 2 cubic inches (bite sized) for five pesos? Who’s going to enjoy bonding with friends where at the back of their minds – they are about to buy rice for home at P30.00 per kilo or higher?

If this crisis becomes severe – our native delicacies might die in its natural death – might be a myth for children – because in due time we will only be telling them stories how delicious these rice-based products are.

Isn’t it displeasing to note that Philippines is an agricultural country (why we do have shortage) – perhaps, with the rising population, our agricultural lands are not spared for housing conversion or other infrastructure purposes. Rice paddies on one hand are converted to buildings while on the other hand some are now embracing the mansions of our affluent brothers and sisters.

How would we reconcile our farmer’s children who do not take up agricultural courses because they don’t consider it as an upright vocation – rather, take up nursing and computer for a change (or shall I say – land a job miles away from home)

Moreover, some parents (who are desperate) sell their farm livestocks in exchange to motorcycle (habal-habal) or a brand new state of the art gadget – like cellular phones and iPods – isn’t it so sad to realize all these things? What would the future bring to our children?

I know we have all the hopes in our hearts – we wanted to have a better place to live in and prayed that our rice be given enough priority – for all of us (Filipinos) to survive. However, we differ in our advocacies – some thought that agri-chemical practices are the best – but, going into deeper emphasis – it causes enormous contaminations to our water beds and marine resources – earth month pa ra ba gyud!

Merging everything is beyond possible if we consider Mohandas Karamchand Gandhi’s saying, “There is a sufficiency in the world for man's need but not for man's greed.”

# # #

wang (one) love

2008-04-13T23:25:00.001-07:00

The tinkling sound of the T’luyong (T’boli brass bells from Lake Sebu, South Cotabato) – on his neck marked his presence.

Wangwang is our pet dog. We call him that way because he just came into our doorstep one fine morning – so sick, misty eyed and a bulging tummy – perfect for a ‘skin and bone’ description.

Wang-wang is our endearment to him which means wangkig or niwang – literally denotes ‘thin.’

Before we officially declared his verbal adoption and owned him as our pet. We asked the neighborhood first – if they have a missing puppy. All of them denied – thus, we formally take his custody. We fed, bathe and deworm him. His favorite colony in the house was beneath the three-step ladder leading from our kitchen to the comfort room – while a coconut midrib broom was his sole safety net – he found his comfort zone there, the moment he’s scared –

With his characteristics – playful, whimsical, alert, lovable and a questioning expression – all of us in the house are really amused to him.

Exactly five months at home – perhaps his 8 months birth celebration – we asked a veterinarian colleague to take his first rabies’ vaccination. Cooperative as he was, he had no qualms with the needle.

Today Wangwang has another name in the house – we call him POGI (handsome) because he was totally transformed. With the wag of his tail (as if he dance the ‘hula’) – signifies that he truly likes and loves to be called that way.

Like typical askals (asong kalye) – stray dog, he is a real survivor – he had a perfect sense on the kind of plants or grass herbs suited for his medication – when he had unusual feelings. I could say he is a very smart and obedient dog. Watchful with strong protective and territorial instincts because he barks out loud when somebody is heading towards our vicinity.

The fascinating thing about him is – he is very popular in the neighborhood because of his very friendly nature… in fact, one household claimed him as his legitimate owner – we’re lenient enough to let them take him – yet, our dear pet is loyal to us – he do not have the difficulty who to choose – and we’re happy eventually –

When someone asked us what’s his breed – we just say bisaya man na siya – (a mere native) – however, some insisted that he is high-breed especially when my husband’s colleague saw his picture – good thing, an advertisement over this paper provided us an idea because the photos match with Wang.

So without second thought – we search the name Belgian Malinois (pronounced malinwah) at the World Wide Web – and got everything what we wanted to know and affirmed that he is indeed a malinois – from description, temperament, health problems and grooming.

Even without his origin at hand – we truly love and considered Wangwang as part of the family. His active personality, chasing other dogs and backyard animals – and nipping our heels – is a delight. He is such a warm dog – a stone in the doorstep and paw prints in the ladder – is his way of expressing that he is just always be there for us – he’s is fond of putting marble-sized stones in our doorstep!

As Ravi Shankar (World Music Artist) has said, Love is an experience. If you want to experience love, sit with a dog. The dog will teach you what is love.

Thus, if we want to feel true compassion and sincerity – look upon your dog’s eye and you’ll see the sign – woof! woof! woof!

Mabugnaw Falls unexplored

2008-03-31T19:15:00.000-07:00

Vacation has become the most favorite activity for all of us – no matter how tied up our schedules are – we really find time for it. We might have different ways and reasons of spending it but most of us perhaps agree on same ground that is to commune with a place just to unload our stress.

This summer, Bohol is undoubtedly getting denser everyday because of the tourist influx. Like us they too have their reasons of coming over.

Though, summer isn’t the only time of the year that we can unwind – but with our culture that is to bring the entire family with us (even our pets) – summer is indeed perfect. The climate is fair, the children are free and our budget is not that tight – considering that the big pie for tuition is temporarily deferred.

It’s so ironic if I’d say I don’t take a break. Of course I do because I love to unwind. But it’s not that we spend a lot of money just to go to places for this sake because there are a lot of ways. Nature exploration for example is one of these, however, it’s a bit tedious but it pays off.

My husband and I live life so simply without displease – we are contented of what we have now but continue to dream a positive manifestation of what we would become in the future. Thus, part of our reverie – we set aside moments to visit families and friends – to somehow refresh and regenerate thoughts and ideas through casual sharing of experiences. With this kind of gesture – we find true meaning of our whole becoming and our so-called “vacation” is defined through a wholistic process.

As summer is on the beat and the radiating flicker of the sun is so inviting – grab a pen and paper – sketch the scenario you’ve wanted to make your summer loaded with the pleasantries of experiences, lots of fun and excitement.

If you want to make a difference, try to visit Mabugnaw Falls over Sigpit River, two kilometers away from Barangay Canlangit in Sierra Bullones, Bohol. Canlangit is just 3 kilometers from the town proper.

Going to Mabugnaw Falls is already an adventure because we need to pass on the stone-narrow path of Sigpit River envelope with green scenery embraced by cold breeze, beneath the blue sky and the humming sound of the water is a therapy to a weary soul.

The river was called Sigpit because it is literally translated ‘narrow’ in English and both sides are cliff.

Upon setting our feet on the bed of the falls – gee! The water is real inviting – like chilled water from the freezer – though we pass by the river, yet, the temperature is different – one can’t hold on to exclaim tugnawa oy! and we’re so blessed to have the Gambuta’s (our second family) because they introduced us to this great work of nature aside from Tatay Beto’s advocacy on natural farming.

When Tito Gambuta ushered us – he shared that Mabugnaw Falls was derived from the root word bugnaw which means cold in English thus the name was coined.

Perhaps few have known on the place because it is still unexplored by outsiders, but a jewel for the community. Our kind of experience is really that astounding because we are privileged to visit the unspoiled place without hassles as we embraced her beauty alone.

So need not worry to raise big bucks to enjoy summer – look around – you might see and explore a gem right before you – and took pictures – write beautiful experiences that definitely made an indelible mark in your life time.

Photo credits by Tito Gambuta

easier said than done

2008-03-27T18:47:00.000-07:00

“Words have the power to both destroy and heal. When words are both true and kind, they can change our world.” – Buddha –

In time with the lent season, it is a common phrase for everyone to say that this is the perfect time for fasting and repentance – because Christ died for us and redeemed us from sins. However, many interpret it literally and other perhaps is just riding the bandwagon to be counted in.

In modern as in earlier times, the term "repentance" literally means turning from sin and reversing of one's attitudes and behavior while fasting is primarily the act of willingly abstaining from some or all kind food and drink. With this understanding, is it enough? Do we really understand all of these?

Human as we are – we all wanted to achieve change and gain perfection in an instant, we do not want to have it in slow and on process. Thus, we forgot that we have pitfalls to reconsider and revalidate. Thus, it is easier said than done.

Certainly, we are what we are on the choices we made everyday. We might be doing so well or perhaps we are performing to the best we can, but failed to deliver what is expected.

More so, there are also people who looked high upon us so much. They even wanted to be like us because of our very persistent outlook in life. However, these people who see us on our best are not aware of what’s inside us and who we really are. How we fight to survive and carry on the trials that comes along our way.

At this point, we fail to remember that living is not just a sheer luck instead we should have to work it out rightly to achieve what is expected in us. Yet, as we go through life – we should have to be meek albeit the adversity it might bring because tuning into harmony is a rigorous process specially that we’re not use to it.

We are all saved by the Great Man on the cross – be thankful… nevertheless there are so much things to be done in order for us to fully and wisely used our lives… not merely contented on being pious rather nurture the real spirituality within us.

Happy Easter Sunday Everyone!

causal mUrality . . .

2008-03-24T22:47:00.000-07:00

There are really lots of reasons in everything we do. We maybe are unaware of it, but delving into the core – we realize that we’ve done something for a cause.

I was so fascinated on the outcome of the recently concluded mural painting contest which judging was made last March 8, 2008 at the audio visual hall of the Central Visayas State College of Forestry and Technology (CVSCAFT), Tagbilaran Campus whose participants were the selected students of the University of Bohol – College of Architecture and Fine Arts.

The prime reason of having the event was to artistically depict Boholano’s rejection of Genetically Modified Organisms (GMO) as a way of respecting, protecting and fulfilling the basic human right to safe and healthy food. For those who do not know, Vice-Governor Julius Caesar Herrera authored the Provincial Ordinance No. 2003-010 otherwise known as Safeguard Against GMOs and was approved by Gov. Erico Aumentado last August 5, 2003 making Bohol the first province in the Philippines to declare such.

With its firm stand on this advocacy, the mural painting contest was anchored on the theme “The Right to Safe Food, NO to GMOs!” – which apparently turn out to be the beacon of light among onlookers – both young and old alike – about all these things.

The fourteen panels fronting the Bohol Cultural Center were transformed into a large canvas. A variety of concepts portraying the theme were well justified and presented by the entrants. Their illustrations have captured the interests of the passers-by because no one had passed the opportunity to ask relevant questions.

The magnificent work of art is astounding – by simply looking at it – it seemed that you turned back the hand of time where our great ancestors had used to convey their messages through figures found in the prehistoric caves; walls and ceilings of tomb chambers, temples, churches and even kingdoms.

Just like others who gave awesome remarks of acclamation, I cannot hold on to myself to do the same.

However, there were few skeptics dared to asked why murals? Why not sort to other mediums rather than this street graffiti? An advocate, who were around, gave a direct answer to the very straight question.

The organizers decided to have it in mural painting because it has the ability to portray a complex scene, which is readable and vivid up close or from a distance since all of them incorporate a large sense of scale. It employs to communicate social, economic, cultural and political relevance. Besides, tapping the expertise of young and dynamic artists is an enormous effort because we do not only commissioned their work through prizes rather we gave them the opportunity to bring the message and empower them by expressing their inner thoughts about the essence of the call. As the Chinese Proverb states, “Tell me and I’ll forget, show me and I’ll remember, involved me and I understand.”

Thus, involving the artists may somehow tap their inner convictions to stand, work and portray any aesthetics that anchors culture, advocacies and the like to practically be part of the change process…

Judging the work was no easy task for the jury because the entrants had intricately presented their work with so much passion. Thus, the selection was so tough basing on the set criteria on relevance of the theme, artistic presentation implying the message and the impact to capture everybody’s attention. Given the task to decide were Paul Borja of the South East Asia Research Initiative for Community Empowerment (SEARICE); Fe Curato, representing Bohol Provincial Agriculture Office; Sherwin Tutor, an artist and fine arts instructor of the University of Bohol, College of Architecture and Fine Arts (UB-CAFA); Ryan Macalandag, professional freelance photographer; and Andrew L. Soliva of Bohol Nature Conservation Society (BONACONSO), an advocate and freelance artist.

The event was organized by the Bohol Initiators for Sustainable Agriculture and Development, Inc. (BISAD); Young People for Development (YPD); and the Philippines-Australia Community Assistance Program (PACAP-FOCAS 3) duly supported by the Provincial Government of Bohol; Vice Governor’s Office; Bohol Center for Development Studies (BCDS); UB-CAFA; Occidental Enterprises; other active stakeholders and advocates.

Purportedly, this activity was part of the World Food Day Celebration last October 2007, but due to some technical reasons, it wasn’t pursued as scheduled. Hence, it might be late in the slated timeframe; yet, the purpose is still on time.

To those who were around to witness and support the activity, may our advocacies continue not just today but for a lifetime.

# # #

The enchanting music of TADIYANDI

2008-03-12T17:29:00.000-07:00

Drawing from within is the common aspirations that unite these four individuals with different musical background. Their positive reinforcement with life enables them to compose a beat that spells a disparity among others. With percussions, guitars and indigenous musical instruments – their kind of music touches the soul, calms each senses and transform the ambiance into a mesmerizing mood. “The magic in music happens only when the artist serves it with love and joy – and the listeners received it with the same spirit…” Ravi Shankar (Hindu World Music Artist)

The genesis…

The group’s name was coined from a Visayan term “Tadiyandi” which means ‘artist’ in English. Apart from being into world music, these individuals wanted to have a name of its own with distinction.

The individuals…

Tito Martinez, farmer-artist, who has been with the music industry since 1970. He was the former drummer and founding member of Waling-waling (a Palawan-based group); recording artist with Bob Aves, Django Valmores, BLACKRICE, and Pinikpikan. In tadiyandi he plays guitar, djembe, derbouka, woodblocks, kubing, tongatong, bongos, kulintang, saronay and sagkayho and he do vocals and chants.

Eric Catot, a fine arts student of the University of Bohol who decided to become a fulltime visual artist and explore the island with world music. With his bubbly personality, he performed with friends without limits while in Tadiyandi, he plays djembe, derbouka, tongatong, kubing, flute, sagkayho, shaker, rainstick, woodblocks and do chants and back-up vocals.

Faith ‘dada’ Yap, the only female member in the group is a graduate of BS in Industrial Technology major in Dressmaking at Central Visayas State of Agriculture, Forestry and Technology CVSCAFT Tagbilaran Campus. She plays drums in their church band while do guitar, djembe, derbouka, tongatong, shaker, sagkayho and vocals in Tadiyandi.

Andrew ‘Tatting’ Soliva was with Tadiyandi Music before they were seen performing in the city. As the brainchild of the group, he played the percussions and other indigenous musical instruments like jaw harp, pulala (a flute), didgeridoo, and do some backing vocals. He’s no longer visible with the pool because he had engagements that demand more of his time. But, he’s still connected and very supportive to all Tadiyandi undertakings in the name of advocacy. Most of the time, he dropped by and jammed with them since the music and percussive rhythm is indeed a good therapy for stress management.

Tadiyandi is a regular mainstay over Ananyana Beach Resort in Panglao Island, Bohol, Philippines for almost three years and actively participates to activities with advocacies leading to the arts, culture, community development and environment.

Every time the requesting party needed Tadiyandi as a full band, the group will tap a session artist for bass guitar and drums.

As Samuel Butler have said, “Life is like music; it must be composed by ear, feeling, and instinct, not by rule.”

# # #

Photo Credit: Ms. Dianna Jean Cruz – Managing Editor of Discovery Philippines Magazine

the point of care to alternative healing

2008-02-25T18:30:00.000-08:00

“Why and what’s in acupuncture? Isn’t it painful? I had a fear of needle.” – these were just the few liners that most of us sigh because when we hear pain that’s synonymous to illness.

Like most of us, I cling to my so-called tolerable zone even if I can hardly resist the pain. This holds true for years since I consider pain as part of my existence. It is as natural as donning my clothes. Though people refuse and even wanted to excuse talking about this subject because they know how hard to embrace reality that if pain ruins our entire system – doom follows. Thus, most of us wanted to sort all possible alternatives, no matter what it takes because we all wanted to live longer.

‘Acupuncture,’ as an alternative healing is neither new nor unfamiliar to me. I am aware of this way back the early 1990s when my colleagues observed how I suffer the pain of asthma attack. When I met my husband (who is an advocate of natural healing) – he keeps on persuading me to try acupuncture. I was so skeptical on the outcome of this – thus, live with my tolerable zone and just excuse that I am really that afraid of needle.

So I had undergone both treatments. Anti-pyretic and anti-histamine - the quick-relief medicines to stop the symptoms and the long-term control medicines to prevent symptoms, thus, my handbag is always equipped with all these stuff – (because without this, my daily itinerary shouldn’t be complete).

When I suffered the worst attack so far on March of 2007 at the height of a very important training on extension delivery systems among extension workers at Bacong, Negros Oriental. I felt like my world stop – I am fighting between survival and defeat – my inhalers and nebulizers didn’t work out anymore – it’s truly unbearable.

Afraid of going home to Bohol, I decided to stay at my sister-in-law in Dumaguete and called my husband about the situation. Having went through the kind of medications that I am used to – the attack never subsides rather it makes my mobility and breath even shorter and harder. When they decided to bring me to an acupuncture practitioner in the person of Dr. Rico Tabaloc, I never had the qualms instead submit myself with a sole prayer – that I will be healed.

The very first needle punctured was a sigh of relief (as if my whole system was working – I was like a deflated balloon – releasing all the air inside me – unlocking all those strangled veins – my very pale appearance slowly smothered with color and yes, I was healed. If I just tried this oriental medicine way back then – I shouldn’t have suffered this far.

Declared myself an adherent to acupuncture – I give time hopping to the neighboring island of Dumaguete just to have a session with Dr. Tabaloc. Considering the distance – I wasn’t able to go back to him until one appointment was canceled due to his immediate appointment in Cebu City where our schedule didn’t met.

But, my hope didn’t stop after that. Strolling along the second level of Bohol Quality Mall, my husband and I able to notice one small clinic nestled on the very corner of the ladder with a sign “Medica Bohol” – now, Point of Care Acupuncture Clinic. We read the piece of paper posted on the side of the wall and we found out that the clinic offered acupuncture on an appointment basis.

With so much bliss, we text the number and inquire everything from clinic hours to payment per session. Then, that’s the beginning of the wholistic healing. Dr. Jefferson Huan Ong, prescribed me to have a straight eight-session acupuncture for my asthma and allergies. By and by, I feel the different vigor and the power of healing – that’s the reason why I keep on coming to his clinic to somehow achieve my balance.

Dr. Jefferson Huan Ong is a medical doctor who is responsible for bringing traditional healing through acupuncture in our province. He graduated his Doctor of Medicine from Cebu Doctors' University in 2003. He served as the company physician of the Bohol Quality Corporation after passing the medical board examination in 2005.

With his passion to serve – he seek medical options that he could offer to his patients aside from the generic brand names of medicines he prescribed. Plus, he is so aware that most of the patients prefer to seek medical advices to doctors who are specialist rather than those who are general practitioners; and most of all, nearly everyone of us consider only visiting a doctor if “pain is already unbearable” –

Dr. Jeff narrated that the idea of practicing acupuncture just popped up into his head when he was doing some search for a specialty. Through watching acupuncture videos showed in his class during his premed helped lay some good foundations and a positive influence (besides his being Chinese). Thus, he went to his grandfather’s hometown in Quan Zhou, China to formally trained and got his acupuncture specialization at the Quan Zhou Traditional Chinese Medicine Hospital from June to September 2006.

At 30, Dr. Jeff, planned to make Point of Care Acupuncture Clinic a world class alternative healthcare facility, and Bohol is the perfect staging ground for this because there is a great deal of shortage of medical workforce to handle the healthcare needs of the population. Bohol also lacks a well-equipped medical center to cater to the growing number of expats and tourists.

At many times, our hospitals have been stretched to their limits when handling bigger scale emergencies and epidemics which will be more and more likely as the island becomes more industrialized and populated. Offering patients a different way to handle their disease burden under a time-proven system of medicine will theoretically alleviate the understandable shortcomings of accepted inadequacies of some modern treatments. Overall, it is a new option for the healthcare industry to improve patient care.

On the industry arena, offering an excellent alternative healthcare facility will help us tap the medical tourism influx happening in nearby Cebu, expanding our variety of attractions for tourists. There is also the cultural tolerance for the traditional Filipino medicine here in Bohol.

“As physicians we all aim for the best health for the people under our care. With this in mind, we are willing to give them all the options available without bias, only holding on to our oath to do no harm. I know that in the brotherhood of healthcare professionals, we share this aspiration for our community,” Dr. Jeff stressed.

Moreover, he disclosed that he intend to integrate, research and promote Traditional Filipino Medicine in the clinic because in acupuncture – “people are treated as a whole.”

Many chronicles are espoused about acupuncture in print and the World Wide Web. It views that the purpose of acupuncture therapy is to promote health and lessen pain and suffering. The method by which this is accomplished, though it may seem strange and mysterious to many, has been time tested over thousands of years and continues to be validated today. The World Health Organization considers this as one of the very first alternative modalities in the early 80’s.

The standpoint from which an acupuncturist views health and sickness hinges on concepts of "vital energy," "energetic balance" and "energetic imbalance." Just as the Western medical doctor monitors the blood flowing through blood vessels and the messages traveling via the nervous system, the acupuncturist assesses the flow and distribution of this "vital energy" within its pathways, known as "meridians and channels".

The acupuncturist is able to influence health and sickness by stimulating certain areas along these "meridians". Traditionally fine, slender needles stimulated these areas or “acupoints”. Acupuncture is just one form of therapy used within the lucid system of healing known as Oriental Medicine.

Oriental Medicine includes herbology, chiropractic, physical therapy, dietetics and special exercises (such as Tai Chi and Qi Gong), and is a complete medical system unto itself and is not another branch of modern Western medicine. Acupuncture evolved from principles and philosophies unique to Oriental thinking and Oriental Medicine, and is most effectively applied when done in accordance with those principles.

My lifetime advocacy on alternative healing is unquestionable, thus I inked this article so the public will know that Bohol is endowed with such an opportunity. With him, I was able to reach out to my biological father, my mother-in-law down to my office mate and other friends and contemporaries, to sort this medication and experience such a wonder.

Thus, acupuncture is indeed a point a care. If you wish to experience this kind of healing, visit Dr. Jefferson H. Ong’s Clinic at the Upper Ground Floor, BQ Mall, CPG Avenue, Tagbilaran City, Bohol.

# # #

poetic justice… red month’s words and lines

2008-02-17T16:23:00.000-08:00

So they say that February is for the lovers… I may sound so stereotypical like others, but do allow me to become one because I do have my share as well.

Many are looking forward to celebrate this occasion for the reason that there are only two main players – (yourself and the one that complete your life). Of course, there are a lot of ways in celebrating this event, perhaps mine is different from yours while others share the same interpretation. Certainly, there’s no perfect formula for this as this depends on how we define our inner thoughts and feelings.

In our modern society where western influence is dominant, the day activity is savored with so much sophistication I may say. A lot of gimmicks in store for celebrants – from cards to flowers, to dinner, night life and even the mere ambiance, hence, making Valentines Day so real important.

Tracing back the roots as accounted by pictureframes.co.uk and Wikipedia – Valentine's Day had so many varying opinions as to the origin of it. Some experts state that it originated from St. Valentine, a Roman who was martyred for refusing to give up Christianity. He died on February 14, 269 A.D., the same day that had been devoted to love letters.

Legend also says that St. Valentine left a farewell note for the jailer's daughter, who had become his friend, and signed it "From Your Valentine". Other aspects of the story say that Saint Valentine served as a priest at the temple during the reign of Emperor Claudius. Claudius then had Valentine jailed for defying him. In 496 A.D. Pope Gelasius set aside February 14 to honor St. Valentine.

Gradually, February 14 became the date for exchanging love messages and St. Valentine became the patron saint of lovers. Sending poems and simple gifts such as flowers marked the date. There was often a social gathering or a ball.

In the United States, Miss Esther Howland is given credit for sending the first valentine cards. Commercial valentines were introduced in the 1800's and now the date is much more commercialized. The town of Loveland, Colorado, does a large post office business around February 14. The spirit of good continues as valentines are sent out with sentimental verses and children exchange valentine cards at school.

A lot of Valentine Traditions were practiced in different parts of the world that we can read and browse over the World Wide Web – with one message at hand that is to express our feeling to the one we love.

Hundreds of years ago in England, many children dressed up as adults on Valentine's Day. They went singing from home to home. One verse they sang was: Good morning to you, valentine; // Curl your locks as I do mine -- // Two before and three behind. // Good morning to you, valentine.

In Wales, wooden love spoons were carved and given as gifts on February 14th. Hearts, keys and key holders were favorite decorations on the spoons. The decoration meant, "You unlock my heart!"

In the middle Ages, young men and women drew names from a bowl to see who their valentines would be. They would wear these names on their sleeves for one week. To wear your heart on your sleeve now means that it is easy for other people to know how you are feeling.

In some countries, a young woman may receive a gift of clothing from a young man. If she keeps the gift, it means she will marry him. Some people used to believe that if a woman saw a robin-flying overhead on Valentine's Day; it meant she would marry a sailor. If she saw a sparrow, she would marry a poor man and be very happy. If she saw a goldfish, she would marry a millionaire.

A love seat is a wide chair. It was first made to seat one woman and her wide dress. Later, the love seat or courting seat had two sections, often in an S-shape. In this way, a couple could sit together -- but not too closely!

Think of five or six names of boys or girls you might marry, as you twist the stem of an apple, recite the names until the stem comes off. You will marry the person whose name you were saying when the stem fell off.

Pick a dandelion that has gone to seed. Take a deep breath and blow the seeds into the wind. Count the seeds that remain on the stem. That is the number of children you will have. If you cut an apple in half and count how many seeds are inside, you will also know how many children you will have.

Our grandparents down to my parents as I can remember – do not treat the day with so much fanfare. A simple greeting of ‘happy valentine’s day’ is enough for them. What’s important is the expression of one’s feeling through ‘poetic justice.’ (Don’t know if we share the same feelings then, that upon hearing those words made us shiver – because we interpret it as “so super exaggerated.”

But have we considered that if we’re mindful of our thoughts and passionate with our feelings. We could be one of those who are vocally poetic or just like award-winning writers that can compose any topic that swift with fluidity like a river-water flows freely downstream. Maybe we are caught unaware that we sound like the late President Carlos P. Garcia whose words were intricately woven to express what’s inside us.

To love and be love is not so simple, right? That’s why, if you’re surprisingly asked to define what is love… you’ll find yourself defining the words based on your experience -- love conquers all and love is blind. (unya, sa kalit mapakog ka lang?)

For the time being, have we considered the premise of “why sort to over commercialism”? Have we measured as well if such kind of celebration really is a trend or tradition? An evolution or assimilation? Do we accept that we will hang around as consumer forever? Do we have another alternative to somehow celebrate the occasion simply yet full of essence? (Each of us doesn’t have the power to hold anybody else’s decision – rather had the opportunity to express what’s inside us.) That’s why; we cannot conclude what’s best or worst in terms of our expression. However, we share the same reason – that is to express and reminisce every second of the day in the name of love.

Let me share the lyrics of the song from Grupong Pendong (an alternative group whose member in person of Alfredo “Pendong” Aban, Jr. was from the world-famous ASIN) titled “Sabihin Mo Lang” a cut from their album Dito sa Lupa (1994) that share wonderful memories of our “being-together” till now with my husband, friend, adviser and soul mate – that goes:

Kung ako ay // mag-isang maglalakbay // malungkot kung hindi ka kasabay // sabihin mo lang na ika’y sasama // malayo man patutungohan // parang kay lapit lang sa piling mo // sabihin mo lang tayo’y magkasama // malayang abutin // pag-ibig at pangarap natin //

So poetic, the first few lines depict how a person need someone to go on a journey – how far it might be – as long as both of you is together – everything will be realized because of love –

At kung minsan // ako’y mayrong pasanin // kaysarap kung nariyan kang karamay // sabihin mo lang na ikaw ay aakay // gaano man kabigat // ay sadyang gumagaan sa piling mo //

The lines are so heart-warming – so lovely. How wonderful to be with the one you love during trials and tribulations – with such a warm thought of support – all burdens will be lighten – as long as you are together

Sabihin mo lang tayo’y magkasama // malayang abutin // pag-ibig at pangarap natin // sabihin mo lang tayo’y magkasama // sabihin mo lang //

It is so wonderful indeed being with the one we love, no matter what happen. As we see, there really are a lot of people around us that we see them so lowly – yet, the smile on their face is so sweet unmindful with all the problems they’ve met everyday, because, they’re together as one with the person they love.

Book author Angela L. Wozniak wrote, “Love between two people is such a precious thing. It is not a possession. I no longer need to possess to complete myself. True love becomes my freedom.”

Thus, it’s up to you on how are you going to carry the light and load that it may bring… just give justice to your feeling!

In honor of Saint Valentine… Happy Valentines everyone!

too close with TADIYANDI’s youngest member

2008-02-04T00:31:00.001-08:00

Whatever your heart desires and you treat it into near perfection is an expression of art. Since arts are vast thus, the possibility is also wider. I remember how my college professor told us in our art appreciation class that we should use all our senses upon looking and analyzing one’s work.

My appreciation into arts never ceased after graduation because I am still visible to exhibits at museums, libraries, galleries, schools and malls (given the opportunity to have a personal invitation or simply just a passerby). How wonderful to watch ‘individual masterpieces’ made by professional, amateur and artist wannabes alike.

A lot of concepts and ideas expressed were put into canvas and installations. Some were simply presented, others were delicately prepared, but looking upon the by-lines of every artist – they all agree on same ground that is to convey the message by means of visual communication through the arts.

There were so many astonishing works I’ve witnessed but what strikes me most was the piece of a six-year old child. His interpretation is so candidly justified on canvas and randomly sketched on sheets (which he used to give me as a love note which I lug everyday in my wallet).

John “jan” Christian Curambao is not a stranger in the field of arts because her mother Jhacky is a full-fledged visual artist. Canvas, paints and brushes were his toys – he used it with utmost ease because he began sketching at age 3 with lines and circular forms as his favorite concept. He painted three on canvas using latex paint (we’re so lucky that he gave his two masterpieces to us as bequest in our birthday) and more than a hundred sheets of water color sketches.

Jan as he is fondly called by his so-called ‘old’ friends (since he loves and enjoys much to be with their company rather than his age) was born on December 1, 2001 to a single parent, Jhacky Curambao of Tagbilaran City and currently on his Kinder I at Merne Graham Memorial School,Tagbilaran City.

His life’s chronicle is somewhat similar to the internationally renowned inventor, scientists, engineer, architect, painter, sculptor, musician, mathematician, anatomist, astronomer, geologists, biologist, and philosopher in his time, Leonardo di ser Piero da Vinci. You’ll probably amaze why I resembled Jan’s life to be like Da Vinci because the latter was born in 1452 as also an illegitimate son of Messer Piero Fruosino di Antonio da Vinci.

Maybe, only few are aware that Da Vinci usually used "mirror writing", starting at the right side of the page and moving to the left. Only when he was writing something intended for other people did he write in the normal direction. Jan also did it (without anybody’s tutelage) – I can assert this because he gave me one.

Jan personally claimed that he is a member of TADIYANDI (a collective of visual artists, poets, painters, sculptors, performers and sound artists – both students and practitioners). Tadiyandi is the Visayan term for artist. Their thrusts include as the venue of local artists, to develop, share and showcase their arts, skills and knowledge through exhibits, performances and workshops as another form of education dissemination and public awareness.

TADIYANDI was organized last May 15, 2005 in due time of the celebration of farmers’ and fisherfolks’ month. This was the brain-child of Andrew ‘tatting’ Soliva with Joey Labrador as one of its founding member.

Comprising Tadiyandi’s membership are Jhacky Curambao – visual, performer, poet; Jan Michael “yano” Manalo – visual; Eric Catot – visual, music, performer; Jessica Jayectin – visual; Aliza Villamora – visual & music; Isagani Golosino – music; Faith “dada” Yap – music; Tito Martinez – music, poet, performer; Brian Caberte – visual; Mohammad Andy Saile “mas” Dika – visual; Riche Datahan – visual; Raynald Kudemus – visual, graphics; Andrew “tatting” Soliva – music, visual, poet and John Christian Curambao – visual.

With Jan’s wit and talent, all of us are mesmerized with his presence. Tadiyandi would not be complete without this little boy’s contribution. His verbal expression of NAUNSA and RELAX were just among the words that made every meeting so full of life.

As we celebrate the National Arts Month in February, Jan’s participation is considered as a symbol for individual (young and old) whose inclination into arts are not yet explored which give themselves a chance to share their innate talents – with Aratcle France’s aphorism “in art as in love, instinct is enough.”

Musing her through the years... blissful 20th anniversary CASEC!

2008-01-27T17:37:00.000-08:00

Wow! I couldn’t imagine how time flies. I was with (Community Awareness and Services for Ecological Concern) CASEC when she’s only 5. hehehe! That means, I’m fifteen years old now plus 20 years experience. Gee! So fast, so real hasty.

My 8 years with CASEC was full of fun and adventure. I remember that was in May of 1993 when I join this organization. Only two months from my college graduation – like fresh graduates do – am also so eager to learn new things and venture new heights.

The NGO world then is neither new to me. I was exposed to the kind of work because my sisters and the rest of the family are all active on advocacy endeavors. Like other veteran development workers, I don’t howl for long hours work. Instead, I find it real fascinating and challenging.

Working no time boundaries was once a battle cry for all of us in the name of service and dedication. Eye bags were not an issue to us rather we find it pretty and amusing. Talking with people from all walks of life was part of it – hopping from one organization to the other for capability development was such a wonderful journey.

Exploring a lot of things – from common to unusual was a marvelous experience that includes mountain trekking to cave exploration and having a close encounter with the indigenous people unto their sacred lands was such an overwhelming scenario.

One of the most unforgettable experiences was the seven months intensive training for the grassroots to become trainers. That was such an enormous achievement that I was part of it. I could still linger on the faces of the individuals who were once part of the great journey towards adult education. The sweat of hard labor was a fruit of joy to cherish.

The piled up documents that beckons every inch of deadline was so arduous to imagine. Yet, the momentum to beat the edge is swirling like fire – waiting to impede into ash. Reaching the top without minding the consequence was a grand price to mimic (that’s precisely the merit of being so young and aggressive)

Facing the world full of contradictions and uncertain path is beyond our imagination. We cross borders – minding the ultimate goal that is to serve. But with our individual enthusiasm to deliver what was intended for – brings us to falter. Of course, our stay with CASEC was not laden with all the sugarcoated pastries. There were a lot of sour and bitter tastes to surmount – that made our individual existence more authentic and well baked.

We were hone by time spiritually, morally and personally. Though, there were some of us who are still fighting for their real life drama. Identifying their respective true identities that envelope their random way of living. Yes! Most of us cannot and will not ever forget CASEC. Her existence molded us of what we are now.

I don’t know how they brought life with them after they separate roads from her. But I know how each of us linger our existence and presence with her. The bond in our hearts seeks for the perfect time to collect all the broken pieces of our ‘being together’ for quite a while.

It’s so sad to learn that some of us were physically gone because of our individual endeavors – but what’s more painful is to linger the presence of others who departed ahead of us in this mortal life.

For CASEC who’s already 20 years in service (January 23) – if she’s just human like us – precisely, she weeps than we do. Yet, she’s ultimately happy than what we felt because she knows us more significantly. I know, her existence is really that worth treasuring – and I hope that someday so soon – our roads will cross and bind those loose strings for us to produce a well-tuned harmony without doubts, pain, and sadness.

May the spirit of harmony, peace, light, love and respect be with us (who was once with her) and to those who are still by her through thick and thin, honor and glory, better and worst.

To CASEC! Kudos… ☺

Remembering Danny…

2008-01-22T23:09:00.000-08:00

Death is not a saccharine word to hear or to utter. It is the most ignored and unwanted statement of all times because of the pain it brought about. I can’t figure it out that it was already four years that he’s gone. As if yesterday was just this morning – which I was up close and personal with the man whose name was a word of mouth among budding and professional thespians that have witnessed him perform.

Indeed, time runs so swift – we cannot beat it. Instead, make use to it with utmost care and dedication because we can’t go back to fix our mess. Lucky are those characters in the movie City of Angels and Chances Are when they had the chance to go back in time using different medium and correct the messy life they would have lived.

But if those scenes were true and we recognize their presence – there might be no more trouble, sorrow and pain. What if, it’s really true and we cannot figure it out – isn’t it too bad to realize right?

As Bob Marley (Jamaican singer, guitarist, and songwriter, a pioneer of Jamaican reggae music) wrote “Emancipate yourself from mental slavery, none but ourselves can free our mind,” was indeed the exact explanation that mental freedom is the gateway towards esteem and success. However, it is but a sad reality that a person’s greatness could only be remembered if s/he gone.

It is but a frustration that recognition is made when the person is already dead. However, such heroic gesture is somehow a great complimentary than having nothing at all.

Talking of recognition, DIWATA deserved one. Though they were no longer visible, yet, tribute and recognition is still due to them. This column already accounted their existence months ago with the article titled living on separate lives.

From the alluring experience, sadness enveloped the music industry of Bohol because Diwata’s lead guitarist and musical director went home to the havens of heaven at a tender age of 33. It was such a loss for a man who had much to offer, but we cannot argue with the Bearer who called him his time so early. Though prominent and renowned figures died at age 30s but the dusk of hope was spilled.

Danny, Dan-ax, Demcil or Danò to family, friends, contemporaries and colleagues was among the prominent figures that brought positive achievements to the kind of environment they belong.

The likes of Mozart Wolfgang Amadeus, an Austrian composer, who is considered one of the most brilliant and versatile composers ever, died at age 35. Robert Nesta Marley considered one of the greatest artists of the reggae genre and the first Jamaican performer to achieve significant international stardom died at age 36. Diana Princess of Wales, an active supporter of many charities related to homeless and deprived children, drug abuse and victims of acquired immunodeficiency syndrome (AIDS) died in a car crash at age 36. Marilyn Monroe, an American motion-picture artist, who became the most famous international sex symbol of the century died at age 36. Bruce Lee, Chinese actor and martial arts expert who popularized Asian-fighting motion pictures by displaying martial arts realistically on film, died suddenly and inexplicitly at 30.

Eva Marie Cassidy described by the British newspaper The Guardian as "one of the greatest voices of her generation" who had a diverse repertoire of jazz, blues, folk, gospel and pop died of melanoma (which had spread to her bones) at age 33. Karen Anne Carpenter who was a highly successful American singer and drummer (placing her to be the first in Playboy’s reader poll for Best Rock Drummer of 1975, thus pioneering the way for a plethora of female drummers to follow) with her brother, Richard, formed the popular 1970s duo, The Carpenters suffered from anorexia, a little known disease at the time, and eventually died from complications related to "recovering" from the illness at the age of 32.

In the Philippines, our national hero, Dr. Jose Rizal, physician, novelist and national martyr and was convicted into sedition by a military court, he was executed in Manila and died at age 35. Cesar “Saro” Bañares, Jr., composer, lyricist and lead vocals of the popular alternative band – ASIN, met his untimely death in a bar at Cotabato at age 35. They were just few whose lives were too short but gave vast achievements and contributions in the community. But tear the hearts of the people who loved and idolized them dearly.

Danny born Danilo Borbano on August 14, 1970 at Quezon, Bilar, Bohol was considered a natural musician. He was the second trumpeter of the University of Bohol and first trumpeter of Philippine Maritime Academy, Bohol until he graduated Bachelor of Science in Marine Technology. Due to poverty, he was able to go to school as musical scholar and sent his younger and only sister to college.

Colleagues considered Danny as a musical genius. He could directly identify unusual distortions – like sound mixing, inaccurate chords, wrong notes and unsynchronized beat. How slight it might be, he had a huge ears to recognize it instantly.

Having all the musical backgrounds and skills, Danny remained simple, humble and feet set put on the ground. You cannot even recognize him around because he was a silent fellow.

It was on January 23, 2004 where Danny died due to cancer. His family, friends and contemporaries remembered him with all the moments that brought them into fame and stardom. Being with DIWATA, he played a vital role in the production of their four albums namely: a) Buhay at Kultura (1998); b) EP Album – Protect the Youth (1998); c) Freedom (2001) and d) Back to the Roots (2001) together with the concerted effort of the group who painstaking labored to produce such legacy.

During the recording, Danny gave all his best though he felt unusual pains because for him, music was his life. His group mates remembered him with his inspiring words: “Everything in this world is music, even death.”

During his interment, the four albums of Diwata… anak ng tribu were played. Everybody in the throng of people who mourned over Danny’s early demise was touched. Majority cried and experienced a strange feeling. Upon hearing the sound of the lead guitar, they had a hair-raising experienced.

With no words uttered, majority sighed and looked up nowhere as if groping the days that Danny was still alive. In the necropolis, most are shaking one’s head and cried for the death of a young hero. On its fourth death anniversary – many are still missing him, but with Danny’s music, his legacy continues and he’s kept in every heart of the person who’ve known and loved him.

viewpoints in 2008

2008-01-14T23:55:00.000-08:00

Just a quick note to let you know that last week’s article on inkblot was about journal writing which supposedly I should have written about welcoming 2008 with a bash. However, the thought of practicing the left-behind attitude on writing notes to ourselves was still a good start for the year.

Nevertheless, I am sure a lot of people who are born under the animal sign of the rat are glad that 2008 according to Chinese calendar is the year of the earth rat, which means new ventures may not yield the fastest returns, but if you are resourceful and ready for anything, opportunity will come a-knocking. Those who are patient and allow things to develop at their own pace will have the greatest success.

People born in an Earth Rat year are considered to be courageous, enterprising, logical, family-oriented, ambitious, shrewd, charming, pleasant, tactful, gifted and have loads of fun. They have broad interests and are very adaptable. The Rat is definitely considered a lucky sign as ancientworld.net narrates.

Declared by the United Nations as the International Year of the Sanitation, Year 2008 will be a leap year which starts on Tuesday according to the Gregorian calendar. In addition, the UN also announced that 2008 is the International Year of the Potato. They declared it to let the human race know about the emerging link between malnutrition and food security which aims to wipe out global poverty.

According to Wikipedia, the Rat was welcomed in ancient times as a protector and bringer of material prosperity. It is an animal associated with aggression, wealth, charm, and order, yet also associated with death, war, the occult, pestilence, and atrocities.

Born under the animal sign, I was glad upon knowing that 2008 is our year. However, thinking of the probabilities that might happen this year doesn’t bother me at all. Because I consider this year similar to that of the past years where God is the center of our lives, I never thought or should of anything that hassle our existence.

With so many things written about the year, the predictions and information assist people to be prepared and made informed on decisions that may affect our wellbeing and endeavors. What is important is that we know when and how to avoid the incoherent influences during the year.

The message I am trying to convey is even if you are a Horse, Pig, Snake, Dog or whatever animal sign you are and you have a positive attitude on the turn of events that we might come across for the year – we will be spared with all the misfortunes that will befall unto us.

Of course, with the modern technology we are in today, we will come across websites and blogs where different views and forecasts could be read in a wide array of opinions. If some predictions were all sorts of doom and others gloom for a certain animal in any year – let us think of what’s best and not for us.

According to an Indian Spiritual teacher named Osho that:”Life repeats itself mindlessly - unless you become mindful, it will go on repeating like a wheel. Thats why Buddhists call it the wheel of life and death, the wheel of time. It moves like a wheel: birth is followed by death, death is followed by birth; love is followed by hate, hate is followed by love; success is followed by failure, failure is followed by success. Just see! If you can watch just for a few days, you will see a pattern emerging, a wheel pattern. One day, a fine morning, you are feeling so good and so happy, and another day you are so dull, so dead that you start thinking of committing suicide. And just the other day you were so full of life, so blissful that you were feeling thankful to God, that you were in a mood of deep gratefulness, and today there is great complaint and you dont see the point why one should go on living.... And it goes on and on, but you dont see the pattern. Once you see the pattern, you can get out of it. ”

Pen without hints

2008-01-14T23:50:00.000-08:00

“The fountain of personal wisdom may be as close as your nearest pen that’s because the single most essential instrument for nurturing your spirit is a personal journal,” a borrowed line from Susie Michelle Cortright.

On our trip back home yesterday (from a week vacation) – I received a text message from Leo to pen another article for today’s issue.

On board via Princess of the South over Sulpicio Line bound for Jagna from Cagayan de Oro City. I grope an idea on what topic should I write considering the very short notice.

With so many ideas came into my mind I do really have a hard time recognizing my thoughts. My adrenaline rise (as if the clock ticks so fast – I only have 4 hours to beat the deadline)

Reading in between Sun Star Cagayan de Oro News and an old issue (September 2001) of Reader’s Digest – (for only a reason that is to make use of the time on board) – I didn’t find any topic which I could somehow put a benchmark to my article (though, the write-ups were really that fascinating and worth the read)

With the taboo – I let the tension subsides (that goes around, comes around) – with the thought of just letting it go. If I cannot beat – then, do it next week (so lucky I was able)

By looking at my co-passengers faces (one idea pop-up in an instant) – I open up my bag and search anything in there until I found notes made by my husband which I crudely folded in half.

Reading the lines – an encouragement pushed me to start writing. Down the edge of deadlines, I realize how significant “journal writing” really is. Caught in a situation such as this – no more anxious feeling would somehow occur.

With all the thoughts, emotions, experiences and expressions written without hints and boundaries – everything will turn out fine.

Honestly – journal writing was once part of my daily routine but with the rise of technological advancement (I tend to ignore it) – as I only type ideas in my phone and save it. Without even scrolling it back (there are times that I revisit and re-read it – but I can hardly figure that out as I did it through short cuts)

As my husband said “everything is a process – no shortcuts, thus, traditional approaches are still worthwhile even in a modern way of living.” According to Isidore “Boy” Ancog (Development Worker), journal writing is the heart and wife/husband of a community organizer.

relishing endeavor

2008-01-14T23:41:00.000-08:00

We maybe had different time line – but it’s nearly forty hours more or less that 2007 will become history as 2008 sets in.

The ticking of the clock is no longer an irritating sound for us because firecrackers are more dominant where each blast eventually produces a rhythmic resonance.

Typically as expected, the professed New Year’s resolution sets the trend. Perhaps not all are driving this bandwagon, but for sure, six out of ten are already fastening their belts and well seated – pondering which way (priorities) came first and be traversed last.

A lot of things happened in our undertakings in 2007 – (either best or worst). We maybe had regrets on the things we’ve had and have not done, but there were some worth treasuring as well.

In our eight month stay in our rented nypa hut in Corella, Bohol (after we move from the city) – I had a lot of enjoyable life’s encounter (which truly worthy). Like the warmth and cozy ambiance and the simple kind of life we’re into (no television – that keeps you awake for the series of telenovelas you’re hooked to or to the highly-sensationalized news that could stress us). When clock hits 8 in the evening – it seems everybody nearby are all asleep – thus, one yawn invites you to lie and rest as well.

One tremendous experience I can’t afford to forget was a sharing from duday (a lady traditional-therapist in Corella–) which she proudly narrated by saying “kaniadto, mingaw pa kaayo ning dapita. Hadlokon pa mi nga naa daw mangaon og tawo sa Tagbilaran. Apan karon, daghan nang tawo nga dili nami makaila. Ang yuta lain nay tag-iya. Namatay nalang ang mga tigulang wala pa matitulohi tanan ang kayutaan – hangtud gagubot na hinoun ang mga kaliwatan” (this place was once so placid, a tale even circulated that there’s a man-eater in Tagbilaran. Today, we had a hard time recognizing people. Lands were owned by others and holding a land title was so hard that old folks just die without owning one which resulted conflict among generations)

When LAMP 2 (Land Administration Management Project) was officially launched in Bohol where Corella was the pilot site, most of the populace was so happy that tenure security may be of reach. For barely three months implementation – after the launching and groundbreaking on September 14, 2007 there were ten (10) titles distributed. Right there and then, the implementers double-time their effort to reach-out to their target participants – the lot claimants. Thus, there were 493 titles distributed by LAMP2 to the residents of Corella as of December 27th title distribution dubbed as “Pamaskong Handog Titulo 2007”.

With such effort to bring services into the grassroots, many are optimistic that the entire province will benefit this once in a lifetime program (which they started to relish)

As we look back 2007 with bitterness at heart (maybe we can’t recognize efforts such as this) – because we tend to only discern what’s worse and painful. That’s why, whatever resolutions we wanted to achieve in 2008 will be worthless if we will not give time to ourselves – what’s best for us.

As Mark Twain narrates in his speech delivered in New York City last March 31, 1885 “A new oath holds pretty well; but... when it is become old, and frayed out, and damaged by a dozen annual retryings of its remains, it ceases to be serviceable; any little strain will snap it. “

Let’s welcome 2008 with pure intentions and hail God’s blessing. Happy New Year Everyone!

a cheerful Christmas everyone

2008-01-14T23:39:00.000-08:00

Two more days … and its Christmas! Whew! We’re caught unaware as time runs so fast. Probably all of us are doing the countdown and feel the heat and the beat of the holiday rush.

Mature and adult alike sees the season’s celebration different year after year, a lot of comments are heard and some are bittersweet. For us who experienced the turn of events, may celebrate Christmas in the name of Christ nevertheless the season’s pressure.

But for others (who consider this as part of the tradition) – they are paying so much attention in preparing “what’s hip and new” thus, at the start of the ber months -- they had with them the so-called Christmas lists.

I was once branded as anti-social, naïve and irrelevant by my friends and family because I don’t see anything special in any occasion such as this (don’t know if they still recognized me as I am now). With my idealism at heart, I consider everyday as equally important for everybody.

If we believe material gifts and presence imperative during special occasions/events – how about the brand new life that we enjoy each day? The opportunities, successes and privileges – are these all priceless?

Certainly, we differ in perspectives (as we grow) – but as we look back memory lanes – Christmas is a season of the year where children are looking forward to celebrate. With an extended vacation – they really had so much fun hanging around to watch Santa Claus coming to town bringing so many toys in his sleigh. With the thought that he is watching over children who are naughty or nice and of course the possibility to meet him in person to accept the different shapes and sizes of gifts he could offer. (how wonderful to reminisce such little wishes, right?)

Malls, supermarkets and even convenient stores are doubling their effort not to waste time to come up with catchy ads and presentations just to attract prospective patrons. Whatever means they are clinging on as long as their effort will serve the ends, which is the spirit of the season – it is already an excellent endeavor after all.

But what’s in Christmas where most of us are overly laden with so much concern just to come up at its best? It is the truth of the matter that we celebrate the birth of Christ. That’s why kids have desired to let the season comes so fast because this is the only time where parents are making so sure that they could present the best Christmas for their children to enjoy.

This so-called ‘best’ include decorations (perhaps simple or sophisticated), gifts and food; whatever the manner of preparing the package as long as the essence is there plus being together spells the magic.

Our aspirations, perspectives and definitions about Christmas (might be favorable or not) – but we should always remember that the season brings so much delight among children and families since this is the time of the year where we could bond our ties together and muse over the previous Christmases we once shared and experienced.

For people who have much will celebrate this season with so much delight, but for others who have lesser will still do in their own little ways together with their loved ones.

Oops! Just an FYI…Did you know that the Eid (Eid Ul Fitr) is a time of feasting, celebration and gift-giving (to children or the needy) that is sometimes taken as an Islamic equivalent of Christmas.

The date of the holiday, however, is not constant on the Gregorian calendar because it is celebrated on the first three days following the ninth Islamic month (ie, following Ramadan, when Muslims fast from dawn to dusk to honor the month in which the Koran was revealed). The Islamic calendar year consists of 12 lunar months and is therefore about 11 days shorter than the Gregorian calendar year. The holiday only begins when the crescent of the new moon of the tenth month is sighted -- and this can be a matter of regional difference or controversy among Muslims. (The crescent only became a symbol of Islam with the founding of the Ottoman Empire and the conquest of Constantinople by the Turks in 1453. The crescent had appeared on the city's flag from before the time of Christ, but the symbol was adopted by the Ottoman's and subsequently by all Muslims)

Our parol (lantern) is derived from the five-pointed Star of Bethlehem. While our simbang-gabi (nine-days preceding Christmas) is taken from a Mexican tradition known as Los Posados (a nightly procession enacts Joseph and Mary searching for shelter in Bethlehem). According to tradition they must be refused at least once before an innkeeper lets them in.

There might be no twinkling lights in our doorsteps to delineate the season – what’s important is the dictate of our hearts and the purity of our intentions.

A Cheerful Christmas Everyone!

missing the point

2007-12-17T23:57:00.000-08:00

I don’t know if pity, mercy, compassion, empathy are the exact words that best describe this feeling. I learn something from Jong, a nine-year-old boy, so fresh and naive. This something I may say drives me to write this item.

It was a windy Wednesday when Jong was in the office (he went there because he had no classes). At home with our presence, he freely hops from one room to the other (but he prefers to spend most of his idle time to us since we’re only two in our office/room).

With his presence, our childish attitudes bring back to life as we eagerly initiated a guessing game (from name that thing to who’s who) and he enthusiastically participated well, he even answered almost all the questions accurately. We wowed him when he was able to snap an answer even without finishing the question.

What caught our attention was when we shifted our question from cerebral to sports. At first, he asked us on the names of the game they’ve been playing. He even screams out loud if we cannot answer (so poor – we’re disconnected with the latest trend).

Then our turn, we asked him if he could name one traditional sports or group games (he’s eyes begin to wonder – he’s eyebrows cross and said naa ba diay ing-ana? Ayaw na iapil? (Is there really such thing like that? Please do not include that point?)

Amazed with his reaction, we made a reality check. We describe a game and let him guess the answer. He directly crack the situation by saying – pataka man lang ka, wala may game nga ing-ana? (You just bullied me, there’s no such game like that?

Oh boy! Jong was already detached with the games that his older generations had been gleefully experiencing. Imagine, he don’t know what is kote or kasing (top). When I described this, he said that he knows how to play the beyblade (well, not bad! At least they does played it – but, am so sad that of their age they don’t know how to make it using a spare wood and a nail with matching string to work it out) Gee! Filipino craftsmanship and ingenuity are already vanishing in this generation.

When I narrated our traditional games like Dama (checkers); Chinese garter or luksong lubid (jump rope); luksong tinik (thorn hurdles) by stacking their feet and hands together; palo sebo; patintero; Sunka; tago-tago (hide and seek); karang (coconut shell stilts race or bamboo pool race), or the mind bugling tigmo-tigmo (riddle), syato or kondisi. Jong just took a deep breath and explained, that was the very first time he heard those games. That’s why he does not know how to play it besides they never see someone do it.

I was touched with this little boy’s sigh. How he wanted to play those games that we used to. He and the rest of his generation had been denied how wonderful to have played this kind of game that can strengthen the respiratory system and savor sun’s heat as a good source of Vitamin D for growing kids.

We’re aware that games play an important part in the learning process of the child. This will influence their physical, mental, and moral vitality. That’s why some schools (privately owned) have practiced and observed this.

Public schools are not spared as well because there was already an act authored and sponsored by Senate President Manuel Villar. An act to include traditional games and sports in the physical education (P.E.) courses in all levels of educational institutions and sport activities of the local government units, appropriating funds therefore, and for other purposes. This is otherwise known as “Traditional Games and Sports Act of 2007”.

Of course, gaming preferences have always been a matter of choice. Kids choose what they want to play. But these choices have become limited. We have become largely influenced or dependent by Western culture’s ideas and have embraced technological innovations wholeheartedly. Individualism is more potent to the present generation, especially in the advent of computer world; such as on-line computer games that mostly are leading kids and somehow adults to merely consider war as a game. Although leadership is present but it is basically lies in the perspective of overpowering the other. Thus, good leadership and positive values are taken for granted.

In the Social Work parlance, play is considered as the stick business for kids. In this connection, the family plays a very important role in the transmission of traditional games on to their children. Making it sure that in every play-activity, is guided and processed by adults/parents. The family, specifically the parents reinforced the child's learning process. Before this generation will be missing the point!

Simple ground

2007-12-17T23:50:00.000-08:00

I was so disheartened knowing from a friend’s friend that a girl at 17 stop schooling after grade six because her report card was destroyed by fire. Groping a blurred reason bothered me – imagine she risked her future with that “simple ground.” Supposedly, if that ill-fated event didn’t happen, she had already finished high school (maybe she’s into college now).

How come they left said event unattended? Why not find means to retrieve such document? These questions might be the immediate reaction to most of us. However (as I discerned) – new generation are not that audacious as before (especially on matters like this) because they have different adeptness and perception towards survival. Come what may? Let it be!

For them education is not a part of it because they tend to delineate it as merely congruent to paper (diploma or certificate). How could a paper make somebody happy and successful? Attaining good fortune, luck, career and even fame can be achieved through perseverance, dedication and hard work. True.

Nevertheless have this thought came into our mind that we’re a credential society – bonded with papers? Though we account with so much extensive experiences but it boils down with the phrase “show me a basis.” Probably, most of us bowed to ignore this reality because we’re still dwelling on the attitude of “if you can read and write, then, this is already sufficient.”

Of course there are a lot of people out there who are thriving and victorious in their chosen field because they labored hardly. Quitting and settling to negative thoughts are far beyond their main concern. For them, poverty is an armor to win life’s conquest. But, for others, this is a big hindrance.

The penultimate reason after all is that most of us are satisfied of what we have now. We ignore what happened next and in the future. We jump to conclusion because we wanted an abrupt answer. We missed the process that with a simple ground we can achieve more and productive.

One basic example that best characterize our passion to short cuts is the way we convey message through text. What came into our mind is to save a peso rather than to transmit a comprehensive statement.

In our times, modern gadgets are far beyond reach. We are unaware of its existence because we can only see this in movies and thought of it as mere product of fiction. We even don’t figure it out that James Bond’s movies and Mission Impossible to be a possibility.

Our school assignments were product of sweat and tears – we searched from old dusty books and piled journals, yet, we’re able to beat the deadline. Typewritten end products were already of edge from the others.

Today, Internet is at hand – a wide array of electronic materials and references are easy to access by a mere click. But, students alike cannot comply (don’t know their individual reasons) –

Have we ever ponder and ask ourselves of do I belong to those who don’t love reading books and papers? How many minutes and pages have I spent and read in a day?

I know how brilliant our new generations today than my times. They are more imaginative, radical and persuasive. But they miss one thing -- “forgot the basics.” How are we going to reconcile the old habits in the new technology?

the ordinario’s irrevocable passions… so extra-ordinary

2007-12-17T23:32:00.000-08:00

Most of us forget to give time to ourselves (even just a minute!) – because we tend to devote it to our so-called ‘priorities’ (which we thought of to be on top of our long lists). Undoubtedly, all of them are intentionally material (of course we cannot question all of these) for us to survive literally.

But have we asked candidly of how many hours do we spend to be with ourselves? God gave us 24 hours every day and supposedly we should have employ this wisely (without one superior or inferior from the other). I cannot give a categorical answer to this question for you since we have different lifestyle. Essentially, others call it infinitum with symbol inscribed as number 8 because the twenty four hours in a day is divided into three to have eight: eight hours are meant for work, eight hours for rest or sleep, and eight hours for God, for us to acknowledge, praise and thank Him; and with an equal sharing for yourself, family and friends.

In our simple and cozy abode, it is already indispensable that we should apportion a day for us (to talk about our pains and gains for the week) – it could be at home, outside or somewhere else (depending on the weather, mood and uh! budget – though the latter is not a hindrance after all.

One exciting escapade that we have (last October of this year) was our visit to Nene and Jun Ordinario’s farm over Quinapon-an, Antequera, Bohol. The climate then was unpredictable yet, we pursued. Going there isn’t that undemanding and easy… the path is slippery and off-road. There are a lot of curves – uphill and downhill as if you could asked, how many turns do we have to in order to get there? Patiently, my roommate (who will be celebrating another year of fruitful experience) orients me with so much delight. He never clamors with annoyance on all my queries.

After the humpy-bumpy ride, we finally reached the destination! The farm was so endearing – one could whisper, how I wish to have my own. The wide-array of seeds hanged in the ceiling caught my attention (the last time I saw this scenario was more than two decades ago – my tender younger years at home). With so much amazement, I cannot hold on and wowed their effort. The couple spent most of their time in the farm (a model-farm and family I supposed) with Ondoy (their son) whose passions are irrevocable (they will not trade in other activities for sure) because their heart and mind is already intertwined with this kind of endeavor.

Domesticated farm animals are at hand side by side (as if the house is their usual playground) – cats, dogs, rabbits, chicks and chicken. They’re so amusing. It enlivens the spirit. The butterfly enclosed in a net had energetically entertained us. It lays egg from the pomelo leaf (as if she gracefully flop her wings so gently – signifying her warm welcome)

Wandering around the farm was so heartwarming. Luscious green leaves beckon our inner selves to attune with nature (its swaying is a therapy that soothes our tired eyes). The crisp chirping sound of the birds remind me of so many things plus the sweet aroma of the newly harvested rice complemented of how wonderful really life is in the farm.

Gee! What else could you asked for? Backyard piggery? Well, Nene and Jun have it (they’re on the stage of raising it in a natural way. Ducks, coi and tilapia on the other hand completed the ordinario farm – and oh! so revitalizing to watch them playing the clear water of their pond.

What makes the Ordinario farm so extra-ordinary is their irrevocable advocacy the natural way – they’ve been practicing organic farming way back then. As Jun unveiled with a pure heart that he’s proud to be a farmer all his life. Set with the principle of MASIPAG (Magsasaka at Siyentipiko para sa Pag-unlad ng Agrikultura) that with farmers’ brawn and dedication, it will enable them to produce more profitable and healthful harvest and at the same time revived the traditional rice grains that our forefathers had been planting. MASIPAG is a non-governmental organization, a network of farmers and agriculture scientists.

I could have said that the Ordinario farm is indeed full of sweat and tears savored with passion and perseverance. They do have adhered Permaculture Ethics (Permaculture was coined by Australians Bill Mollison and David Holmgren during the 1970s, is a portmanteau of permanent agriculture as well as permanent culture) that is to provide a sense of place in the larger scheme of things, and serve as a guidepost to right livelihood in concert with the global community and the environment, rather than individualism and indifference.

These ethics includes Care of the Earth (includes all living and non-living things–plants, animals, land, water and air); Care of People (promotes self-reliance and community responsibility–access to resources necessary for existence); and Setting Limits to Population & Consumption (gives away surplus–contribution of surplus time, labor, money, information, and energy to achieve the aims of earth and people care. Permaculture also acknowledges a basic life ethic, which recognizes the intrinsic worth of every living thing.

A friend once yarn: if you ask for wine, there is honey; if you look for tilapia, there is organic grains… but true to its nature. The Ordinario’s had really so much to offer.

Of course, our visit would not be complete without a glass of bahalina – if liquor companies claimed that their wines are aged in oak barrels – the Ordinarios’ fermented coconut wine (bahalina) is as well aged underneath the holy ground (our oldest brother – soil). The crisp-dry taste perfectly matched the weather (am not sugar-coating after all, but, it tastes like red dry wine – enough to rekindle our senses that provide a bubbly discussion). Whew! The first time my hubby saw me drank!

With such kind of experience – we’re able to unwind and at the same time learn new insights. It’s worth it and I cannot wait another visit… to the Ordinario’s, kudos and more power. Cheers! tatak Special-Extra-Ordinario!